ပခုံးအရွတ်ပြဲခြင်း (Rotator Cuff Tear) အကြောင်း နားလည်ခြင်းနှင့် ကုသမှုနည်းလမ်းများ

Rotator Cuff Tear ဆိုတာ ဘာလဲ?

လက်မောင်းမြှောက်သည့်အခါ သို့မဟုတ် လှုပ်ရှားသည့်အခါ ပခုံးနာကျင်ဖူးပါသလား? ဤလက္ခဏာများသည် “Rotator Cuff Tear” သို့မဟုတ် ပခုံးအရွတ်ပြဲခြင်းနှင့် ဆက်စပ်နိုင်သည်။ ယင်းသည် ပခုံးအဆစ်ပတ်လည်ရှိ အရွတ်များ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်း သို့မဟုတ် အသက်အရွယ်နှင့်အမျှ ယိုယွင်းလာခြင်းကြောင့် ဖြစ်နိုင်ပြီး ပစ္စည်းများမြှောက်ခြင်း၊ လက်မောင်းအသုံးပြုခြင်းနှင့် နေ့စဉ်လုပ်ငန်းများကို ပိုမိုခက်ခဲစေနိုင်သည်။

Rotator Cuff Tear ဖြစ်စေနိုင်သော အကြောင်းရင်းများ

လဲကျခြင်း၊ ထိခိုက်မိခြင်း သို့မဟုတ် လေးလံသောပစ္စည်းများ မြှောက်ခြင်း
ပခုံးကို ထပ်ခါတလဲလဲ အသုံးပြုခြင်း၊ အထူးသဖြင့် အားကစားအချို့ သို့မဟုတ် လက်မောင်းကို ခေါင်းအထက်သို့ မကြာခဏ မြှောက်ရသော အလုပ်များ
အသက်အရွယ်နှင့်အမျှ အရွတ်များ ယိုယွင်းလာခြင်း

Rotator Cuff တွင် ပြဿနာရှိနိုင်ကြောင်း ပြသသည့် လက္ခဏာများ

ညဘက်တွင် သို့မဟုတ် လက်မောင်းလှုပ်ရှားသည့်အခါ ပခုံးနာခြင်း
ပစ္စည်းမြှောက်ရန် သို့မဟုတ် လက်မောင်းအသုံးပြုရန် ပိုမိုခက်ခဲလာခြင်း
လက်မောင်းလှုပ်ရှားသည့်အခါ အသံထွက်ခြင်း သို့မဟုတ် ပခုံးလှုပ်ရှားမှု တစ်ဆို့နေသကဲ့သို့ ခံစားရခြင်း

Rotator Cuff Tear နှင့် ကုသမှုနည်းလမ်းများကို နားလည်ခြင်း

Rotator Cuff Tear ကို ဘယ်လိုကုသသလဲ? ခွဲစိတ်ဖို့ လိုအပ်ပါသလား?

Rotator Cuff Tear ရှိသည်ဟု စစ်ဆေးတွေ့ရှိခြင်းသည် လူတိုင်း ခွဲစိတ်ရန်လိုအပ်သည်ဟု မဆိုလိုပါ။ ကုသမှုနည်းလမ်းများစွာရှိပြီး အရွတ်ပြဲခြင်း၏ အမျိုးအစားနှင့် ပြင်းထန်မှု၊ လက္ခဏာများ၊ လက်မောင်းအသုံးပြုနိုင်မှု၊ အသက်အရွယ်၊ လှုပ်ရှားမှုအဆင့်နှင့် လူနာတစ်ဦးချင်းစီ၏ လိုအပ်ချက်များအပေါ် မူတည်၍ ဆုံးဖြတ်သည်။
 

ခွဲစိတ်စရာမလိုသော ကုသမှုနည်းလမ်းများ

• လက္ခဏာများ မပြင်းထန်ပါက သို့မဟုတ် ခွဲစိတ်ရန် လက်ရှိတွင် ရှင်းလင်းသော အကြောင်းပြချက်မရှိသေးပါက ခွဲစိတ်မှုမပြုသော ကုသမှုများကို ဦးစွာစဉ်းစားနိုင်သည်။
• ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာကုထုံးသည် ပခုံးလှုပ်ရှားနိုင်မှုကို တိုးတက်စေခြင်း၊ ပခုံးပတ်လည်ကြွက်သားများကို သန်မာစေခြင်းနှင့် နာကျင်မှုကို လျော့နည်းစေရန် ကူညီနိုင်သည်။
• Ibuprofen သို့မဟုတ် အခြား NSAIDs ကဲ့သို့ နာကျင်မှုနှင့် ရောင်ရမ်းမှုလျော့စေသော ဆေးများကို သင့်တော်သော လူနာများတွင် ဆရာဝန်၏ အကြံပြုချက်အတိုင်း အသုံးပြုနိုင်သည်။
• Steroid ထိုးဆေးသည် ရွေးချယ်ထားသော လူနာအချို့တွင် နာကျင်မှုနှင့် ရောင်ရမ်းမှုကို ယာယီလျော့နည်းစေနိုင်သော်လည်း မကြာခဏ ထပ်ခါတလဲလဲ ထိုးခြင်းကို သတိထားသင့်သည်။
• Pain Intervention Radiofrequency Ablation (RF) ကို နာတာရှည်ပခုံးနာကျင်မှုရှိသော ရွေးချယ်ထားသည့် လူနာအချို့တွင် စဉ်းစားနိုင်သည်။ ယင်းသည် သတ်မှတ်ထားသော အာရုံကြောများမှ နာကျင်မှုအချက်ပြမှုကို လျှော့ချရန် ရည်ရွယ်သော်လည်း ပြဲနေသော အရွတ်ကို ပြန်လည်ဆက်စပ်ပေးသည့် ကုသမှုမဟုတ်ပါ။
• Platelet-Rich Plasma (PRP) Therapy ကို ရွေးချယ်ထားသော အခြေအနေအချို့တွင် စဉ်းစားနိုင်သော်လည်း သက်သေအထောက်အထားနှင့် အသုံးပြုသင့်သည့်အခြေအနေများမှာ ကွဲပြားနိုင်သည်။ ပြဲနေသော Rotator Cuff အရွတ်ကို သေချာပေါက် ပြန်လည်ကောင်းမွန်စေမည့် နည်းလမ်းအဖြစ် မယူဆသင့်ပါ။ လိုအပ်သလို Sling ကို ယာယီအသုံးပြု၍ နာကျင်စေသော ပခုံးလှုပ်ရှားမှုကို လျှော့ချနိုင်သည်။

ဘယ်အချိန်မှာ ခွဲစိတ်ကုသမှုကို စဉ်းစားသင့်သလဲ?

သင့်တော်သော ခွဲစိတ်မှုမဟုတ်သည့် ကုသမှုများ ခံယူပြီးသော်လည်း လက္ခဏာများ ဆက်လက်ပြင်းထန်နေခြင်း၊ ရုတ်တရက်ဒဏ်ရာကြောင့် အရွတ်ပြဲခြင်းရှိသော ရွေးချယ်ထားသည့် လူနာများ၊ သို့မဟုတ် အရွတ်ပြဲခြင်းကြောင့် လက်မောင်းအားနည်းပြီး လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း သိသိသာသာ လျော့ကျလာပါက ခွဲစိတ်မှုကို စဉ်းစားနိုင်သည်။ ဆုံးဖြတ်ရာတွင် အရွတ်ပြဲခြင်း၏ အရွယ်အစားနှင့် ပုံစံ၊ အရွတ်အရည်အသွေး၊ လက္ခဏာများ၊ အသက်အရွယ်၊ လှုပ်ရှားမှုအဆင့်နှင့် ကုသမှုရည်မှန်းချက်တို့ကို ပေါင်းစပ်စဉ်းစားသည်။ အဓိကခွဲစိတ်နည်းများမှာ:

• ပခုံးအဆစ်မှန်ပြောင်းခွဲစိတ်ခြင်း (Arthroscopic Surgery) သေးငယ်သော ခွဲစိတ်အပေါက်များမှ ကင်မရာနှင့် အထူးကိရိယာများထည့်သွင်း၍ ပြဲနေသော အရွတ်ကို ပြုပြင်ပေးသည်။ ပတ်ဝန်းကျင်တစ်ရှူးများ ထိခိုက်မှုကို လျော့နည်းစေပြီး ပြုပြင်နိုင်သော Rotator Cuff Tear အမျိုးအစားများစွာတွင် အသုံးပြုနိုင်သည်။
• အဖွင့်ခွဲစိတ်မှု (Open Surgery) ကြီးမားသော သို့မဟုတ် ရှုပ်ထွေးသော အရွတ်ပြဲခြင်းအချို့နှင့် ထပ်မံပြန်လည်တည်ဆောက်ရန်လိုအပ်သည့် အခြေအနေများတွင် စဉ်းစားနိုင်သည်။ အရွတ်အရည်အသွေး မကောင်းပါက ဆရာဝန်သည် လိုအပ်သလို အခြားလုပ်ဆောင်မှုများ သို့မဟုတ် အားဖြည့်တစ်ရှူးများကို အသုံးပြုနိုင်သည်။
  Tendon Graft Surgery သို့မဟုတ် Tendon Reconstruction ကို မူလအရွတ်အား တိုက်ရိုက်ပြန်လည်ချုပ်ဆက်ရန် မဖြစ်နိုင်သော ပြင်းထန်သည့်အခြေအနေအချို့တွင် စဉ်းစားနိုင်သည်။

ခွဲစိတ်ကုသမှု အဆင့်များ

1. ခွဲစိတ်မှုမတိုင်မီ ပြင်ဆင်ခြင်း — အစာနှင့်ရေရှောင်ရန် ညွှန်ကြားချက်များကို လိုက်နာပြီး မေ့ဆေးအတွက် လိုအပ်သော စစ်ဆေးအကဲဖြတ်မှုနှင့် ပြင်ဆင်မှုများ ပြုလုပ်သည်။
2. ခွဲစိတ်ခြင်း — အရွတ်ပြဲခြင်း၏ လက္ခဏာများနှင့် ကိုက်ညီသော နည်းလမ်းကို ရွေးချယ်ပြီး ပြုပြင်နိုင်သည့်အခါ အထူးချုပ်ကြိုးနှင့် anchor များကို အသုံးပြု၍ အရွတ်ကို အရိုးနှင့် ပြန်လည်ချိတ်ဆက်နိုင်သည်။
3. ခွဲစိတ်ပြီးနောက် စောင့်ရှောက်ခြင်း — ကနဦးကာလတွင် ပြုပြင်ထားသော အရွတ်ကို ကာကွယ်ရန် Sling ကို အသုံးပြုလေ့ရှိပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဆရာဝန်၏ အစီအစဉ်အတိုင်း ပြန်လည်ထူထောင်ရေးနှင့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာကုထုံးကို စတင်သည်။
 

ခွဲစိတ်ရမည်ဆိုပါက ဘယ်လိုပြင်ဆင်သင့်သလဲ?

• ခွဲစိတ်မှုမတိုင်မီ အစာနှင့်ရေရှောင်ရန် ဆေးရုံ သို့မဟုတ် မေ့ဆေးအဖွဲ့၏ ညွှန်ကြားချက်ကို လိုက်နာပါ။
• ဆရာဝန်ညွှန်ကြားသည့် ဆေးဝါးများကိုသာ ရပ်ခြင်း သို့မဟုတ် ပမာဏပြောင်းလဲခြင်း ပြုလုပ်ပါ။
• ခွဲစိတ်မှုမတိုင်မီ ရေချိုးခြင်းနှင့် အရေပြားသန့်ရှင်းရေးအတွက် ဆေးရုံ၏ ညွှန်ကြားချက်များကို လိုက်နာပါ။
• ဝတ်ဆင်ရလွယ်ကူသော အဝတ်အစားနှင့် လိုအပ်သော ကိုယ်ရေးကိုယ်တာပစ္စည်းများကို ပြင်ဆင်ပါ။
• လုံလောက်စွာ အနားယူပြီး ခွဲစိတ်မှုမတိုင်မီ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအဖွဲ့၏ ညွှန်ကြားချက်များကို လိုက်နာပါ။

ခွဲစိတ်ပြီးနောက် ပြန်လည်ကောင်းမွန်ရန် စောင့်ရှောက်ခြင်း

အပတ် 0–6: ပြုပြင်ထားသော အရွတ်ကို ကာကွယ်ရန် Sling ကို အသုံးပြုလေ့ရှိပြီး ဆရာဝန်နှင့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာကုထုံးပညာရှင်၏ အစီအစဉ်အတိုင်း လှုပ်ရှားမှုနှင့် ကနဦးပြန်လည်ထူထောင်ရေးကို ပြုလုပ်သည်။
အပတ် 6–12: အနာကျက်မှုနှင့် ပြန်လည်ထူထောင်ရေးအစီအစဉ်ပေါ် မူတည်၍ ပခုံးလှုပ်ရှားမှုကို တဖြည်းဖြည်း တိုးမြှင့်နိုင်သည်။
အပတ် 12–24: သင့်တော်သလို ကြွက်သားသန်မာစေသည့် လေ့ကျင့်ခန်းများကို တဖြည်းဖြည်း စတင်နိုင်သည်။
6–12 လ: လူနာအများအပြားသည် ဤကာလအတွင်း ပခုံးအားနှင့် လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းကို ဆက်လက်ပြန်လည်ရရှိကြသည်။ ပုံမှန်လှုပ်ရှားမှုများသို့ အပြည့်အဝပြန်လည်ဝင်ရောက်နိုင်မည့် အချိန်သည် အရွတ်ပြဲခြင်း၊ ခွဲစိတ်မှု၊ အနာကျက်မှုနှင့် လူနာတစ်ဦးချင်းစီ၏ ပြန်လည်ထူထောင်မှုအပေါ် မူတည်သည်။

သတိပြုရမည့် လက္ခဏာများ — ဘယ်အချိန်မှာ ဆရာဝန်ကို အမြန်ပြသင့်သလဲ?

ပုံမှန်မဟုတ်ဘဲ ပြင်းထန်သော သို့မဟုတ် ပိုမိုဆိုးရွားလာသော ပခုံးနာကျင်မှု
ခွဲစိတ်ဒဏ်ရာ ရောင်ခြင်း၊ နီခြင်း၊ အရည် သို့မဟုတ် ပြည်ထွက်ခြင်း
ပခုံးအလွန်တောင့်တင်းခြင်း သို့မဟုတ် မျှော်မှန်းထားသလို မလှုပ်ရှားနိုင်ခြင်း
လက်မောင်းအားနည်းခြင်း၊ ထုံခြင်း သို့မဟုတ် အာရုံကြောဆိုင်ရာ လက္ခဏာအသစ်များ ဖြစ်ပေါ်ခြင်း သို့မဟုတ် ပိုဆိုးလာခြင်း

အနှစ်ချုပ်

Rotator Cuff Tear ကို ကုသရန် နည်းလမ်းများစွာရှိသည်။ လက္ခဏာများနှင့် အရွတ်ပြဲခြင်း၏ အခြေအနေသင့်တော်ပါက ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာကုထုံးနှင့် ဆေးဝါးကုသမှုကဲ့သို့ ခွဲစိတ်မှုမပြုသော နည်းလမ်းများကို ဦးစွာစဉ်းစားနိုင်သည်။ PRP သို့မဟုတ် RF ကို ရွေးချယ်ထားသော လူနာအချို့တွင် စဉ်းစားနိုင်သော်လည်း ၎င်းတို့၏ အခန်းကဏ္ဍများ ကွဲပြားပြီး ခွဲစိတ်ရန် လိုအပ်သောအခြေအနေတွင် အရွတ်ပြုပြင်ခွဲစိတ်မှုကို အစားမထိုးနိုင်ပါ။ ကြီးမားသော၊ ဒဏ်ရာကြောင့်ဖြစ်သော၊ လက္ခဏာပြင်းထန်သော သို့မဟုတ် လက်မောင်းလုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းကို သိသိသာသာ ထိခိုက်စေသော အရွတ်ပြဲခြင်းများတွင် အထူးကုဆရာဝန်၏ အကဲဖြတ်မှုအပြီး ခွဲစိတ်ကုသမှုကို စဉ်းစားနိုင်သည်။ ကုသမှုအပြီး ပြန်လည်ထူထောင်ရေးနှင့် သင့်တော်သော စောင့်ရှောက်မှုသည် ပခုံးလုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း ပြန်လည်ရရှိရန် အရေးကြီးသည်။


သင် သို့မဟုတ် သင်နှင့်နီးစပ်သူတစ်ဦးတွင် ပခုံးနာကျင်မှု ဆက်လက်ရှိခြင်း၊ လက်မောင်းအားနည်းခြင်း သို့မဟုတ် လက်မောင်းအသုံးပြုရန် ခက်ခဲခြင်းရှိပါက သင့်တော်သော ရောဂါရှာဖွေမှုနှင့် ကုသမှုအစီအစဉ်အတွက် ဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်သင့်သည်။