ဗို့အားမြင့်မားပြီး အချိန်ကြာမြင့်စွာပေးသော ရေဒီယိုကြိမ်နှုန်းဖြင့် အာရုံကြောစနစ်ကို ပြုပြင်ထိန်းညှိခြင်း (High-Voltage Long-Duration Pulsed Radiofrequency)
High-Voltage Long-Duration Pulsed Radiofrequency (PRF) for Chronic Neuropathic Pain
နာတာရှည် အာရုံကြောနာကျင်မှု (Chronic Neuropathic Pain) သည် အဖြစ်များပြီး လူနာများ၏ ဘဝအရည်အသွေးကို ပြင်းထန်စွာ ထိခိုက်စေသော အခြေအနေတစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်းသည် များသောအားဖြင့် ပူစပ်ပူလောင်နာကျင်ခြင်း၊ စူးရှစွာနာကျင်ခြင်း၊ လျှပ်စစ်ရှော့ခ်ဖြစ်သကဲ့သို့ နာကျင်ခြင်း သို့မဟုတ် အနည်းငယ် ထိတွေ့ရုံမျှဖြင့် နာကျင်ခြင်း စသည့်လက္ခဏာများဖြင့် ပြသလေ့ရှိသည်။ ကနဦးအဆင့်တွင် နာကျင်မှုသည် အာရုံကြောရောင်ရမ်းခြင်းကြောင့်ဖြစ်လေ့ရှိပြီး ဆေးဝါးများ၊ ကာယကုထုံး (Physical therapy) သို့မဟုတ် အရောင်ကျဆေးထိုးခြင်းတို့ဖြင့် ကောင်းစွာ သက်သာစေနိုင်သည်။ သို့သော် နာကျင်မှုသည် အချိန်ကြာရှည်လာသောအခါ အာရုံကြောစနစ်သည် ပြောင်းလဲလာပြီး “နာကျင်မှုအပေါ် ပုံမှန်ထက် ပိုမိုတုံ့ပြန်လွယ်ခြင်း” အခြေအနေကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ထို့ကြောင့် ရောင်ရမ်းမှု ကျဆင်းသွားသော်လည်း လူနာများသည် နာကျင်မှုကို ဆက်လက်ခံစားနေရဆဲဖြစ်သည်။
ဤအကြောင်းကြောင့် လက်ရှိ နာကျင်မှုကုသရေးဆေးပညာ၏ သဘောတရားသည် “အာရုံကြောများကို ဖျက်ဆီးခြင်း” မှ အာရုံကြောများ၏ မူလဖွဲ့စည်းပုံနှင့် လုပ်ဆောင်ချက်များကို တတ်နိုင်သမျှ ထိန်းသိမ်းထားရင်း ပုံမှန်မဟုတ်သော နာကျင်မှုအချက်ပြမှုများကို လျှော့ချရန် “အာရုံကြောစနစ်ကို ပြုပြင်ထိန်းညှိခြင်း (Neuromodulation)” သို့ ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။
အမေးနှင့်အဖြေ (Q&A): Conventional RFA နှင့် ကွာခြားချက်များ၊ နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ် လုပ်ဆောင်မှုယန္တရားများ
Pulsed Radiofrequency (PRF) သည် အပူပေး၍ ဖျက်ဆီးခြင်းနည်းလမ်းနှင့် မည်သို့ ကွာခြားသနည်း။
- Conventional RF Ablation (ရိုးရာနည်းလမ်း): နာကျင်မှုအချက်ပြစက်ဝန်းကို ဖြတ်တောက်ရန် ပစ်မှတ်ထားသော တစ်ရှူးများနှင့် အာရုံကြောဖွဲ့စည်းပုံများကို တိုက်ရိုက်ဖျက်ဆီးရန် အပူချိန်မြင့်မားသော အပူစွမ်းအင်ကို အသုံးပြုသည်။
- Pulsed Radiofrequency (PRF): ရေဒီယိုကြိမ်နှုန်းစွမ်းအင်ကို တိုတောင်းသော အချိန်အပိုင်းအခြားများ (Pulses) အဖြစ် ထုတ်လွှတ်ပြီး အပ်ထိပ်ပိုင်းရှိ အပူချိန်ကို ၄၂ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်ထက် မကျော်လွန်စေရန် ထိန်းချုပ်ထားသည်။ ထို့ကြောင့် အပူပေးဖျက်ဆီးခြင်းကဲ့သို့ အာရုံကြောတစ်ရှူးများကို ပြင်းထန်စွာ ပျက်စီးစေခြင်း မရှိပါ။
လက်ရှိအချိန်တွင် အာရုံကြောဖျက်ဆီးခြင်းထက် ပြုပြင်ထိန်းညှိခြင်း (Neuromodulation) ကို အဘယ်ကြောင့် ပိုမိုနှစ်သက်ကြသနည်း။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အာရုံကြောအများစုသည် နာကျင်မှုအချက်ပြမှုများကို ပေးပို့ရန်သာ လုပ်ဆောင်သည်မဟုတ်ဘဲ အာရုံခံစားမှုများကို ထိန်းချုပ်ခြင်း၊ ကြွက်သားလှုပ်ရှားမှုကို အမိန့်ပေးခြင်းနှင့် ခြေလက်အင်္ဂါများ လှုပ်ရှားမှုကိုပါ ထိန်းချုပ်ပေးသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ အာရုံကြောမကြီးများ သို့မဟုတ် အဖျားပိုင်းရှိ အာရုံကြောအမြစ်များကို အလွန်အကျွံ ဖျက်ဆီးမိပါက ကြွက်သားအားနည်းခြင်း၊ ထုံကျဉ်ခြင်း၊ ကြွက်သားများ သေးမ်ိန်သွားခြင်း သို့မဟုတ် ကုသရန် ပိုမိုခက်ခဲသော အာရုံကြောနာကျင်မှုပုံစံသစ် (Deafferentation pain) ကဲ့သို့သော ပြင်းထန်သည့် နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။
High-Voltage Long-Duration ကို မည်သည့်အရာများ ဖြေရှင်းရန်အတွက် တီထွင်ခဲ့သနည်း။
ရိုးရာ PRF နည်းပညာသည် များသောအားဖြင့် ဗို့အား ၄၅ ဗို့ခန့်ကို ၂-၅ မိနစ်ခန့် အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ နာတာရှည် အာရုံကြောနာကျင်မှုခံစားနေရသော လူနာများတွင် နာကျင်မှုသက်သာစေသည့် အကျိုးသက်ရောက်မှုသည် အချိန်ကြာရှည်စွာ မခံလေ့ရှိပါ။ ထို့ကြောင့် High-Voltage Long-Duration PRF နည်းပညာကို တီထွင်ခဲ့ပြီး ပါရာမီတာများကို ဗို့အား ၈၅-၉၀ ဗို့အထိ တိုးမြှင့်ကာ အချိန်ကာလကိုလည်း စက္ကန့် ၉၀၀ (၁၅ မိနစ်ခန့်) အထိ တိုးမြှင့်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် အာရုံကြောစနစ်ကို မျှတအောင်ပြုလုပ်ရာတွင် ပိုမိုကျယ်ပြန့်ပြီး စွမ်းအားပိုကြီးသော လျှပ်စစ်စက်ကွင်း (Electrical field) ကို ဖန်တီးပေးရန်ဖြစ်သည်။
ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ သတိပြုရန်အချက်များ: ဗို့အားကို ဆက်တိုက်တိုးမြှင့်ခြင်းသည် အမြဲတမ်း ပိုမိုကောင်းမွန်သော ရလဒ်များကို ပေးစွမ်းနိုင်သည်ဟု မဆိုလိုပါ။ အာရုံကြောစနစ် အလွန်အမင်း တုံ့ပြန်လွယ်သော လူနာများတွင် အလွန်မြင့်မားသော ဗို့အားကို အသုံးပြုခြင်းသည် ယာယီအားဖြင့် နာကျင်မှု ပိုဆိုးလာခြင်း သို့မဟုတ် ရုတ်တရက် နာကျင်လာခြင်း (Pain flare-up) ကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် အထူးကုဆရာဝန်များသည် လူနာတစ်ဦးချင်းစီ၏ အာရုံကြောလက္ခဏာများနှင့် တုံ့ပြန်နိုင်စွမ်းအပေါ် မူတည်၍ ပါရာမီတာများကို တိကျစွာ ချိန်ညှိပေးရမည်ဖြစ်သည်။
အဏုကြည့်ကម្រិត လုပ်ဆောင်မှုယန္တရားများ (Mechanisms of Action)
ထပ်မံလေ့လာမှုများ ပြုလုပ်နေဆဲဖြစ်သော်လည်း လက်ရှိ ခိုင်လုံသော အထောက်အထားများအရ ဤနည်းပညာသည် အောက်ပါအတိုင်း ရှုထောင့်ပေါင်းစုံမှ ကောင်းကျိုးသက်ရောက်မှုရှိကြောင်း ဖော်ပြထားသည်:
- ပုံမှန်မဟုတ်သော နာကျင်မှုအချက်ပြမှုများကို လျှော့ချခြင်း: နာကျင်မှုအချက်ပြမှုများကို အလွန်အကျွံ ပေးပို့နေသော အာရုံကြောများ၏ တုံ့ပြန်မှုကို ဟန့်တားပေးပြီး လျှော့ချပေးသည်။
- Dorsal Root Ganglion (DRG) ၏ အလွန်အမင်း တုံ့ပြန်မှုကို လျှော့ချခြင်း: ၎င်းသည် ကျောရိုးမကြီး (Spinal cord) သို့ မဝင်ရောက်မီ အရေးကြီးသော နာကျင်မှုအချက်ပြမှုများကို ချိတ်ဆက်ပေးပြီး ပိုမိုကျယ်လောင်စေသော နေရာဖြစ်သည်။
- အဏုကြည့်ကម្រិត အာရုံကြောရောင်ရမ်းမှုကို လျှော့ချခြင်း (Neuroinflammation): နာတာရှည် နာကျင်မှုစက်ဝန်းနှင့် ဆက်စပ်နေသော အချို့သော ရောင်ရမ်းမှုဖြစ်စေသည့် ဓာတုပစ္စည်းများ ထွက်ရှိမှုကို ဟန့်တားပေးသည်။
- Central Sensitization ကို လျှော့ချခြင်း: ဦးနှောက်နှင့် ကျောရိုးမကြီး၏ အချို့သော အစိတ်အပိုင်းများတွင် နာကျင်မှုအချက်ပြမှုများကို အလွန်အကျွံ ချဲ့ထွင်ခြင်းကို မျှတစေရန်နှင့် လျှော့ချရန် ကူညီပေးသည်။
ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ညွှန်းဆိုချက်များ: မည်သူတို့သည် ဤကုသမှုနည်းလမ်းနှင့် သင့်လျော်သနည်း။
ဤလုပ်ထုံးလုပ်နည်းသည် ဆေးဝါးကုသမှုကို မတုံ့ပြန်သော၊ စတီးရွိုက် (Steroid) ထိုးပြီးနောက် အချိန်တိုအတွင်းသာ သက်သာသော၊ ခွဲစိတ်မှုမခံယူလိုသော၊ သို့မဟုတ် အမြဲတမ်းဖျက်ဆီးခြင်းနှင့် မသင့်လျော်သော ခန္ဓာကိုယ်တည်ဆောက်ပုံရှိသည့် နာတာရှည် အာရုံကြော ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်း သို့မဟုတ် ရောဂါကြောင့် နာကျင်မှုခံစားနေရသော လူနာများအတွက် အထူးသင့်လျော်သည်။ အဓိက ရောဂါအုပ်စုများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်:
1. Postherpetic Neuralgia (PHN): ရေယုန်ပေါက်ပြီးနောက် နာတာရှည် အာရုံကြောနာကျင်ခြင်း
2. Trigeminal Neuralgia: မျက်နှာပေါ်ရှိ နံပါတ် (၅) အာရုံကြော နာကျင်ခြင်း
3. Occipital Neuralgia: နောက်စေ့ အာရုံကြော နာကျင်ခြင်း
4. Cervical / Lumbar Radicular Pain: လည်ပင်း အာရုံကြောအမြစ်မှ လက်မောင်းသို့ နာကျင်မှုဆင်းခြင်း သို့မဟုတ် ခါး အာရုံကြောအမြစ်မှ ခြေထောက်သို့ နာကျင်မှုဆင်းခြင်း
5. Persistent Spinal Pain Syndrome (PSPS/FBSS): ကျောရိုးခွဲစိတ်ပြီးနောက် နာတာရှည် နာကျင်မှုအခြေအနေ
6. Complex Regional Pain Syndrome (CRPS): ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ အာရုံကြောစနစ် မူမမှန်မှုပါဝင်သော ရှုပ်ထွေးသည့် အစိတ်အပိုင်းအလိုက် နာကျင်မှုအခြေအနေ
7. Peripheral Neuropathy: အဖျားပိုင်း အာရုံကြောများ ပျက်စီးခြင်း သို့မဟုတ် ဖွဲ့စည်းပုံအမျိုးမျိုးကို ခွဲစိတ်ပြီးနောက် အာရုံကြော နာကျင်ခြင်း
အမေးနှင့်အဖြေ (Q&A): စတီးရွိုက် (Steroid) ကို ထပ်ခါတလဲလဲ ထိုးခြင်းထက် သာလွန်သော အားသာချက်များ
ဤလုပ်ထုံးလုပ်နည်းသည် စတီးရွိုက်ထိုးခြင်းနှင့် မည်သို့ ကွာခြားသနည်း။
အာရုံကြောပတ်လည် သို့မဟုတ် ကျောရိုးမကြီးအမြှေးပါးပြင်ပနေရာသို့ စတီးရွိုက်ထိုးခြင်း (ESI) ၏ အဓိကရည်ရွယ်ချက်မှာ “ရောင်ရမ်းမှုဖြစ်စဉ်ကို လျှော့ချရန်” ဖြစ်သည်။ သို့သော် Pulsed Radiofrequency သည် “အာရုံကြောအချက်ပြမှု ပေးပို့ခြင်းကို တိုက်ရိုက် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရန်” ကို အဓိက ရည်ရွယ်သည်။
ဘေးကင်းလုံခြုံမှုဆိုင်ရာ အားသာချက်များ (Cumulative Steroid Exposure)
စတီးရွိုက်ထိုးခြင်း၏ အဓိက ကန့်သတ်ချက်မှာ ရေရှည်တွင် စတီးရွိုက်များ စုပုံလာခြင်းဖြစ်သည်။ နာတာရှည် နာကျင်မှုရှိသော လူနာများတွင် ရောဂါလက္ခဏာများ မကြာခဏ ပြန်ဖြစ်လေ့ရှိပြီး တစ်နှစ်လျှင် အကြိမ်များစွာ ထိုးရန် လိုအပ်လေ့ရှိသည်။ မြင့်မားစွာ စုပုံလာသော ဆေးပမာဏသည် သွေးတွင်းသကြားဓာတ် အလွန်အမင်းမြင့်တက်ခြင်း၊ ပြင်းထန်စွာ အရိုးပွခြင်း၊ ကိုယ်ခံအားကျဆင်းခြင်း၊ ကျောက်ကပ်အထက်ဂလင်းများ အလုပ်မလုပ်ခြင်း (Adrenal insufficiency) နှင့် ခန္ဓာကိုယ်တစ်ခုလုံးရှိ ဟော်မုန်းစနစ် ပြောင်းလဲခြင်းစသည့် ပြင်းထန်သော ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ ဖြစ်နိုင်ခြေကို တိုးစေသည်။
အရေးပါသောအခန်းကဏ္ဍ: ထို့ကြောင့် Pulsed Radiofrequency လုပ်ဆောင်ခြင်းသည် အလွန်ထိရောက်သော နာကျင်မှုသက်သာစေသည့် ရွေးချယ်စရာတစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ လျှပ်စစ်စက်ကွင်းနှင့် အပူချိန်အနည်းငယ်ကိုသာ အသုံးပြု၍ အာရုံကြောများကို ပြုပြင်ထိန်းညှိပေးခြင်းဖြင့် ဆရာဝန်များသည် ရေရှည်လူနာများတွင် စတီးရွိုက်ဆေးများကို ထပ်ခါတလဲလဲ အသုံးပြုရန် လိုအပ်မှုနှင့် အကြိမ်အရေအတွက်ကို သိသိသာသာ လျှော့ချနိုင်မည်ဖြစ်သည်။
ကုသမှုရလဒ်များနှင့် နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ (Clinical Outcomes & Safety)
မျှော်မှန်းထားသော ရလဒ်များ: သုတေသနပြုချက်များအရ လူနာအများစုသည် နာကျင်မှုအဆင့် သိသိသာသာ ကျဆင်းသွားကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ ကောင်းစွာ တုံ့ပြန်မှုရှိသော လူနာများတွင် နာကျင်မှုသည် –
- ၅၀% ထက်မက ကျဆင်းနိုင်ပြီး လပေါင်းများစွာ ကြာရှည်ခံနိုင်သည်။ ၎င်းသည် အိပ်စက်ခြင်းအရည်အသွေးကို ပိုမိုကောင်းမွန်စေခြင်း၊ အကိုက်အခဲပျောက်ဆေး သောက်သုံးရမှုကို လျှော့ချပေးခြင်းနှင့် လူနာများအနေဖြင့် ကုသမှုရလဒ်အပေါ် အလွန်ကျေနပ်မှုရှိစေသည်။
- အဖြစ်များသော နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ (မပြင်းထန်ပါ): အပ်ထိုးသည့်နေရာတွင် အောင့်ခြင်း၊ တင်းခြင်း၊ ယာယီပူစပ်ပူလောင်ဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် ပထမ ၁-၂ ပတ်အတွင်း နာကျင်မှု ရုတ်တရက်ပိုဆိုးလာခြင်း (Pain flare-up) တို့ ဖြစ်နိုင်သည်။ ထို့အပြင် အနည်းငယ် ကျင်ခြင်း သို့မဟုတ် ထုံခြင်းတို့ ဖြစ်နိုင်ပြီး ၎င်းတို့သည် အလိုအလျောက် တဖြည်းဖြည်း ပျောက်ကွယ်သွားမည်ဖြစ်သည်။
- အလွန်ဖြစ်ခဲသော နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ: သွေးထွက်ခြင်း၊ ကူးစက်ပိုးဝင်ခြင်း သို့မဟုတ် အာရုံကြောယားယံခြင်းကြောင့် ယာယီအားနည်းခြင်း။ သို့ရာတွင် အာရုံကြောများကို အမြဲတမ်း ပျက်စီးစေနိုင်သည့် သို့မဟုတ် ဖျက်ဆီးနိုင်သည့် အန္တရာယ်မှာ ရိုးရာအပူပေးနည်းပညာများ (Conventional RFA) ထက် များစွာ နည်းပါးသည်။ ထို့အပြင် အထူးကုဆရာဝန်မှ ဓာတ်မှန်လမ်းညွှန်မှု ဖြင့် လုပ်ဆောင်ပါက အလွန်လုံခြုံစိတ်ချရသည်။
ကိုးကားစာရွက်စာတမ်းများ (References)
Cai S, et al. Comparing the efficacy and safety of high-voltage and standard-voltage pulsed radiofrequency for postherpetic neuralgia: a systematic review and meta-analysis. Front Neurol. 2024.
Sun CL, et al. High-voltage, long-duration pulsed radiofrequency to the dorsal root ganglion provides improved pain relief for herpes zoster neuralgia in the subacute stage. Pain Physician. 2023.
Wen H, et al. Outcomes of twice repeated high-voltage long-duration pulsed radiofrequency therapy in subacute postherpetic neuralgia. J Pain Res. 2024.
Chua NHL, et al. Pulsed radiofrequency treatment in interventional pain management: mechanisms and potential indications. Pain Pract. 2011.
Van Boxem K, et al. Pulsed radiofrequency: a review of mechanisms and clinical applications. Anesth Pain Med. 2014.
Cosman ER Jr, et al. Factors that affect radiofrequency lesion size and tissue effects. Pain Med. 2014.
Lee MS, et al. Safety of epidural steroids: a review. Anesth Pain Med. 2021.
CMS Local Coverage Determination: Epidural Steroid Injections for Pain Management.
Endocrine Society Clinical Practice Guideline: Glucocorticoid-Induced Adrenal Insufficiency. 2024.
