နာတာရှည်တင်ပါးဆုံပိုင်းနာကျင်ခြင်း (Chronic Pelvic Pain) — စစ်ဆေးမှုအားလုံး ပုံမှန်ဖြစ်နေသော်လည်း ဘာကြောင့် နာကျင်မှု မပျောက်သေးတာလဲ?

နာတာရှည်တင်ပါးဆုံပိုင်းနာကျင်ခြင်း (Chronic Pelvic Pain) — စစ်ဆေးမှုအားလုံး ပုံမှန်ဖြစ်နေသော်လည်း ဘာကြောင့် နာကျင်မှု မပျောက်သေးတာလဲ?

“စစ်ဆေးမှုရလဒ်များ ပုံမှန်ဖြစ်နေသော်လည်း နာကျင်မှုက ဆက်ရှိနေသောအခါ”
ဤအခြေအနေကို နာတာရှည်တင်ပါးဆုံပိုင်းနာကျင်ခြင်း (Chronic Pelvic Pain; CPP) ရှိသော လူနာများတွင် မကြာခဏတွေ့ရနိုင်ပါသည်။ ဓာတ်ခွဲစစ်ဆေးမှုများ သို့မဟုတ် imaging ရလဒ်များ ပုံမှန်ဖြစ်နေသော်လည်း လူနာများသည် လပေါင်းများစွာ သို့မဟုတ် နှစ်ပေါင်းများစွာ နာကျင်မှုကို ဆက်လက်ခံစားနေရနိုင်ပါသည်။ ဥပမာ:

• အသက် ၄၀ ကျော် အမျိုးသမီးတစ်ဦး: နာတာရှည်တင်ပါးဆုံပိုင်းနာကျင်ခြင်းကို ၁၀ နှစ်ကျော် ခံစားခဲ့ရပြီး မိန်းမကိုယ်တွင် ပူလောင်နာကျင်ခြင်း၊ ဆီးသွားချိန်နာခြင်း၊ ဝမ်းသွားချိန်နာခြင်းနှင့် အချိန်ကြာကြာ မတ်တပ်ရပ်ခြင်း သို့မဟုတ် လမ်းလျှောက်ခြင်းကြောင့် နာကျင်မှု ပိုမိုဆိုးလာခြင်းတို့ ရှိပါသည်။ Pelvic examination၊ Ultrasound နှင့် MRI ပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း ထင်ရှားသော အကြောင်းရင်း မတွေ့ရှိရပါ။
• လူလတ်ပိုင်း အမျိုးသားတစ်ဦး: တင်ပါးဆုံပိုင်းနာကျင်ခြင်းနှင့် ဆီးမကြာခဏသွားခြင်း ရှိပြီး Chronic Prostatitis ဟုယူဆ၍ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကုသခဲ့သော်လည်း စစ်ဆေးမှုများတွင် ပိုးဝင်ခြင်း သို့မဟုတ် ထင်ရှားသော အခြားအကြောင်းရင်း မတွေ့ရှိပါ။

လူအများထင်ထားသည်ထက် ပိုမိုတွေ့ရနိုင်သော အခြေအနေ
Chronic Pelvic Painသည် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ၊ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် လူမှုဘဝအရည်အသွေးကို သိသိသာသာ ထိခိုက်စေနိုင်သော ကျန်းမာရေးပြဿနာတစ်ခုဖြစ်ပါသည်။

• အမျိုးသမီးများတွင်: Chronic Pelvic Pain ကို မကြာခဏတွေ့ရနိုင်သော်လည်း prevalence သည် လေ့လာသည့် လူဦးရေနှင့် သတ်မှတ်ချက်များအလိုက် ကွာခြားနိုင်ပါသည်။
• အမျိုးသားများတွင်: အမျိုးသမီးများထက် ဆွေးနွေးမှုနည်းသော်လည်း Chronic Pelvic Pain ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါသည်။ Perineal pain၊ ဝှေးစေ့ သို့မဟုတ် လိင်အင်္ဂါနာခြင်း၊ သုက်လွှတ်ချိန် သို့မဟုတ် သုက်လွှတ်ပြီးနောက် နာခြင်း၊ ဆီးလမ်းကြောင်းလက္ခဏာများ သို့မဟုတ် Chronic Prostatitis နှင့် ဆင်တူသည့် လက္ခဏာများ ဖြစ်နိုင်ပါသည်။

ဤလက္ခဏာများသည် အလုပ်လုပ်ခြင်း၊ အိပ်စက်ခြင်း၊ လေ့ကျင့်ခန်းပြုလုပ်ခြင်း၊ အိမ်ထောင်ရေးနှင့် ဆက်ဆံရေး၊ လိင်ကျန်းမာရေး၊ စိတ်ကျန်းမာရေးနှင့် လူနေမှုဘဝအရည်အသွေးတို့ကို ထိခိုက်စေနိုင်ပါသည်။

Q&A: စစ်ဆေးမှုအားလုံး ပုံမှန်ဖြစ်နေပါလျက် ဘာကြောင့် နာနေသေးတာလဲ?
MRI သို့မဟုတ် အခြားစစ်ဆေးမှုများ ပုံမှန်ဖြစ်ပါက အရေးကြီးသော နာကျင်မှုအကြောင်းရင်း မရှိနိုင်ဟု လူအများ ယူဆတတ်ကြပါသည်။ သို့သော် Chronic Pelvic Painသည် အင်္ဂါတစ်ခု၏ မူမမှန်မှုတစ်ခုတည်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်ခြင်းမဟုတ်ပါ။ အောက်ပါစနစ်များစွာ အတူတကွ ပါဝင်နိုင်ပါသည်:

• တင်ပါးဆုံပိုင်းအတွင်းရှိ အင်္ဂါများ
• Pelvic Floor Muscles
• Peripheral Nerves နှင့် Nerve Roots
• Autonomic Nervous System
• ဦးနှောက်နှင့် ကျောရိုးရှိ နာကျင်မှုအချက်ပြစနစ်များ

ထို့ကြောင့် စစ်ဆေးမှုရလဒ်များ ပုံမှန်ဖြစ်နေခြင်းသည် လူနာ၏ နာကျင်မှု မရှိကြောင်း မဆိုလိုပါ။ အရေးကြီးသောအချက်များကို လက္ခဏာပုံစံ၊ အသေးစိတ် physical examination နှင့် routine imaging ဖြင့် အပြည့်အဝမမြင်နိုင်သော nervous နှင့် musculoskeletal systems များကို အကဲဖြတ်ခြင်းမှ ရှာဖွေနိုင်ပါသည်။

တင်ပါးဆုံပိုင်းရှိ အင်္ဂါနှင့် စနစ်များ အပြန်အလှန် သက်ရောက်လာသောအခါ
ဆီးအိမ်၊ အူလမ်းကြောင်း၊ သားအိမ်၊ မိန်းမကိုယ်၊ prostate၊ ကြွက်သားများနှင့် အာရုံကြောစနစ် တို့သည် ရှုပ်ထွေးသော အာရုံကြောကွန်ယက်များမှတစ်ဆင့် ဆက်စပ်နေကြပါသည်။ နေရာတစ်ခုမှ နာကျင်မှု signal များ အချိန်ကြာမြင့်စွာ ဆက်တိုက်ပို့နေပါက pain processing ပြောင်းလဲမှုများ ဖြစ်လာနိုင်ပြီး အနီးအနားရှိ pelvic structures များတွင်လည်း လက္ခဏာများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါသည်။

ထို့ကြောင့် အချို့လူနာများတွင် ဝမ်းဗိုက်အောက်ပိုင်းနာခြင်း၊ ဆီးသွားချိန်နာခြင်း၊ ဝမ်းသွားချိန်နာခြင်း၊ လိင်ဆက်ဆံချိန်နာခြင်း သို့မဟုတ် perineal pain စသည့် လက္ခဏာများ တစ်ပြိုင်နက် ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါသည်။

နာကျင်မှု အချိန်ကြာလာပါက အာရုံကြောစနစ်၏ ပြောင်းလဲမှုများကြောင့် Central Sensitization ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပြီး ဦးနှောက်နှင့် ကျောရိုးရှိ pain-processing pathways များသည် sensory input အပေါ် ပိုမို sensitive ဖြစ်လာနိုင်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် မူလရောဂါ သို့မဟုတ် tissue abnormality ကောင်းမွန်လာပြီးနောက်တွင်လည်း နာကျင်မှု ဆက်ရှိနိုင်ပါသည်။

Pelvic Floor Dysfunction
Pelvic Floor Musclesများသည်လည်း နာကျင်မှု၏ အရင်းအမြစ် သို့မဟုတ် အထောက်အကူပြုအချက်တစ်ခု ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ လူနာတွင် ဝမ်းဗိုက်အောက်ပိုင်းနာခြင်း၊ perineal pain၊ ဆီးသွားချိန် သို့မဟုတ် ဝမ်းသွားချိန်နာခြင်း၊ လိင်ဆက်ဆံချိန်နာခြင်းတို့ ဖြစ်နိုင်ပါသည်။

သို့သော် Pelvic Floor Dysfunction သည် လူနာတိုင်းတွင် အဓိကအကြောင်းရင်းမဟုတ်ပါ။ Endometriosis, Bladder Pain Syndrome, Pudendal Neuralgia သို့မဟုတ် အမျိုးသားများတွင် Chronic Pelvic Pain Syndrome စသည့် အခြားနာကျင်မှုများကြောင့် ကြွက်သားများ အချိန်ကြာမြင့်စွာ တင်းကျပ်နေခြင်း၏ နောက်ဆက်တွဲအဖြစ် ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် specialized pelvic floor physical therapy နှင့် Pelvic Floor Relaxation Therapy သည် သင့်တော်သောလူနာများတွင် အထောက်အကူဖြစ်နိုင်သော်လည်း အခြားအကြောင်းရင်းများကိုလည်း အတူတကွ စစ်ဆေးကုသရန် လိုအပ်ပါသည်။

လက္ခဏာဆင်တူသော်လည်း အကြောင်းရင်း မတူနိုင်ပါ
Chronic Pelvic Painသည် ရောဂါတစ်ခုတည်းမဟုတ်ဘဲ အကြောင်းရင်းများစွာကြောင့် ဖြစ်နိုင်သော ရှုပ်ထွေးသည့် clinical condition သို့မဟုတ် syndrome ဖြစ်ပါသည်:

• Endometriosis: အမျိုးသမီးများတွင် pelvic pain ဖြစ်စေနိုင်သော အရေးကြီးသည့် အကြောင်းရင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ပြင်းထန်သော ရာသီလာချိန်နာကျင်မှု၊ နာတာရှည်ဝမ်းဗိုက်အောက်ပိုင်း သို့မဟုတ် pelvic pain နှင့် လိင်ဆက်ဆံချိန်နာကျင်မှုတို့ ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ နာကျင်မှု၏ ပြင်းထန်မှုသည် lesion အရွယ်အစား သို့မဟုတ် ပမာဏနှင့် အမြဲတမ်း မကိုက်ညီနိုင်ပါ။
• Pelvic Venous Disorder / Pelvic Congestion Syndrome: တင်ပါးဆုံပိုင်းရှိ သွေးပြန်ကြောများ ကျယ်လာခြင်း သို့မဟုတ် reflux ဖြစ်ခြင်းသည် ရွေးချယ်ထားသော လူနာအချို့တွင် chronic pelvic pain နှင့် ဆက်စပ်နိုင်ပါသည်။ အချိန်ကြာကြာ မတ်တပ်ရပ်ခြင်း၊ ညနေပိုင်း သို့မဟုတ် လိင်ဆက်ဆံပြီးနောက် နာကျင်မှု ပိုလာနိုင်ပါသည်။ Diagnosis အတွက် သင့်တော်သော clinical နှင့် imaging assessment လိုအပ်ပြီး အတည်ပြုထားသော symptomatic pelvic venous disease ရှိသည့် ရွေးချယ်ထားသောလူနာများတွင် Pelvic Vein Embolization ကို စဉ်းစားနိုင်ပါသည်။
• Bladder Pain Syndrome / Interstitial Cystitis: ဆီးအိမ် သို့မဟုတ် pelvic region တွင် နာကျင်ခြင်း၊ ဆီးမကြာခဏသွားခြင်း၊ urgency သို့မဟုတ် ဆီးသွားခြင်းနှင့် ဆက်စပ်သော မသက်မသာဖြစ်မှုများ ရှိနိုင်ပြီး ပုံမှန် urinary tract infection အထောက်အထား မတွေ့နိုင်ပါ။
• Chronic Prostatitis/Chronic Pelvic Pain Syndrome (CP/CPPS): အမျိုးသားလူနာများစွာတွင် bacterial infection အထောက်အထားမရှိပါ။ Pelvic floor muscles၊ peripheral nerves၊ urinary system၊ autonomic nervous system နှင့် pain-processing pathways များအကြား အပြန်အလှန်သက်ရောက်မှုများ ပါဝင်နိုင်ပါသည်။
• Pudendal Neuralgia: Pudendal nerve ၏ လမ်းကြောင်းတစ်လျှောက်၊ Alcock’s Canal အပါအဝင် နေရာများတွင် irritation သို့မဟုတ် entrapment နှင့် ဆက်စပ်နိုင်ပါသည်။ ဤ nerve သည် perineum၊ genital region နှင့် anus ပတ်ဝန်းကျင်၏ sensation ကို ပံ့ပိုးပေးပါသည်။ ထိုင်သည့်အခါ ပိုဆိုးလာသော ပူလောင်နာကျင်မှု သို့မဟုတ် neuropathic pain ဖြစ်နိုင်ပါသည်။

Peripheral Nerves: မကြာခဏ လျစ်လျူရှုခံရနိုင်သော အခြားနာကျင်မှုအရင်းအမြစ်
Pudendal Nerve အပြင် pelvis၊ groin နှင့် genital region တို့၏ sensation နှင့် ဆက်စပ်သည့် အရေးကြီးသော peripheral nerves များမှာ:

• Ilioinguinal Nerve
• Iliohypogastric Nerve
• Genitofemoral Nerve

ဤအာရုံကြောများ irritation၊ compression သို့မဟုတ် injury ဖြစ်သည့်အခါ—တစ်ခါတစ်ရံ Hernia Repair၊ Cesarean Section၊ Hysterectomy သို့မဟုတ် အခြား pelvic surgery များပြီးနောက်—groin pain၊ suprapubic pain၊ genital pain၊ inner-thigh pain၊ burning pain သို့မဟုတ် electric-shock-like pain ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ Routine blood tests၊ Ultrasound သို့မဟုတ် MRI များတွင် peripheral nerve-related pain ၏ အကြောင်းရင်းကို အမြဲတမ်း မမြင်နိုင်သဖြင့် အသေးစိတ် clinical assessment အရေးကြီးပါသည်။

လက္ခဏာများ မကောင်းမွန်သေးသော လူနာများအတွက် ကုသမှုရွေးချယ်စရာများ
ဆေးဝါး၊ rehabilitation၊ pelvic floor therapy နှင့် မူလရောဂါကုသမှုတို့ဖြင့် လုံလောက်စွာ မကောင်းမွန်ပါက ရွေးချယ်ထားသောလူနာများတွင် Interventional Pain Management ကို စဉ်းစားနိုင်ပါသည်။ Nerve Block အချို့သည် diagnosis နှင့် treatment နှစ်မျိုးလုံးတွင် အခန်းကဏ္ဍရှိနိုင်ပါသည်:

သံသယရှိသော Pain Source / Nerve	စဉ်းစားနိုင်သော Targeted Procedure
Pudendal Nerve	Pudendal Neuralgia သံသယရှိပြီး clinical indication သင့်တော်ပါက image-guided Pudendal Nerve Block ကို စဉ်းစားနိုင်ပါသည်။
Groin / Genital Region Nerves	Pain distribution သည် nerve pattern နှင့် ကိုက်ညီပါက Ilioinguinal, Iliohypogastric သို့မဟုတ် Genitofemoral Nerve Block ကို စဉ်းစားနိုင်ပါသည်။
Visceral / Sympathetically Mediated Pelvic Pain (pain mechanism အလိုက် ရွေးချယ်ထားသော လူနာများ)	Superior Hypogastric Plexus Block သို့မဟုတ် Ganglion Impar Block ကို နာကျင်မှု၏ နေရာ၊ ပုံစံနှင့် mechanism အပေါ် မူတည်၍ ရွေးချယ်ထားသော လူနာများတွင် စဉ်းစားနိုင်ပါသည်။ Treatment response သည် လူတစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး မတူနိုင်ပြီး chronic pelvic pain အမျိုးအစားအားလုံးအတွက် မသင့်တော်ပါ။

Neuromodulation Technology
ပြင်းထန်သော သို့မဟုတ် persistent symptoms ရှိပြီး conservative treatment များကို လုံလောက်စွာ မတုံ့ပြန်သော carefully selected patients များတွင် Neuromodulation ကို စဉ်းစားနိုင်ပါသည်။ ဤနည်းလမ်းများသည် nerve ကို ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ ဖျက်ဆီးခြင်းမဟုတ်ဘဲ electrical stimulation ဖြင့် neural activity ကို ပြောင်းလဲထိန်းညှိရန် ရည်ရွယ်ပါသည်:

• Sacral Neuromodulation
• Dorsal Root Ganglion Stimulation (DRG Stimulation)

Neuromodulation နည်းလမ်းတစ်ခုစီ၏ evidence နှင့် အသုံးဝင်မှုသည် မူလရောဂါနှင့် pain mechanism အလိုက် ကွာခြားပါသည်။ Treatment မပြုလုပ်မီ specialist assessment၊ appropriate patient selection နှင့် potential benefits, limitations, risks များကို ဆွေးနွေးရန် လိုအပ်ပါသည်။

အနှစ်ချုပ်နှင့် လက်တွေ့ Q&A

• လုံးဝပျောက်ကင်းနိုင်ပါသလား? ရလဒ်သည် မူလအကြောင်းရင်း၊ လက္ခဏာရှိနေသည့်ကြာချိန်နှင့် pain mechanisms များအပေါ် မူတည်ပါသည်။ ကုသမှုရည်မှန်းချက်များတွင် ကုသနိုင်သော အကြောင်းရင်းကို ကုသခြင်း၊ နာကျင်မှုလျှော့ချခြင်း၊ function နှင့် quality of life တိုးတက်စေခြင်းနှင့် နေ့စဉ်ဘဝလှုပ်ရှားမှုများသို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်နိုင်ရန် ကူညီခြင်းတို့ ပါဝင်နိုင်ပါသည်။
• လေ့ကျင့်ခန်း ရပ်သင့်ပါသလား? ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအကြောင်းပြချက်မရှိပါက physical activity အားလုံးကို ရပ်ရန် ယေဘုယျအားဖြင့် မလိုအပ်ပါ။ လက္ခဏာအလိုက် activity ကို ပြင်ဆင်နိုင်ပါသည်။ Pudendal သို့မဟုတ် perineal pain ရှိသူအချို့တွင် အချိန်ကြာကြာထိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် စက်ဘီးစီးခြင်းက လက္ခဏာပိုဆိုးစေနိုင်ပါသည်။ Individualized rehabilitation plan သည် အထောက်အကူဖြစ်နိုင်ပါသည်။
• ကာကွယ်နိုင်ပါသလား? အကြောင်းရင်းအားလုံးကို ကာကွယ်၍ မရနိုင်ပါ။ Persistent သို့မဟုတ် recurrent pelvic pain ကို စောစီးစွာ အကဲဖြတ်ခြင်းသည် ကုသနိုင်သော အခြေအနေများကို ရှာဖွေရန်နှင့် သင့်တော်သော care ရရှိမှု နှောင့်နှေးခြင်းကို လျှော့ချရန် ကူညီနိုင်ပါသည်။ အရေးကြီးဆုံးမှာ မည်သည့် structure, system နှင့် pain mechanism များက လက္ခဏာကို ဖြစ်စေရာတွင် ပါဝင်နေသည်ကို ဖော်ထုတ်ပြီး လူနာတစ်ဦးချင်းအလိုက် treatment plan ချမှတ်ခြင်းဖြစ်ပါသည်။

Selected References
European Association of Urology (EAU). EAU Guidelines on Chronic Pelvic Pain. Arnhem, The Netherlands: European Association of Urology; 2025.
Engeler DS, Baranowski AP, Borovicka J, et al. EAU Guidelines on Chronic Pelvic Pain: Management of Chronic Primary Pelvic Pain Syndromes. Eur Urol Focus. 2025.
American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Chronic Pelvic Pain. ACOG Practice Bulletin. Obstet Gynecol. 2020;135:e98-e109.
Clemens JQ, Erickson DR, Varela NP, et al. Diagnosis and Treatment of Interstitial Cystitis/Bladder Pain Syndrome. American Urological Association (AUA) Guideline. Updated 2022.
McReynolds D, Shiraz R, Tangey MA, Egerton T, Frawley H. Effectiveness of multidisciplinary treatment compared with single-discipline treatment of female chronic pelvic pain: a systematic review and meta-analysis. BJOG. 2025.
Grundy L, Caldwell A, Brierley SM. Mechanisms underlying pelvic pain and cross-organ sensitisation. Nat Rev Gastroenterol Hepatol. 2019;16(10):593-608.
FitzGerald MP, Anderson RU, Potts J, et al. Randomized multicenter clinical trial of myofascial physical therapy in women with interstitial cystitis/painful bladder syndrome and pelvic floor tenderness. J Urol. 2012;187(6):2113-2118.
Shoskes DA, Nickel JC, Dolinga R, Prots D. Clinical phenotyping of patients with chronic prostatitis/chronic pelvic pain syndrome and correlation with symptom severity. World J Urol. 2009;27(2):283-288.
Labat JJ, Riant T, Robert R, Amarenco G, Lefaucheur JP, Rigaud J. Diagnostic criteria for pudendal neuralgia by pudendal nerve entrapment (Nantes Criteria). Neurourol Urodyn. 2008;27(4):306-310.
Deer TR, Pope JE, Lamer TJ, et al. The Neuromodulation Appropriateness Consensus Committee (NACC): Recommendations for Neuromodulation in Chronic Pain. Neuromodulation. 2022.