နာတာရှည် မျက်နှာနာကျင်မှု ဘာကြောင့်ဖြစ်သလဲ? နာကျင်မှု၏ အကြောင်းရင်းကို ရှာဖွေပြီး မှန်ကန်စွာ ကုသနည်း

နာတာရှည် မျက်နှာနာကျင်မှုသည် လူနာ၏ ဘဝအရည်အသွေးကို သိသိသာသာ ထိခိုက်စေနိုင်ပါသည်။ နာကျင်မှုသည် အမြဲတမ်းပြင်းထန်ခြင်း မရှိသော်လည်း ထပ်ခါတလဲလဲ သို့မဟုတ် ဆက်တိုက်နာကျင်ခြင်းကြောင့် စိတ်ဖိစီးမှု၊ စိတ်တိုလွယ်မှု၊ စိတ်ခံစားမှုပြောင်းလဲမှုနှင့် နေ့စဉ်ဘဝအပေါ် သက်ရောက်မှုများ ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ စားသောက်ခြင်း၊ စကားပြောခြင်း၊ ပြုံးခြင်း၊ ရယ်မောခြင်းနှင့် အိပ်စက်ခြင်းတို့ကိုပါ အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။ လများ သို့မဟုတ် နှစ်များကြာအောင် နာကျင်မှုဆက်ရှိနေပါက မူလအကြောင်းရင်းကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ရန် အထူးအရေးကြီးပါသည်။ မျက်နှာနာကျင်မှုကို ခံစားနေရပါက နာကျင်မှုဘယ်ကလာသလဲ၊ ဘယ်လိုကုသသင့်သလဲဆိုတာ သိချင်နိုင်ပါသည်။ ဖြစ်နိုင်သောအကြောင်းရင်းများနှင့် ကုသမှုနည်းလမ်းများကို လေ့လာကြည့်ရအောင်။

နာတာရှည် မျက်နှာနာကျင်မှုကို နားလည်ခြင်း

နာတာရှည် မျက်နှာနာကျင်မှုဆိုသည်မှာ မျက်နှာ၏ တစ်နေရာ သို့မဟုတ် နေရာအများအပြားတွင် ဆက်တိုက် သို့မဟုတ် ထပ်ခါတလဲလဲ ဖြစ်ပေါ်သော နာကျင်မှုကို ဆိုလိုပါသည်။ မူလအကြောင်းရင်းပေါ်မူတည်၍ နာကျင်မှုသည် တင်းတင်းနာခြင်း၊ စူးရှနာခြင်း၊ လျှပ်စစ်ရှော့ခ်ကဲ့သို့ နာခြင်း၊ ထိုးနှက်သကဲ့သို့ နာခြင်း သို့မဟုတ် ပူလောင်နာကျင်ခြင်း ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ နာကျင်မှုသည် နားထင်၊ ပါး၊ မေးရိုး၊ မျက်လုံးပတ်ဝန်းကျင် သို့မဟုတ် မျက်နှာ၏ အခြားနေရာများတွင် ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ Dental Conditions၊ Temporomandibular Disorders၊ Sinus Disease၊ Headache Disorders နှင့် Neuropathic Pain အပါအဝင် အကြောင်းရင်းများစွာရှိနိုင်သောကြောင့် ကုသမှုမရွေးချယ်မီ သင့်လျော်သော Diagnosis ပြုလုပ်ရန် အရေးကြီးပါသည်။

နာတာရှည် မျက်နှာနာကျင်မှု၏ လက္ခဏာများ

• နာကျင်မှုသည် နေ့စဉ်ဖြစ်နိုင်သလို အချိန်ပိုင်းအလိုက်လည်း ဖြစ်နိုင်ပြီး ကာလရှည်ကြာစွာ ထပ်ခါတလဲလဲ ဖြစ်နိုင်ပါသည်။
• နာကျင်မှုအဆင့်သည် လူတစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး ကွာခြားနိုင်ပြီး နေ့စဉ်လုပ်ငန်းများကို အနည်းငယ်အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေသည့်အဆင့်မှ ပုံမှန်လှုပ်ရှားမှုများကို သိသိသာသာကန့်သတ်သည့် ပြင်းထန်သောအဆင့်အထိ ဖြစ်နိုင်ပါသည်။
• မူလရောဂါပေါ်မူတည်၍ ဝါးခြင်း၊ စကားပြောခြင်း၊ မျက်နှာကို ထိတွေ့ခြင်း၊ အေးသောလေ သို့မဟုတ် အခြားလှုပ်ရှားမှုများက နာကျင်မှုကို လှုံ့ဆော်နိုင်ပါသည်။

နာတာရှည် မျက်နှာနာကျင်မှု၏ အကြောင်းရင်းများ

နာတာရှည် မျက်နှာနာကျင်မှုသည် မျက်နှာ၊ ဦးခေါင်းနှင့် လည်ပင်းရှိ ဖွဲ့စည်းပုံအမျိုးမျိုးနှင့် ဆက်စပ်သော အကြောင်းရင်းများကြောင့် ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ အရေးကြီးသော အကြောင်းရင်းအချို့မှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်ပါသည်။

• Dental and Oral Conditions: သွားပိုးစားခြင်း၊ သွားဖုံးရောဂါ၊ Dental Abscess နှင့် အခြားခံတွင်းဆိုင်ရာပြဿနာများသည် မျက်နှာ သို့မဟုတ် မေးရိုးနာကျင်မှု ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။ အချို့အခြေအနေများတွင် အခြားနေရာမှ ဖြစ်ပေါ်သော နာကျင်မှုကို သွား သို့မဟုတ် မျက်နှာတွင် နာကျင်သကဲ့သို့ ခံစားရနိုင်ပါသည်။

• Temporomandibular Disorders (TMD): မေးရိုးအဆစ်၊ ဝါးရာတွင် အသုံးပြုသော ကြွက်သားများ သို့မဟုတ် ဆက်စပ်ဖွဲ့စည်းပုံများ၏ ပြဿနာများသည် မေးရိုး၊ နားထင်၊ မျက်နှာ သို့မဟုတ် နားပတ်ဝန်းကျင်တွင် နာကျင်မှုဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။

• Salivary Gland Disorders: တံတွေးဂလင်း ရောင်ရမ်းခြင်း၊ ပိုးဝင်ခြင်း သို့မဟုတ် တံတွေးဂလင်းကျောက် ဖြစ်ပေါ်ခြင်းသည် အထူးသဖြင့် နားရှေ့ သို့မဟုတ် မေးရိုးအောက်တွင် နာကျင်ခြင်းနှင့် ရောင်ရမ်းခြင်း ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။

• Sinus Disease: Acute Rhinosinusitis သည် မျက်နှာတွင် နာကျင်မှု သို့မဟုတ် ဖိအားခံစားရမှု ဖြစ်စေနိုင်ပြီး နှာခေါင်းပိတ်ခြင်းနှင့် နှာရည်ယိုခြင်းတို့ ပါဝင်နိုင်ပါသည်။ နာတာရှည် မျက်နှာနာကျင်မှုသာရှိပြီး နှာခေါင်းဆိုင်ရာလက္ခဏာများ မရှိပါက အခြားအကြောင်းရင်းများကိုလည်း စစ်ဆေးသင့်ပါသည်။

• Trigeminal Neuralgia: မျက်နှာ၏ အာရုံခံစားမှုအများစုနှင့် ဝါးခြင်းဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်ချက်အချို့တွင် ပါဝင်သည့် ပဉ္စမ Cranial Nerve ဖြစ်သော Trigeminal Nerve နှင့် ဆက်စပ်သည့် Neuropathic Pain Condition ဖြစ်ပါသည်။ Classical Trigeminal Neuralgia သည် အများအားဖြင့် သွေးကြောတစ်ခုက Nerve ကို ဖိခြင်း သို့မဟုတ် ထိတွေ့ခြင်းနှင့် ဆက်စပ်နိုင်ပြီး Secondary Forms များသည် Multiple Sclerosis သို့မဟုတ် Structural Lesions အချို့နှင့် ဆက်စပ်နိုင်ပါသည်။ နာကျင်မှုသည် များသောအားဖြင့် မျက်နှာတစ်ဖက်တွင် ရုတ်တရက်ပြင်းထန်ပြီး လျှပ်စစ်ရှော့ခ် သို့မဟုတ် ထိုးနှက်သကဲ့သို့ ခံစားရနိုင်ပါသည်။

• Facial Nerve Palsy: Bell’s Palsy ကဲ့သို့ အခြေအနေများသည် သတ္တမ Cranial Nerve ကို ထိခိုက်စေပြီး မျက်နှာတစ်ဖက်ရှိ ကြွက်သားများ အားနည်းခြင်း သို့မဟုတ် လှုပ်ရှားမရခြင်း ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။ အချို့လူနာများတွင် မျက်နှာအားနည်းမှု မဖြစ်မီ သို့မဟုတ် စတင်ချိန်တွင် နားပတ်ဝန်းကျင်၌ နာကျင်မှုရှိနိုင်ပါသည်။

• Vascular Conditions: Giant Cell Arteritis သည် အဓိကအားဖြင့် အသက် 50 နှစ်ကျော်သူများတွင် ဖြစ်ပွားနိုင်သော သွေးလွှတ်ကြောရောင်ရမ်းမှုဖြစ်ပြီး ခေါင်းကိုက်ခြင်းအသစ်၊ နားထင်နာခြင်း၊ ဝါးသည့်အခါ မေးရိုးနာခြင်း သို့မဟုတ် အမြင်အာရုံပြဿနာများ ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။ အမြင်အာရုံကို ထိခိုက်နိုင်သောကြောင့် သံသယရှိပါက အရေးပေါ်ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အကဲဖြတ်မှုလိုအပ်ပါသည်။

• Psychological and Emotional Factors: Stress၊ Anxiety နှင့် Depression တို့သည် နာကျင်မှုကို ခံစားရပုံအပေါ် သက်ရောက်နိုင်ပြီး ရှိပြီးသား မျက်နှာနာကျင်မှုကို ပိုမိုဆိုးရွားစေနိုင်ပါသည်။ သို့သော် နာတာရှည်မျက်နှာနာကျင်မှုကို စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာအကြောင်းရင်းတစ်ခုတည်းဟု မယူဆသင့်ဘဲ Physical နှင့် Neurological Causes များကိုလည်း သင့်လျော်စွာ စစ်ဆေးသင့်ပါသည်။

မျက်နှာနာကျင်မှု ဘယ်အချိန်မှာ ဆရာဝန်နှင့် ပြသသင့်သလဲ?

• ပြင်းထန်သော သို့မဟုတ် ထူးခြားသော နာကျင်မှု: မျက်နှာတစ်ဖက်တွင် လျှပ်စစ်ရှော့ခ်၊ ထိုးနှက်ခြင်း သို့မဟုတ် ပူလောင်ခြင်းကဲ့သို့ ရုတ်တရက်ပြင်းထန်သော နာကျင်မှုရှိပါက ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အကဲဖြတ်မှု ခံယူသင့်ပါသည်။
• နာကျင်မှုကို လှုံ့ဆော်သည့်အရာ ရှင်းလင်းခြင်း: မျက်နှာကို အနည်းငယ်ထိတွေ့ခြင်း၊ စားခြင်း၊ စကားပြောခြင်း၊ သွားတိုက်ခြင်း သို့မဟုတ် မျက်နှာသစ်ခြင်းဖြင့် နာကျင်မှုဖြစ်ပေါ်ပါက Neuropathic Pain နှင့် ဆက်စပ်နိုင်သဖြင့် စစ်ဆေးသင့်ပါသည်။
• ကနဦးကုသမှုဖြင့် မသက်သာသော နာတာရှည်နာကျင်မှု: သံသယရှိသော Dental Problem ကဲ့သို့ အကြောင်းရင်းကို ကုသပြီးသော်လည်း နာကျင်မှုမသက်သာပါက အခြားအကြောင်းရင်းများကို ထပ်မံစစ်ဆေးရန် လိုအပ်နိုင်ပါသည်။
• နာကျင်မှု ပိုမိုမကြာခဏ သို့မဟုတ် ပြင်းထန်လာခြင်း: နာကျင်မှုသည် အကြိမ်ရေများလာခြင်း၊ ပိုမိုပြင်းထန်လာခြင်း သို့မဟုတ် နေ့စဉ်ဘဝကို သိသိသာသာထိခိုက်လာပါက ဆရာဝန်နှင့် ပြသသင့်ပါသည်။
• သွားကိုက်သကဲ့သို့ ခံစားရသော်လည်း Dental Cause မတွေ့ခြင်း: Neuropathic Facial Pain အချို့သည် သွား သို့မဟုတ် သွားဖုံးပြင်းထန်စွာ နာသကဲ့သို့ ခံစားရနိုင်ပါသည်။ Dental Examination တွင် အကြောင်းရင်းမတွေ့ပါက ထပ်ခါတလဲလဲ Irreversible Dental Procedures မပြုလုပ်မီ အခြားအကြောင်းရင်းများကို စဉ်းစားသင့်ပါသည်။

နာတာရှည် မျက်နှာနာကျင်မှုအတွက် Interventional Pain Management

နာတာရှည် မျက်နှာနာကျင်မှုကုသမှုသည် မူလ Diagnosis ပေါ် မူတည်ပါသည်။ အကြောင်းရင်းအလိုက် ဆေးဝါးများ၊ Dental သို့မဟုတ် Temporomandibular Management၊ Rehabilitation၊ Neurological Treatment၊ Psychological Support သို့မဟုတ် Surgery တို့ကို အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။ Conservative Treatment များဖြင့် လုံလောက်စွာ မသက်သာသော ပြင်းထန်သည့် နာကျင်မှုရှိသော ရွေးချယ်ထားသည့် လူနာများတွင် Interventional Pain Procedures များကို စဉ်းစားနိုင်ပါသည်။ Local Anesthetic Injection ကို သံသယရှိသော Nerve သို့မဟုတ် Pain-Generating Structure အနီးတွင် အသုံးပြုပြီး ယာယီနာကျင်မှုသက်သာစေရန် သို့မဟုတ် Diagnosis အတွက် အထောက်အကူပြုရန် အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။

• Nerve Block: Local Anesthetic နှင့် လိုအပ်သည့်အခြေအနေတွင် အခြားဆေးတစ်မျိုးကို Target Nerve အနီး ထိုးသွင်းနိုင်ပါသည်။ Diagnostic သို့မဟုတ် Therapeutic ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် အသုံးပြုနိုင်ပြီး အကျိုးသက်ရောက်မှုကြာချိန်သည် လူနာနှင့် ရောဂါအလိုက် ကွာခြားပါသည်။
• Radiofrequency Procedures: ရွေးချယ်ထားသော Facial Pain Conditions အချို့တွင် သတ်မှတ်ထားသော Pain Pathway ကို ဦးတည်သည့် Radiofrequency Techniques များကို စဉ်းစားနိုင်ပါသည်။ နာကျင်မှုအမျိုးအစားအားလုံးအတွက် မသင့်လျော်သဖြင့် အကျိုးကျေးဇူးနှင့် Sensory Changes အပါအဝင် ဖြစ်နိုင်သော အန္တရာယ်များကို Specialist နှင့် ဆွေးနွေးသင့်ပါသည်။
• Botulinum Toxin: Muscle-Related Disorders အချို့၊ Refractory Neuropathic Pain သို့မဟုတ် Headache Disorders အချို့တွင် Diagnosis အလိုက် စဉ်းစားနိုင်ပါသည်။
• Neuromodulation: Selected Peripheral Nerves ကို Electrical Stimulation ပြုလုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် အခြား Neuromodulation Techniques များကို အခြားကုသမှုများဖြင့် မသက်သာသော နာတာရှည် Neuropathic Pain ရှိသည့် ရွေးချယ်ထားသော လူနာများတွင် စဉ်းစားနိုင်ပါသည်။ Facial Pain အားလုံးအတွက် ပုံမှန်ကုသမှုမဟုတ်ပါ။

အနှစ်ချုပ်

နာတာရှည် မျက်နှာနာကျင်မှုသည် Dental နှင့် Temporomandibular Disorders မှ Neurological၊ Sinus၊ Vascular နှင့် အခြား Medical Conditions များအထိ အကြောင်းရင်းများစွာရှိနိုင်သော ရှုပ်ထွေးသည့်အခြေအနေတစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ကုသမှု၏ ပထမအဆင့်မှာ နာကျင်မှုလက္ခဏာကိုသာ လျှော့ချခြင်းမဟုတ်ဘဲ ဖြစ်နိုင်သော မူလအကြောင်းရင်းကို ရှာဖွေခြင်းဖြစ်ပါသည်။ နာကျင်မှု ဆက်တိုက်ရှိခြင်း၊ ပြန်ဖြစ်ခြင်း၊ ပိုမိုပြင်းထန်လာခြင်း သို့မဟုတ် နေ့စဉ်ဘဝကို ထိခိုက်လာပါက ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အကဲဖြတ်မှု ခံယူသင့်ပါသည်။ ရုတ်တရက် မျက်နှာအားနည်းခြင်း၊ Neurological Symptoms အသစ်များ၊ အမြင်အာရုံပြောင်းလဲခြင်း၊ ပြင်းထန်သောခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ အဖျားနှင့်အတူ မျက်နှာရောင်ရမ်းခြင်း သို့မဟုတ် လျင်မြန်စွာ ပိုဆိုးလာခြင်းရှိပါက အမြန်ဆုံး ဆေးကုသမှုခံယူသင့်ပါသည်။