ทำไมหมอถึงไม่ซ่อมเอ็น Rotator Cuff และใครบ้างที่เหมาะกับการผ่าตัด
คำตอบสั้น ๆ: การผ่าตัดนี้มีเป้าหมายเพื่อลดปวดและช่วยให้ยกแขนทำกิจวัตรประจำวันได้ดีขึ้น เหมาะกับผู้ที่ข้อไหล่เสียหายมากหรือเอ็นรอบข้อไหล่ซ่อมไม่ได้ แต่ไม่ได้ทำให้ไหล่กลับมาเหมือนใหม่ทุกอย่าง หลังผ่าตัดยังต้องทำกายภาพและหลีกเลี่ยงงานหนักบางชนิด
อาการปวดไหล่…ไม่ใช่ทุกคนที่ต้องผ่าตัด แต่บางคนไม่ควรรอ
หลายคนเริ่มจากปวดเวลาหวีผม ใส่เสื้อ หยิบของบนชั้น หรือเอื้อมมือไปด้านหลัง บางคนปวดกลางคืนจนหลับไม่เต็มที่ ต่อมาอาจยกแขนเองแทบไม่ได้และต้องใช้มืออีกข้างช่วย อาการเหล่านี้ไม่ได้แปลว่าทุกคนต้องผ่าตัด แต่เป็นสัญญาณว่าควรหาสาเหตุให้ชัดเจน
สาเหตุหนึ่งคือกลุ่มเอ็นสำคัญรอบข้อไหล่ (Rotator Cuff) ฉีกขาดมากหรือขาดมานานจนช่วยพยุงข้อไม่ได้ เมื่อข้อเสียสมดุล แขนจะอ่อนแรง ยกได้ไม่สูง และอาจเกิดข้อเสื่อมตามมา [1,2,6]
ข้อไหล่ทำงานอย่างไร? ทำไมบางคนเอ็นขาดแล้วยกแขนไม่ได้
ข้อไหล่เคลื่อนไหวได้แทบทุกทิศทาง แต่ความคล่องตัวนี้แลกมากับความมั่นคงที่น้อยกว่า หากเปรียบง่าย ๆ ข้อไหล่คล้ายลูกกอล์ฟวางบนจานรองตื้น ๆ จึงต้องอาศัยเอ็นและกล้ามเนื้อรอบข้อช่วยประคองทุกครั้งที่ขยับแขน
- Rotator Cuff คืออะไร?: Rotator Cuff คือกลุ่มเอ็นสำคัญรอบข้อไหล่ ทำหน้าที่ประคองหัวกระดูกให้อยู่กลางเบ้าและช่วยให้แขนหมุนได้อย่างมั่นคง เมื่อเอ็นฉีกขาดมาก ข้อจะเสียสมดุล แม้กล้ามเนื้อที่ใช้ยกแขนยังมีแรง แต่แรงนั้นอาจไม่สามารถเปลี่ยนเป็นการยกแขนได้ดี ผู้ป่วยจึงกำนิ้วหรืองอศอกได้ แต่ยกแขนขึ้นจากลำตัวไม่ได้ [2,6]
Reverse Shoulder Arthroplasty คืออะไร? ทำไมแค่สลับลูกบอลกับเบ้าจึงช่วยให้ยกแขนได้อีกครั้ง
ข้อไหล่ธรรมชาติมีลักษณะคล้ายลูกบอลวางอยู่ในเบ้า การผ่าตัดแบบ Reverse จะสลับตำแหน่งของลูกบอลและเบ้าข้อเทียม การสลับนี้ช่วยให้กล้ามเนื้อส่วนที่ยังแข็งแรง (เช่น กล้ามเนื้อเดลทอยด์ Deltoid) ออกแรงยกแขนได้ดีขึ้น แม้เอ็นรอบข้อไหล่บางส่วนจะใช้การไม่ได้ [3-5]
ชื่อเต็มทางการแพทย์คือ Reverse Shoulder Arthroplasty หรือ Reverse Total Shoulder Arthroplasty (rTSA) รูปแบบและขนาดของข้อเทียมจะเลือกให้เหมาะกับกระดูกและการใช้งานของแต่ละคน ไม่ใช่ทุกคนจะใช้แบบเดียวกัน
ข้อไหล่ปกติและข้อไหล่เทียม
- ข้อไหล่ปกติ
- ข้อไหล่เทียมแบบทั่วไป
- ข้อไหล่เทียมแบบ Reverse (สลับตำแหน่ง “ลูกบอล-เบ้า” เพื่อช่วยให้ยกแขนได้ดีขึ้น เมื่อเอ็นรอบข้อไหล่ใช้การไม่ได้)
ใครบ้างที่แพทย์อาจแนะนำให้ผ่าตัด (เมื่อไหร่จึงพิจารณาข้อไหล่เทียมแบบ Reverse?)
แพทย์มักพิจารณาการผ่าตัดเมื่ออาการปวดและการใช้งานรบกวนชีวิตมาก รักษาวิธีอื่นแล้วไม่ดีพอ และภาพเอกซเรย์หรือ MRI แสดงว่าการซ่อมเอ็นอย่างเดียวไม่น่าจะให้ผลดี
ปัจจัยร่วมที่แพทย์พิจารณา:
- เอ็นขาดเต็มความหนา (Full-thickness rotator cuff tear): เอ็นรอบข้อไหล่ฉีกขาดขนาดใหญ่และซ่อมไม่ได้ ทำให้ยกแขนลำบากมาก
- เอ็นขาดมากหรือขาดมานาน: เอ็นหดร่นหรือคุณภาพไม่ดีจนเย็บซ่อมไม่ได้
- ยกแขนไม่ขึ้น: ข้อไหล่เสียสมดุล แม้กล้ามเนื้อแขนส่วนอื่นยังมีแรง
- ข้อไหล่เสื่อมร่วมด้วย: ผิวข้อสึกจากเอ็นขาดเรื้อรัง (Cuff tear arthropathy) ทำให้ปวดและข้อฝืด
- วิธีอื่นช่วยได้ไม่เพียงพอ: กายภาพบำบัด หรือการฉีดยา ยังควบคุมอาการไม่ได้
- ข้อไหล่เสื่อมรุนแรงบางชนิด ซึ่งแพทย์เห็นว่าข้อเทียมแบบ Reverse เหมาะกว่าแบบปกติ
- กระดูกหัวไหล่หักซับซ้อนในผู้สูงอายุบางราย
- เคยผ่าตัดไหล่มาแล้วแต่ผลไม่ดี หรือข้อเทียมเดิมมีปัญหาและต้องผ่าตัดแก้ไข [1,6,8,9]
ข้อสังเกต: เอ็นขาด ไม่ได้หมายความว่าต้องเปลี่ยนข้อทุกคน หากเอ็นยังซ่อมได้ การเย็บซ่อมเอ็นอาจเป็นทางเลือกที่เหมาะกว่า การเลือกวิธีรักษาต้องดูอายุ อาการ สภาพเอ็น ความเสื่อมของข้อ และเป้าหมายการใช้งานแขนของผู้ป่วยแต่ละคน
อายุไม่ใช่เกณฑ์ตัดสินเพียงอย่างเดียว สิ่งสำคัญกว่าคือสาเหตุของโรค สุขภาพโดยรวม คุณภาพกระดูก ความต้องการใช้แขน และความเข้าใจต่อข้อจำกัดหลังผ่าตัด
ทำไมหมอถึงไม่ซ่อมเอ็น Rotator Cuff?
ถ้าเอ็นยังแข็งแรงและดึงกลับมาเย็บติดกระดูกได้ การซ่อมเอ็นอาจเป็นทางเลือกที่เหมาะกว่า แต่เอ็นที่ขาดมานานอาจหด สึกบาง และกล้ามเนื้อฝ่อลีบกลายเป็นไขมัน (fatty degeneration) อ่อนแรงมาก แม้เย็บกลับได้ก็อาจไม่แข็งแรงพอหรือฉีกซ้ำง่าย [6,20,21]
คำถามจึงไม่ใช่แค่ว่า “เอ็นขาดหรือไม่” แต่ต้องถามว่า “ซ่อมแล้วจะกลับมาใช้ได้จริงแค่ไหน” แพทย์จะดูทั้งอาการ การตรวจร่างกาย เอกซเรย์ MRI หรือ CT แล้วจึงเปรียบเทียบประโยชน์และความเสี่ยงของแต่ละวิธี
ก่อนผ่าตัด ยังมีทางเลือกอื่นหรือไม่
หากยังควบคุมอาการได้ ผู้ป่วยส่วนใหญ่มักเริ่มจากการรักษาโดยไม่ผ่าตัด เช่น ลดกิจกรรมที่กระตุ้นอาการ ใช้ยาแก้ปวดตามความเหมาะสม ประคบเย็นหรืออุ่น และทำกายภาพเพื่อคงการเคลื่อนไหวกับกำลังของแขน บางรายอาจได้ประโยชน์จากการฉีดยา แต่ผลมักอยู่ได้ชั่วคราวและไม่ควรฉีดถี่โดยไม่มีแผนชัดเจน
ถ้าจำเป็นต้องผ่าตัด ยังอาจมีทางเลือกอื่น เช่น ซ่อมเอ็น ทำความสะอาดเนื้อเยื่อที่ก่ออาการ หรือใช้ข้อเทียมแบบปกติ
ไม่ควรตัดสินใจจากผล MRI เพียงอย่างเดียว หากยังใช้แขนได้ดี ปวดไม่มาก และนอนหลับได้ อาจเฝ้าดูอาการต่อได้ แต่ถ้าปวดเรื้อรัง ยกแขนไม่ได้ และการรักษาอื่นไม่ช่วย การผ่าตัดอาจให้ประโยชน์มากกว่า
การฟื้นตัวหลังผ่าตัด Reverse Shoulder Arthroplasty ชีวิตจะกลับมาเป็นเหมือนเดิมได้แค่ไหน?
เป้าหมายหลัก คือให้อาการปวดลดลง นอนหลับดีขึ้น และยกแขนทำกิจวัตรที่จำเป็นได้สะดวกขึ้น ไม่ใช่ทำให้ไหล่กลับมาเหมือนวัยหนุ่มสาว หรือใช้ยกของหนักได้ไม่จำกัด
ผู้ป่วยส่วนใหญ่มักหวังว่าจะหวีผม ล้างหน้า รับประทานอาหาร ใส่เสื้อ และหยิบของระดับไหล่ได้ง่ายขึ้น สิ่งเหล่านี้เป็นเป้าหมายที่สมเหตุสมผล อย่างไรก็ตาม การเอื้อมมือไปด้านหลัง เช่น ติดตะขอเสื้อชั้นในหรือเกาหลัง มักกลับมาได้ยากกว่าการยกแขนไปด้านหน้า
ตัวเลขที่คนไข้มักอยากรู้
| ผลลัพธ์ 51.การผIาตัดเปลี่ยนขJอไหลIแบบ Reverse Notes_260905_214649.pdf | ตัวเลขโดยประมาณ 51.การผIาตัดเปลี่ยนขJอไหลIแบบ Reverse Notes_260905_214649.pdf | ความหมายสำหรับผู้ป่วย 51.การผIาตัดเปลี่ยนขJอไหลIแบบ Reverse Notes_260905_214649.pdf |
| ความพึงพอใจ | ประมาณ 78-88% | ผู้ป่วยส่วนใหญ่พึงพอใจกับผลการรักษาที่ติดตามอย่างน้อย 2 ปี [14] |
| ยกแขนดีขึ้น | เฉลี่ยราว 50-60 องศา | ช่วยให้หลายคนทำกิจกรรมระดับใบหน้าและศีรษะได้สะดวกขึ้น [13] |
| กลับไปออกกำลังกาย | ประมาณ 85% กลับได้บางระดับ | ประมาณ 70% กลับได้เท่าเดิมหรือดีกว่า โดยมากเป็นกิจกรรมที่ไม่กระแทกมาก [18] |
| ข้อเทียมที่ 10 ปี | ประมาณ 88% ยังไม่ต้องผ่าแก้ | ไม่ได้แปลว่าที่เหลือทุกคนข้อเทียมเสีย และผลจริงขึ้นกับผู้ป่วยกับรุ่นข้อเทียม [16] |
ตัวเลขเหล่านี้เป็นค่าเฉลี่ย ไม่ใช่คำรับประกัน ผลของแต่ละคนต่างกันตามสาเหตุที่ผ่าตัด สภาพข้อก่อนผ่า สุขภาพโดยรวม และการทำกายภาพ [7,10-16] คำว่า “สำเร็จ” จึงควรผูกกับเป้าหมายของผู้ป่วย เช่น นอนโดยไม่ปวด หวีผมเอง หรือกลับไปตีกอล์ฟ มากกว่าดูเปอร์เซ็นต์เพียงตัวเดียว
หลังผ่าตัดจะเจ็บมากไหม?
ช่วงแรกมักปวดและตึงพอสมควร ทีมรักษาจะใช้ยา การประคบเย็น และบางกรณีอาจฉีดยาชาใกล้เส้นประสาท (Nerve Block) เพื่อช่วยลดปวด ระยะนอนโรงพยาบาลขึ้นกับสุขภาพและแนวทางของแต่ละโรงพยาบาล
ต้องใส่ที่พยุงแขน (Sling) และทำกายภาพนานแค่ไหน?
- 0-6 สัปดาห์: ใส่ที่พยุงแขนตามคำสั่งแพทย์ ดูแลแผล และเริ่มขยับตามท่าที่กำหนด เน้นป้องกันข้อเทียม ไม่รีบออกแรง
- 6-12 สัปดาห์: ค่อย ๆ ใช้แขนทำกิจกรรมเบา ฝึกยกแขนด้วยตนเอง และเพิ่มความแข็งแรงตามแผนกายภาพ
- 3-6 เดือน: กิจวัตรส่วนใหญ่คล่องขึ้น เริ่มกลับไปทำงานหรือออกกำลังกายที่เหมาะสมได้มากขึ้น
- 6-12 เดือน: กำลังและการควบคุมแขนอาจยังพัฒนาต่อ แม้ช่วงการเคลื่อนไหวจะเริ่มคงที่แล้ว
(หากเป็นการผ่าตัดแก้ไข กระดูกหัก หรือมีการซ่อมเนื้อเยื่อร่วมด้วย แผนอาจช้ากว่านี้ ควรยึดคำแนะนำของศัลยแพทย์และนักกายภาพเป็นหลัก [17])
กายภาพสำคัญอย่างไร
ข้อเทียมช่วยเปลี่ยนกลไกของข้อ แต่ไม่ได้ทำให้แขนแข็งแรงขึ้นทันที กายภาพจึงเป็นส่วนหนึ่งของการรักษา ไม่ใช่งานเสริม ช่วงแรกจะเน้นขยับอย่างปลอดภัยและป้องกันข้อหลุด ต่อมาจึงฝึกให้ยกแขนเองและเพิ่มกำลังทีละน้อย
การทำเร็วหรือหนักเกินไปไม่ได้ทำให้หายไวขึ้น และอาจเพิ่มความเสี่ยง ควรทำเฉพาะท่าที่ได้รับ และหยุดปรึกษาทีมรักษาหากปวดเพิ่มมากผิดปกติ บวม แดง มีไข้ หรือรู้สึกว่าข้อไหล่เคลื่อน
เมื่อไรจึงกลับไปทำกิจวัตรและขับรถได้?
- กิจวัตรประจำวัน: การกินอาหาร ใช้โทรศัพท์ หรือทำงานเบาด้วยมือด้านที่ผ่ามักเริ่มได้ค่อนข้างเร็วหากไม่เจ็บ แต่การอาบน้ำ แต่งตัว และทำอาหารอาจต้องมีคนช่วยในช่วงแรก
- การทำงาน: งานโต๊ะอาจกลับได้ในช่วงไม่กี่สัปดาห์ หากเดินทางสะดวกและควบคุมอาการปวดได้ งานที่ต้องยกของหรือใช้แขนเหนือศีรษะต้องรอนานกว่าและอาจต้องปรับลักษณะงาน
- การขับรถ: ควรรอจนเลิกใช้ที่พยุงแขน ไม่ใช้ยาที่ทำให้ง่วง และควบคุมรถในเหตุฉุกเฉินได้ โดยให้แพทย์อนุญาตก่อน
หลังผ่าตัดสามารถเล่นกีฬาได้หรือไม่?
หลังฟื้นตัว หลายคนกลับไปเดิน ปั่นจักรยาน ว่ายน้ำ ตีกอล์ฟ หรือออกกำลังเบา ๆ ได้ งานวิจัยรายงานว่าประมาณ 85% กลับไปเล่นกีฬาได้อย่างน้อยบางระดับ และประมาณ 70% กลับไปได้เท่าเดิมหรือดีกว่า [18]
- กิจกรรมที่ควรระวังหรือหลีกเลี่ยง: กีฬาปะทะ, การยกน้ำหนักมากเหนือศีรษะ, ท่าที่ใช้แขนรับน้ำหนักตัว (เช่น เวทเทรนนิ่งหนักหรือโยคะบางท่า), และกิจกรรมที่เสี่ยงล้มสูง
หลังผ่าตัด อะไรทำได้และอะไรควรเลี่ยง
- โดยทั่วไปทำได้เมื่อฟื้นตัวดี: ใช้แขนในชีวิตประจำวัน ทำงานบ้านเบา ๆ ดูแลตนเอง ขับรถ ทำงานโต๊ะ และออกกำลังกายที่ไม่กระแทกมาก
- สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยงในระยะยาว: ไม่ควรใช้แขนข้างผ่าตัดยกของหนักซ้ำ ๆ เหนือศีรษะ, ดันตัวลุกจากเก้าอี้ด้วยแขนแรง ๆ, เล่นกีฬาปะทะ, หรือทำกิจกรรมเสี่ยงล้มเป็นประจำ
อายุการใช้งานของข้อไหล่เทียม ภาวะแทรกซ้อน และสิ่งที่ควรรู้ก่อนตัดสินใจผ่าตัด
การผ่าตัดมีภาวะแทรกซ้อนอะไรบ้าง?
การผ่าตัดนี้เป็นการผ่าตัดใหญ่ งานวิจัยที่รวมผู้ป่วย 5,824 ไหล่และติดตามเฉลี่ยเกือบ 4 ปี พบ:
- ภาวะแทรกซ้อนโดยรวมประมาณ 9.4%
- การติดเชื้อประมาณ 1.2%
- ต้องผ่าตัดแก้ไขประมาณ 2.6% [13]
ปัญหาที่อาจพบ ได้แก่ แผลติดเชื้อ, ข้อเทียมหลุด, กระดูกรอบข้อเทียมร้าว, ข้อเทียมหลวมหรือสึก, แขนตึง, เส้นประสาทบาดเจ็บ, เลือดออก, ลิ่มเลือด, และภาวะแทรกซ้อนจากยาระงับความรู้สึก [13,16,19]
ความเสี่ยงมักสูงขึ้นในผู้ที่เคยผ่าตัดไหล่มาก่อน มีการติดเชื้อ เบาหวานควบคุมไม่ดี สูบบุหรี่ กระดูกบาง หรือมีโรคประจำตัวหลายอย่าง
ข้อไหล่เทียมมีอายุการใช้งานกี่ปี?
ข้อเทียมไม่มีวันหมดอายุที่ตายตัว และไม่ต้องเปลี่ยนอัตโนมัติเมื่อครบ 10 ปี หากยังแน่นดี ไม่ติดเชื้อ ไม่หลุด และใช้งานได้
งานทบทวนระยะยาวพบว่าโดยเฉลี่ยประมาณ 88% ยังไม่ต้องผ่าตัดแก้ไขเมื่อครบ 10 ปี [16] หลายคนจึงใช้งานได้นานกว่านั้น ผู้ที่อายุน้อยและใช้แขนหนักอาจมีโอกาสต้องผ่าตัดแก้ไขในอนาคตมากกว่า
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
- ข้อจำกัดของการผ่าตัด Reverse Shoulder Arthroplasty คืออะไร?: ข้อเทียมช่วยลดปวดและทำให้ยกแขนดีขึ้น แต่ไม่สามารถทดแทนข้อไหล่ธรรมชาติได้ทั้งหมด การเอื้อมมือไปด้านหลังอาจยังจำกัด และควรหลีกเลี่ยงการยกของหนักเหนือศีรษะหรือกีฬากระแทกสูงเป็นประจำ
- จะรู้ได้อย่างไรว่าควรทำ Reverse หรือการผ่าตัดแบบอื่น?: แพทย์จะพิจารณาจากสาเหตุของโรค สภาพเอ็น ระดับข้อเสื่อม คุณภาพกระดูก และการใช้งานที่ผู้ป่วยต้องการ โดยอาศัยการตรวจร่างกาย เอกซเรย์ และ MRI ไม่มีวิธีใดดีที่สุดสำหรับทุกคน
- หากปล่อยไว้โดยไม่ผ่าตัด อาการจะดีขึ้นเองหรือไม่?: อาการมักไม่หายเอง การรักษาโดยไม่ผ่าตัดอาจช่วยลดปวดได้ระยะหนึ่ง แต่ไม่สามารถทำให้โครงสร้างที่เสียหายกลับมาเหมือนเดิม การตัดสินใจขึ้นกับระดับอาการและผลกระทบต่อชีวิตประจำวัน
- ถ้าอายุน้อย ยังสามารถผ่าตัดแบบ Reverse ได้หรือไม่?: ทำได้ในบางกรณี แต่แพทย์มักพิจารณาทางเลือกอื่นก่อน เพราะผู้ที่อายุน้อยมีเวลาการใช้งานข้อเทียมนานกว่าและอาจต้องผ่าตัดแก้ไขในอนาคต
บทสรุป
การเปลี่ยนข้อไหล่แบบ Reverse เหมาะกับผู้ป่วยบางกลุ่มที่ปวดมาก ยกแขนลำบาก และการซ่อมเอ็นหรือการรักษาวิธีอื่นไม่น่าจะให้ผลดี เป้าหมายหลักคือให้ปวดน้อยลง นอนดีขึ้น และกลับไปดูแลตนเองได้มากขึ้น ไม่ใช่ทำให้ไหล่กลับมาเหมือนใหม่หรือยกของหนักได้ไม่จำกัด
ก่อนตัดสินใจ ควรคุยกับแพทย์ให้ชัดว่าอยากกลับไปทำอะไร โอกาสดีขึ้นมากน้อยเพียงใด ต้องฟื้นตัวนานเท่าไร และมีข้อจำกัดใดที่ยอมรับได้ การเลือกวิธีรักษาที่เหมาะที่สุดต้องดูทั้งข้อไหล่ สุขภาพ และชีวิตจริงของผู้ป่วยแต่ละคน
เอกสารอ้างอิง (References)
- Franceschi F, Giovannetti de Sanctis E, Gupta A, Athwal GS, Di Giacomo G. Reverse shoulder arthroplasty: state-of-the-art. J ISAKOS. 2023;8:306-317. doi:10.1016/j.jisako.2023.05.007.
- Neer CS 2nd, Craig EV, Fukuda H. Cuff-tear arthropathy. J Bone Joint Surg Am. 1983;65(9):1232-1244.
- Grammont PM, Baulot E. Delta shoulder prosthesis for rotator cuff rupture. Orthopedics. 1993;16(1):65-68. doi:10.3928/0147-7447-19930101-11.
- Boileau P, Watkinson DJ, Hatzidakis AM, Balg F. Grammont reverse prosthesis: design, rationale, and biomechanics. J Shoulder Elbow Surg. 2005;14(1 Suppl S):147S-161S. doi:10.1016/j.jse.2004.10.006.
- Ackland DC, Roshan-Zamir S, Richardson M, Pandy MG. Moment arms of the shoulder musculature after reverse total shoulder arthroplasty. J Bone Joint Surg Am. 2010;92(5):1221-1230. doi:10.2106/JBJS.I.00001.
- Drake GN, O’Connor DP, Edwards TB. Indications for reverse total shoulder arthroplasty in rotator cuff disease. Clin Orthop Relat Res. 2010;468(6):1526-1533. doi:10.1007/s11999-009-1188-9.
- Yoon JP, Seo A, Kim JJ, et al. Deltoid muscle volume affects clinical outcome of reverse total shoulder arthroplasty in patients with cuff tear arthropathy or irreparable cuff tears. PLOS One. 2017;12(3):e0174361. doi:10.1371/journal.pone.0174361.
- Heifner JJ, Kumar AD, Wagner ER. Glenohumeral osteoarthritis with intact rotator cuff treated with reverse shoulder arthroplasty: a systematic review. J Shoulder Elbow Surg. 2021;30(12):2895-2903. doi:10.1016/j.jse.2021.06.010.
- Wall B, Nové-Josserand L, O’Connor DP, Edwards TB, Walch G. Reverse total shoulder arthroplasty: a review of results according to etiology. J Bone Joint Surg Am. 2007;89(7):1476-1485. doi:10.2106/JBJS.F.00666.
- Cogan CJ, Ho JC, Entezari V, Iannotti JP, Ricchetti ET. The influence of reverse total shoulder arthroplasty implant design on biomechanics. Curr Rev Musculoskelet Med. 2023;16(3):95-102. doi:10.1007/s12178-023-09820-8.
- Bauer S, Blakeney WG, Wang AW, et al. Challenges for optimization of reverse shoulder arthroplasty Part I: external rotation, extension and internal rotation. J Clin Med. 2023;12(5):1814. doi:10.3390/jcm12051814.
- Bauer S, Blakeney WG, Wang AW, et al. Challenges for optimization of reverse shoulder arthroplasty Part II: subacromial space, scapular posture, moment arms and muscle tensioning. J Clin Med. 2023;12(4):1616. doi:10.3390/jcm12041616.
- Galvin JW, Kim R, Ment A, et al. Outcomes and complications of primary reverse shoulder arthroplasty with minimum of two-years follow-up: a systematic review and meta-analysis. J Shoulder Elbow Surg. 2022;31(11):e534-e544. doi:10.1016/j.jse.2022.06.005.
- Smith KL, et al. Defining patient satisfaction after reverse total shoulder arthroplasty: a systematic review. J Shoulder Elbow Surg. 2024;33(10):2298-2305. doi:10.1016/j.jse.2024.03.036.
- De La Selle H, Lascar T, Clappaz P, et al. Reverse shoulder arthroplasty for patients with massive rotator cuff tears or cuff tear arthropathies at a minimum follow-up of 7 years. J Shoulder Elbow Arthroplast. 2023;7:24715492231157659. doi:10.1177/24715492231157659.
- Biner M, Klotz S, Andronic O, et al. Long-term outcomes following reverse total shoulder arthroplasty: a systematic review with a minimum follow-up of 10 years. JBJS Open Access. 2025;10(2):e25.00025. doi:10.2106/JBJS.OA.25.00025.
- Bullock GS, Garrigues GE, Ledbetter L, Kennedy J. A systematic review of proposed rehabilitation guidelines following anatomic and reverse shoulder arthroplasty. J Orthop Sports Phys Ther. 2019;49(5):337-346. doi:10.2519/jospt.2019.8616.
- Singh A, Cho V, Abdel Khalik H, Dagher D, Sheth U, Khan M. Return to sport after reverse shoulder arthroplasty: a systematic review. Sports Health. 2026;18(2):457-465. doi:10.1177/19417381251343083.
- Zumstein MA, Pinedo M, Old J, Boileau P. Problems, complications, reoperations, and revisions in reverse total shoulder arthroplasty: a systematic review. J Shoulder Elbow Surg. 2011;20(1):146-157. doi:10.1016/j.jse.2010.08.001.
- Goutallier D, Postel JM, Gleyze P, Leguilloux P, Van Driessche S. Influence of cuff muscle fatty degeneration on anatomic and functional outcomes after simple suture of full-thickness tears. J Shoulder Elbow Surg. 2003;12(6):550-554. doi:10.1016/S1058-2746(03)00211-8.
- Patte D. Classification of rotator cuff lesions. Clin Orthop Relat Res. 1990;(254):81-86.