အားကစားကြောင့် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှု ကုသခြင်း

အားကစားကစားခြင်းနှင့် ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားလေ့ကျင့်ခန်းပြုလုပ်ခြင်းသည် ကျန်းမာရေးအတွက် အကျိုးရှိသော်လည်း မတော်တဆဖြစ်မှု၊ ခန္ဓာကိုယ်ကို အလွန်အကျွံအသုံးပြုမှု သို့မဟုတ် မမှန်ကန်သော နည်းစနစ်များကြောင့် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရနိုင်ခြေလည်း ရှိပါသည်။

Sapiens Hospital ၏ အားကစားထိခိုက်ဒဏ်ရာ ကုသရေးဌာနသည် အားကစားကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော ရုတ်တရက်နှင့် နာတာရှည် ထိခိုက်ဒဏ်ရာများကို ရောဂါရှာဖွေစစ်ဆေးခြင်းနှင့် ကုသခြင်း ဝန်ဆောင်မှုများ ပေးပါသည်။ မှန်ကန်သောကုသမှုနှင့် သင့်လျော်သော ကာကွယ်မှုများသည် ပြန်လည်သက်သာလာချိန်ကို မြန်ဆန်စေပြီး ထပ်မံဒဏ်ရာရနိုင်ခြေကို လျှော့ချပေးနိုင်ပါသည်။ အထူးကုဆရာဝန်များသည် လူနာတစ်ဦးချင်းစီအတွက် သင့်လျော်သော ကုသမှုအစီအစဉ် မချမှတ်မီ ဒဏ်ရာ၏ ပြင်းထန်မှုကို အကဲဖြတ်ပါမည်။

အားကစားထိခိုက်ဒဏ်ရာ အမျိုးအစားများ

အားကစားထိခိုက်ဒဏ်ရာများကို အဓိကအားဖြင့် အမျိုးအစား ၂ မျိုး ခွဲခြားနိုင်ပါသည်။

• ရုတ်တရက်ဖြစ်ပေါ်သော ဒဏ်ရာများ (Acute Injuries) မတော်တဆဖြစ်မှု သို့မဟုတ် ပြင်းထန်သော ထိခိုက်မှုကြောင့် ချက်ချင်းဖြစ်ပေါ်လာပြီး အောက်ပါတို့ ပါဝင်နိုင်ပါသည်။
  • ခြေချင်းဝတ်လိမ်ခြင်း (Ankle Sprain) – ခြေချင်းဝတ်ပတ်လည်ရှိ အရွတ်များ ဆန့်ခြင်း သို့မဟုတ် စုတ်ပြဲခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သည်။
  • ကြွက်သားဒဏ်ရာ (Muscle Strain) – ကြွက်သား၏ ခံနိုင်ရည်ထက် ပိုမိုအားစိုက်အသုံးပြုခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သည်။
  • အရိုးကျိုးခြင်း (Fracture) – ပြင်းထန်သော ထိခိုက်မှုကြောင့် အရိုးအက်ခြင်း သို့မဟုတ် ကျိုးခြင်းဖြစ်သည်။
  • အဆစ်လွဲခြင်း (Dislocation) – အဆစ်ရှိအရိုးသည် ပုံမှန်နေရာမှ ရွေ့လျားသွားခြင်းဖြစ်သည်။
  • အရွတ်စုတ်ပြဲခြင်း၊ ဥပမာ ဒူးရှေ့ပိုင်း Cruciate Ligament စုတ်ပြဲခြင်း (ACL Tear) သည် လှည့်ခြင်း၊ ရုတ်တရက် ဦးတည်ချက်ပြောင်းခြင်း သို့မဟုတ် ခုန်ခြင်းများပါဝင်သည့် အားကစားများတွင် အဖြစ်များသည်။
• နာတာရှည် ဒဏ်ရာများ (Chronic Injuries) ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုကို အချိန်ကြာမြင့်စွာ ထပ်ခါတလဲလဲ အသုံးပြုခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပြီး အောက်ပါတို့ ပါဝင်ပါသည်။
  • အရွတ်ရောင်ခြင်း (Tendinitis)၊ ဥပမာ Tennis Elbow သည် လက်မောင်းကို ထပ်ခါတလဲလဲ အသုံးပြုရသော အားကစားများတွင် တွေ့ရတတ်သည်။
  • ခြေသလုံးရှေ့ပိုင်းနာကျင်ခြင်း (Shin Splints) သည် အကွာအဝေးရှည်ပြေးခြင်းတွင် အဖြစ်များသည်။
  • အဆစ်ယိုယွင်းခြင်းကြောင့် နာကျင်မှု (Osteoarthritis) သည် အဆစ်များ ပွန်းစားယိုယွင်းလာခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သည်။
  • အဆစ်ပတ်လည်အရည်အိတ်ရောင်ခြင်း (Bursitis) သည် ပွတ်တိုက်မှု သို့မဟုတ် ဖိအားများသော အဆစ်များတွင် တွေ့ရတတ်သည်။

အားကစားထိခိုက်ဒဏ်ရာ ကုသမှုနည်းလမ်းများ

• ကနဦးပြုစုကုသမှု (RICE Principle) ရုတ်တရက်ဖြစ်ပေါ်သော ဒဏ်ရာများတွင် နာကျင်မှုနှင့် ရောင်ရမ်းမှုကို လျှော့ချရန် အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။
  • Rest – ဒဏ်ရာရထားသော နေရာကို အနားပေးပြီး အသုံးပြုမှုကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။
  • Ice – ၂–၃ နာရီခြားတစ်ကြိမ် ၁၅–၂၀ မိနစ်ခန့် အအေးကပ်ပါ။
  • Compression – ရောင်ရမ်းမှုလျော့စေရန် elastic bandage ဖြင့် ပတ်ထားပါ။
  • Elevation – ဒဏ်ရာရနေရာကို နှလုံးအဆင့်ထက် မြင့်အောင်ထားပါ။
• ဆေးဝါးနှင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ကုသမှု
  • NSAIDs ကဲ့သို့သော ရောင်ရမ်းမှုလျော့ဆေးများကို နာကျင်မှုနှင့် ရောင်ရမ်းမှု လျော့စေရန် အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။
  • ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာကုထုံး (Physical Therapy) သည် ကြွက်သားအားနှင့် အဆစ်လှုပ်ရှားမှုကို ပြန်လည်ကောင်းမွန်စေရန် ကူညီပေးပါသည်။
  • နာတာရှည်အခြေအနေအချို့တွင် Steroid သို့မဟုတ် PRP ထိုးဆေးကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားနိုင်ပါသည်။
  • အရိုးကျိုး၍ ပြန်လည်နေရာချရန်လိုအပ်ခြင်း သို့မဟုတ် အရွတ်ပြင်းထန်စွာ စုတ်ပြဲခြင်းကဲ့သို့သော အခြေအနေများတွင် ခွဲစိတ်ကုသမှု လိုအပ်နိုင်ပါသည်။
• ပြန်လည်ထူထောင်ရေးနှင့် လေ့ကျင့်ခန်းပြန်လည်စတင်ခြင်း
  • အကြောဆန့်ခြင်းနှင့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာကုထုံးကဲ့သို့ ပေါ့ပါးသော လေ့ကျင့်ခန်းများမှ စတင်ပါ။
  • ထိခိုက်ထားသော အဆစ်ပတ်လည်ရှိ ကြွက်သားများကို အားကောင်းစေရန် လေ့ကျင့်ပါ။
  • ထပ်မံဒဏ်ရာရနိုင်ခြေကို လျှော့ချရန် အားကစားနည်းစနစ်နှင့် လှုပ်ရှားမှုပုံစံကို သင့်လျော်အောင် ပြုပြင်ပါ။

အားကစားထိခိုက်ဒဏ်ရာ ကုသရေးဌာန၏ ဝန်ဆောင်မှုများ

• ဒူးအရွတ် Arthroscopic Surgery ဒူးအရွတ်စုတ်ပြဲခြင်း သို့မဟုတ် ဒဏ်ရာရရှိထားသော လူနာများအတွက်။
• ပခုံးကြွက်သားနှင့် အရွတ် ခွဲစိတ်ကုသမှု ပခုံးအရွတ်စုတ်ပြဲခြင်း သို့မဟုတ် ရောင်ရမ်းခြင်းရှိသော လူနာများအတွက်။
• ဒူးအဆစ်ခွဲစိတ်ကုသမှု ဒဏ်ရာ သို့မဟုတ် ယိုယွင်းမှုကြောင့် ဒူးအဆစ်ပျက်စီးနေသော လူနာများအတွက်။
• တင်ပါးဆုံအဆစ်ခွဲစိတ်ကုသမှု ဒဏ်ရာ သို့မဟုတ် ယိုယွင်းမှုကြောင့် တင်ပါးဆုံအဆစ်ပျက်စီးနေသော လူနာများအတွက်။

အားကစားထိခိုက်ဒဏ်ရာ ကာကွယ်ခြင်း

• Warm-up နှင့် Cool-down ပြုလုပ်ပါ လေ့ကျင့်ခန်းမတိုင်မီနှင့် ပြီးနောက် ကြွက်သားများကို ပြင်ဆင်ပေးရန်နှင့် တင်းကျပ်မှု လျှော့ချရန်။
• မှန်ကန်သော နည်းစနစ်ကို အသုံးပြုပါ လေ့ကျင့်ခန်းနှင့် အားကစားပြုလုပ်ရာတွင်။
• သင့်လျော်သော အားကစားပစ္စည်းများကို ရွေးချယ်ပါ ဥပမာ ထိခိုက်အားကို ကောင်းမွန်စွာ ထိန်းပေးနိုင်သော အားကစားဖိနပ်များ။
• ကြွက်သားများကို အားကောင်းစေပါ ပုံမှန် Strength Training ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့်။
• လုံလောက်စွာ အနားယူပါ ခန္ဓာကိုယ်ကို အလွန်အကျွံ အသုံးမပြုပါနှင့်။