ကျောရိုးအာရုံကြောပတ်ဝန်းကျင်ရှိ အမာရွတ်တစ်ရှူးများကို အရေပြားမှတစ်ဆင့် ခွဲထုတ်ကုသခြင်း (Percutaneous Epidural Adhesiolysis)
Minimally Invasive Lysis of Epidural Adhesions
နာတာရှည်ခါးနာခြင်း၊ ခြေထောက်သို့ နာကျင်မှုဖြာဆင်းခြင်း သို့မဟုတ် အာရုံကြောယားယံမှုနှင့်ဆက်စပ်သော ထုံကျင်ခြင်းတို့သည် အဖြစ်များသော ပြဿနာများဖြစ်ပြီး အထူးသဖြင့် ကျောရိုးခွဲစိတ်မှုခံယူဖူးသူများ သို့မဟုတ် ကျောရိုးအကြားချပ်ပြားကြောင့် အာရုံကြောအမြစ်ကို အချိန်ကြာမြင့်စွာ ဖိအားပေးခြင်း သို့မဟုတ် ယားယံစေခြင်းရှိသူများတွင် တွေ့ရနိုင်ပါသည်။ ဆေးဝါး၊ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာကုထုံး၊ Epidural Steroid Injection (ESI) သို့မဟုတ် ခွဲစိတ်ကုသမှုခံယူပြီးသော်လည်း အချို့လူနာများတွင် နာကျင်မှု ဆက်လက်ရှိနေနိုင်သလို ပြန်လည်ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါသည်။
အချို့လူနာများတွင် ရောဂါလက္ခဏာ ဆက်လက်ရှိနေခြင်းနှင့် ဆက်စပ်နိုင်သော အချက်တစ်ခုမှာ “Epidural Fibrosis သို့မဟုတ် Epidural Adhesion” ဖြစ်ပါသည်။ Epidural space အတွင်းရှိ အမာရွတ်တစ်ရှူးများသည် အာရုံကြောအမြစ်၏ ပုံမှန်လှုပ်ရှားမှုကို ကန့်သတ်နိုင်ပြီး ဆက်လက်ယားယံခြင်း သို့မဟုတ် ရောင်ရမ်းခြင်းနှင့် ဆက်စပ်နိုင်ပါသည်။ အချို့လူနာများတွင် MRI ဖြင့် ပြင်းထန်သော ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာဖိအားကို မတွေ့ရသော်လည်း လက္ခဏာများ ဆက်လက်ရှိနိုင်ပါသည်။ သို့သော် ပုံရိပ်စစ်ဆေးမှုတွင် Epidural Fibrosis တွေ့ရှိခြင်းသည် လူနာတိုင်းတွင် ယင်းက လက္ခဏာ၏အကြောင်းရင်းဖြစ်သည်ဟု မဆိုလိုသောကြောင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအကဲဖြတ်မှုနှင့် တွဲဖက်စဉ်းစားရန် လိုအပ်ပါသည်။
Q&A: အာရုံကြောပတ်ဝန်းကျင်တွင် Adhesions မည်သို့ဖြစ်ပေါ်လာသနည်း?
ခွဲစိတ်မှု၊ နာတာရှည်ရောင်ရမ်းမှု သို့မဟုတ် အာရုံကြောအမြစ် အချိန်ကြာမြင့်စွာ ယားယံမှုနောက်ပိုင်း ခန္ဓာကိုယ်၏ သဘာဝပြန်လည်ပြုပြင်မှုကြောင့် Epidural space အတွင်း အမာရွတ်တစ်ရှူးများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါသည်။ အချို့လူနာများတွင် ယင်း Adhesions များသည် အောက်ပါအခြေအနေများနှင့် ဆက်စပ်နိုင်ပါသည်:
- အာရုံကြောအမြစ်၏ လှုပ်ရှားမှုကို ကန့်သတ်ခြင်း သို့မဟုတ် ဆွဲတင်းခြင်း
- အာရုံကြောပတ်ဝန်းကျင်ရှိ သွေးလည်ပတ်မှု ပြောင်းလဲခြင်း
- အာရုံကြောအမြစ် ဆက်လက်ယားယံခြင်း သို့မဟုတ် ရောင်ရမ်းခြင်း
- အာရုံခံအာရုံကြောစု (Dorsal Root Ganglion; DRG) ယားယံခြင်း
- Epidural space အတွင်း ဆေးဝါးပျံ့နှံ့မှု ကန့်သတ်ခံရပြီး ရည်မှန်းထားသည့်နေရာသို့ ဆေးရောက်ရှိရန် ပိုမိုခက်ခဲခြင်း
လူနာများတွင် နာတာရှည်ခါးနာခြင်း၊ ခြေထောက်သို့ နာကျင်မှုဖြာဆင်းခြင်း၊ ထုံကျင်ခြင်း သို့မဟုတ် ပူလောင်နာကျင်ခြင်း၊ လမ်းလျှောက်နိုင်သည့်အကွာအဝေး လျော့နည်းခြင်းနှင့် အချိန်ကြာကြာ ထိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် ရပ်ခြင်းအခါ နာကျင်မှုပိုလာခြင်းတို့ ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ ဤလက္ခဏာများတွင် အကြောင်းရင်းများစွာရှိနိုင်သဖြင့် ရောင်ရမ်းမှု၊ Adhesions၊ အာရုံကြောဖိအားနှင့် အခြားဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ ပြဿနာများကို ပေါင်းစပ်အကဲဖြတ်သင့်ပါသည်။
Percutaneous Epidural Adhesiolysis နည်းပညာ
Percutaneous Epidural Adhesiolysis သည် Minimally Invasive Procedure တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး Fluoroscopy ဖြင့် အချိန်နှင့်တစ်ပြေးညီ X-ray လမ်းညွှန်မှုအောက်တွင် အထူးသေးငယ်သော catheter ကို Epidural space အတွင်းသို့ ထည့်သွင်းကာ Adhesion သို့မဟုတ် ကျဉ်းမြောင်းမှုရှိသည်ဟု သံသယရှိသောနေရာသို့ ရောက်ရှိစေပါသည်။ ယင်းသည် Adhesions များကို စက်ပိုင်းဆိုင်ရာဖြင့် လျော့ပါးစေရန်နှင့် ရည်မှန်းထားသောနေရာသို့ ဆေးဝါးပျံ့နှံ့မှု ပိုမိုကောင်းမွန်စေရန် ရည်ရွယ်ပါသည်။ အသုံးပြုနိုင်သည့်နည်းလမ်းများတွင်:
- Racz Catheter: Percutaneous Epidural Adhesiolysis အတွက် အသုံးပြုသော ပျော့ပျောင်းသည့် အထူး catheter
- Steerable Catheter: ဆရာဝန်က ရည်မှန်းထားသောနေရာသို့ catheter အဖျား၏ ဦးတည်ချက်ကို ထိန်းချုပ်နိုင်သော catheter
- Balloon Epidural Adhesiolysis: အဖျားတွင် ဖောင်းနိုင်သော balloon အသေးပါသည့် catheter ကို အသုံးပြုသော နည်းလမ်းဖြစ်သည်။ Adhesion သို့မဟုတ် ကျဉ်းမြောင်းသောနေရာသို့ ရောက်သောအခါ ဆရာဝန်သည် balloon ကို အချိန်တိုအတွင်း ဂရုတစိုက် ဖောင်းစေပြီး အာရုံကြောပတ်ဝန်းကျင် နေရာပိုမိုရရှိစေရန်နှင့် Adhesions များကို စက်ပိုင်းဆိုင်ရာဖြင့် လျော့ပါးစေရန် ကြိုးစားနိုင်ပါသည်။ လူနာ၏လက္ခဏာနှင့် ဆရာဝန်၏အကဲဖြတ်မှုအပေါ်မူတည်၍ Spinal Stenosis သို့မဟုတ် Foraminal Stenosis ရှိသော လူနာအချို့တွင် ထည့်သွင်းစဉ်းစားနိုင်ပါသည်။
ကုသမှုအတွက် သင့်လျော်နိုင်သော အခြေအနေများနှင့် လုပ်ငန်းစဉ်
ဤကုသမှုကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားနိုင်သော လူနာများ (Indications)
- Persistent Spinal Pain Syndrome after Surgery (ယခင် Failed Back Surgery Syndrome; FBSS): ကျောရိုးခွဲစိတ်ပြီးနောက် ခါးနာခြင်း သို့မဟုတ် ခြေထောက်သို့ နာကျင်မှုဖြာဆင်းခြင်း ဆက်လက်ရှိနေသူများ
- Epidural Fibrosis: ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအကဲဖြတ်မှုအရ ဆက်လက်ရှိနေသော လက္ခဏာများနှင့် ဆက်စပ်နိုင်သည်ဟု သံသယရှိသော Epidural scar tissue သို့မဟုတ် Adhesions
- Disc Herniation with Radicular Pain: ဆေးဝါးနှင့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာကုထုံးအပါအဝင် သင့်လျော်သော Conservative Treatment ပြုလုပ်ပြီးသော်လည်း အာရုံကြောအမြစ်မှ ဖြာဆင်းနာကျင်မှု ဆက်လက်ရှိနေသူများ
- Spinal Stenosis / Foraminal Stenosis: သင့်လျော်စွာ ရွေးချယ်ထားသော လူနာများတွင် ကျောရိုးလမ်းကြောင်း သို့မဟုတ် အာရုံကြောထွက်ပေါက် ကျဉ်းမြောင်းခြင်း
- Chronic Radicular Pain: အာရုံကြောအမြစ်လမ်းကြောင်းတစ်လျှောက် နာတာရှည် ဖြာဆင်းနာကျင်ခြင်း
- Major Surgery မသင့်လျော်နိုင်သော ရွေးချယ်ထားသည့်လူနာများ: ကျန်းမာရေးအခြေအနေ၊ ပုံရိပ်စစ်ဆေးမှု၊ လက္ခဏာများနှင့် အခြားကုသမှုရွေးချယ်စရာများကို အကဲဖြတ်ပြီးနောက် ထည့်သွင်းစဉ်းစားနိုင်ပါသည်။
လုပ်ငန်းစဉ်
- ပြင်ဆင်ခြင်းနှင့် နာကျင်မှုထိန်းချုပ်ခြင်း: ဆရာဝန်သည် MRI/CT၊ ကျန်းမာရေးရာဇဝင်နှင့် အသုံးပြုနေသောဆေးဝါးများကို ပြန်လည်သုံးသပ်၍ ကုသမှုအစီအစဉ်ရေးဆွဲပါသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် Local Anesthesia ကို အသုံးပြုပြီး လိုအပ်သည့်အခါ Sedation ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားနိုင်ပါသည်။
- Epidural Space သို့ ဝင်ရောက်ခြင်း: Fluoroscopy Real-time လမ်းညွှန်မှုအောက်တွင် Sacral Hiatus (Caudal Approach) သို့မဟုတ် ဆရာဝန်ရွေးချယ်သော သင့်လျော်သည့်လမ်းကြောင်းမှတစ်ဆင့် အပ်နှင့် catheter အသေးကို Epidural space အတွင်း ထည့်သွင်းပါသည်။
- Epidurography: Catheter ၏တည်နေရာနှင့် Epidural space အတွင်း Contrast ပျံ့နှံ့ပုံကို စစ်ဆေးရန် Fluoroscopy အောက်တွင် Contrast ကို ထိုးသွင်းပြီး ပျံ့နှံ့မှု ကန့်သတ်နေသည့်နေရာများကို ရှာဖွေပါသည်။
- Adhesiolysis နှင့် Targeted Medication: ဆရာဝန်သည် catheter ကို ဂရုတစိုက် လှုပ်ရှားပြီး သင့်လျော်သည့်အခြေအနေတွင် balloon ကို အသုံးပြု၍ Adhesions များကို စက်ပိုင်းဆိုင်ရာဖြင့် လျော့ပါးစေနိုင်ပါသည်။ ထို့နောက် လူနာ၏အခြေအနေနှင့် အသုံးပြုသည့်နည်းစနစ်အလိုက် ဆေးဝါးများကို ပေးနိုင်ပါသည်:
- Local Anesthetic: လုပ်ငန်းစဉ်အတွင်းနှင့် နောက်ပိုင်း နာကျင်မှုထိန်းချုပ်ရန်
- Steroid: သင့်လျော်သောအခြေအနေတွင် အာရုံကြောအမြစ်ပတ်ဝန်းကျင် ရောင်ရမ်းမှုကို လျော့ပါးစေရန် အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။
- Hyaluronidase: အချို့ protocol များတွင် ထိုးသွင်းသောဆေးများ တစ်ရှူးအလွှာများကြား ပျံ့နှံ့မှုကောင်းစေရန် အသုံးပြုနိုင်သော enzyme ဖြစ်ပါသည်။
- Hypertonic Saline: Adhesiolysis protocol အချို့တွင် အသုံးပြုနိုင်ပြီး အာရုံကြောအရည်အိတ်အတွင်းသို့ မတော်တဆဝင်ရောက်ပါက ပြင်းထန်သော နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ ဖြစ်နိုင်သဖြင့် concentration၊ volume နှင့် administration technique ကို ဂရုတစိုက် ရွေးချယ်ရပါသည်။
ကုသမှုရလဒ်၊ အကျိုးကျေးဇူးနှင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာကန့်သတ်ချက်များ
ပြန်လည်ကောင်းမွန်မှုနှင့် မျှော်လင့်နိုင်သောရလဒ်များ
လုပ်ငန်းစဉ်ပြီးနောက် လူနာကို သင့်လျော်သော discharge criteria ပြည့်မီသည်အထိ စောင့်ကြည့်ပါသည်။ လုပ်ငန်းစဉ်နှင့် လူနာ၏အခြေအနေပေါ်မူတည်၍ အချို့လူနာများသည် ထိုနေ့တွင်ပင် အိမ်ပြန်နိုင်ပါသည်။ ယာယီနာကျင်တင်းကျပ်မှု၊ ခြေထောက်လေးလံမှု၊ ထုံကျင်မှု သို့မဟုတ် ဖြာဆင်းနာကျင်မှု တိုးလာခြင်း ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ သင့်လျော်စွာရွေးချယ်ထားသော လူနာအချို့တွင် နာကျင်မှုနှင့် ကိုယ်ခန္ဓာလုပ်ဆောင်နိုင်မှု တိုးတက်နိုင်သော်လည်း အကျိုးသက်ရောက်မှု၏ အတိုင်းအတာနှင့် ကြာချိန်သည် လူတစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး ကွာခြားနိုင်ပါသည်။ လက္ခဏာများ ပြန်ဖြစ်လာပါက ထပ်မံကုသရန် လိုအပ်မှုကို သတ်မှတ်ထားသော အချိန်ဇယားအတိုင်းမဟုတ်ဘဲ လူနာတစ်ဦးချင်းစီအလိုက် ပြန်လည်အကဲဖြတ်သင့်ပါသည်။
အကျိုးကျေးဇူးနှင့် ကန့်သတ်ချက်များ နှိုင်းယှဉ်ခြင်း
| ဖြစ်နိုင်သော အကျိုးကျေးဇူးများ | ကန့်သတ်ချက်များနှင့် ဖြစ်နိုင်သော နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ |
| Open Surgery မလိုအပ်သော Minimally Invasive Procedure ဖြစ်ပြီး major spinal surgery ထက် ပြန်လည်ကောင်းမွန်ချိန် ပိုတိုနိုင်ပါသည်။ သင့်လျော်စွာရွေးချယ်ထားသော နာတာရှည် refractory radicular pain လူနာများတွင် နာကျင်မှုနှင့် ကိုယ်ခန္ဓာလုပ်ဆောင်နိုင်မှု တိုးတက်စေနိုင်ပြီး အချို့လူနာများတွင် နောက်ထပ်ခွဲစိတ်မှုကို ရှောင်ရှားခြင်း သို့မဟုတ် ရွှေ့ဆိုင်းခြင်းတွင် အထောက်အကူဖြစ်နိုင်ပါသည်။ | ကျောရိုးဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ ပြဿနာအားလုံးကို မပြုပြင်နိုင်ဘဲ လူနာတိုင်း အကျိုးရရှိမည်မဟုတ်ပါ။ ဖြစ်နိုင်သော နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများတွင် ယာယီနာကျင်မှုပိုလာခြင်း၊ Dural puncture နှင့် CSF leak ကြောင့် ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ သွေးထွက်ခြင်း၊ ပိုးဝင်ခြင်း၊ Contrast reaction၊ catheter နှင့်ဆိုင်သော ပြဿနာများ၊ အာရုံကြောယားယံခြင်း သို့မဟုတ် ထိခိုက်ခြင်း၊ ယာယီထုံကျင်ခြင်း သို့မဟုတ် အားနည်းခြင်းတို့ ပါဝင်နိုင်ပါသည်။ ပြင်းထန်သော အာရုံကြောဆိုင်ရာ နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများသည် ရှားပါးသော်လည်း ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ |
လက္ခဏာများ မကောင်းမွန်ပါက: ဆရာဝန်သည် နာကျင်မှု၏အရင်းအမြစ်ကို ပြန်လည်အကဲဖြတ်ပြီး ရောဂါအမျိုးအစားအလိုက် အခြားသင့်လျော်သော Interventional Pain Procedures၊ ရွေးချယ်ထားသော နာတာရှည် neuropathic pain လူနာများအတွက် Spinal Cord Stimulation သို့မဟုတ် ခွဲစိတ်ပြုပြင်နိုင်သော ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာပြဿနာရှိပါက spine surgeon ထံ လွှဲပြောင်းအကဲဖြတ်ခြင်းတို့ကို စဉ်းစားနိုင်ပါသည်။ Facet joints၊ sacroiliac joints၊ hip pathology နှင့် muscular သို့မဟုတ် myofascial conditions ကဲ့သို့ အခြားနာကျင်မှုအရင်းအမြစ်များကိုလည်း စစ်ဆေးရန် လိုအပ်နိုင်ပါသည်။
References
Helm S 2nd, Benyamin RM, Chopra P, Deer TR, Justiz R. Percutaneous adhesiolysis in the management of chronic low back pain in post lumbar surgery syndrome and spinal stenosis: a systematic review. Pain Physician. 2012;15:E435-E462.
Helm S 2nd, Noe C, Racz GB. Epidural Lysis of Adhesions: What Every Interventional Pain Physician Needs to Know. Pain Physician. 2025;28:249-257.
Kim DH, Shin JW, Choi SS. Percutaneous epidural balloon neuroplasty: a narrative review of current evidence. Anesth Pain Med. 2022;17:361-370.
Cho PG, Ji GY, Yoon YS, Shin DA. Clinical Effectiveness of Percutaneous Epidural Neuroplasty According to the Type of Single-Level Lumbar Disc Herniation: A 12-Month Follow-Up Study. J Korean Neurosurg Soc. 2019;62(6):681-690.
Gerdesmeyer L, Wagenpfeil S, Birkenmaier C, et al. Percutaneous epidural lysis of adhesions in chronic lumbar radicular pain: a randomized, double-blind, placebo-controlled trial. Pain Physician. 2013;16:185-196.
Lee F, Jamison DE, Hurley RW, Cohen SP. Epidural lysis of adhesions. Korean J Pain. 2014;27(1): 3-15.
Manchikanti L, Singh V, Cash KA, Pampati V, Datta S. Assessment of effectiveness of percutaneous adhesiolysis and caudal epidural injections in managing post lumbar surgery syndrome. Pain Physician. 2009;12:361-378.
Oh WS, Hong KH, Lee SC. Comparative Study for Analgesic and Adverse Effects of 8% and 10% Hypertonic Saline in Epidural Adhesiolysis. J Korean Pain Soc. 2000;13(1):74-78.