လိပ်ခေါင်းရောဂါ (Hemorrhoids) — စအိုမှ သွေးထွက်ခြင်း အန္တရာယ်ရှိပါသလား?
စအိုမှ သွေးထွက်ခြင်းသည် လူအများကို စိုးရိမ်စေသော လက္ခဏာတစ်ခုဖြစ်သည်။ အချို့သူများတွင် အိမ်သာသုံးစက္ကူပေါ်၌ အနီရောင်သွေးကို တွေ့ရပြီး၊ အချို့တွင် ဝမ်းသွားပြီးနောက် အိမ်သာခွက်ထဲသို့ သွေးစက်ကျခြင်း သို့မဟုတ် ဝမ်း၏မျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် သွေးကပ်နေခြင်းကို တွေ့ရနိုင်သည်။ ထိုအခါ “လိပ်ခေါင်းဖြစ်နေသလား?” သို့မဟုတ် “အူမကြီးကင်ဆာဖြစ်နိုင်သလား?” ဟု စိုးရိမ်တတ်ကြသည်။
အမှန်မှာ လိပ်ခေါင်းရောဂါသည် စအိုမှ သွေးထွက်စေသည့် အဖြစ်များသော အကြောင်းရင်းများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး အထူးသဖြင့် ဝမ်းသွားပြီးနောက် အနီရောင်သွေးထွက်ခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။ သို့သော် သွေးထွက်မှုတိုင်းကို လိပ်ခေါင်းကြောင့်ဟု မသတ်မှတ်သင့်ပါ။ စအိုကွဲနာ၊ အူရောင်ရမ်းခြင်း၊ အူမကြီးအသားပိုနှင့် အူမကြီး/စအိုကင်ဆာအထိ အကြောင်းရင်းများစွာရှိနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် အရေးကြီးသည့် မေးခွန်းမှာ “လိပ်ခေါင်းလား?” ဟူသည်သာမက “ဘယ်လိုသွေးထွက်မှုက လိပ်ခေါင်းနှင့်တူသလဲ၊ ဘယ်လိုသွေးထွက်မှုကို ထပ်မံစစ်ဆေးသင့်သလဲ၊ ဘယ်အချိန်မှာ ခွဲစိတ်ဆရာဝန်ကို တွေ့သင့်သလဲ?” ဟူ၍ ဖြစ်သည်။
ဤဆောင်းပါးသည် လိပ်ခေါင်းရောဂါကို မှန်ကန်စွာနားလည်နိုင်ရန်နှင့် အရေးကြီးသောရောဂါများကို လျစ်လျူမရှုမိစေရန် ကူညီပေးမည်ဖြစ်သည်။
လိပ်ခေါင်းရောဂါဆိုတာ ဘာလဲ?
လိပ်ခေါင်းရောဂါသည် စအိုဝန်းကျင်ရှိ သွေးကြောများနှင့် ထောက်ပံ့တစ်ရှူးများ ဖောင်းခြင်း၊ ကျယ်လာခြင်း သို့မဟုတ် အောက်သို့ရွေ့လာခြင်းကြောင့် သွေးထွက်ခြင်း၊ ယားယံခြင်း၊ နာကျင်ခြင်း၊ အဖုထွက်ခြင်း သို့မဟုတ် ဝမ်းမကုန်သကဲ့သို့ ခံစားရခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သော အခြေအနေဖြစ်သည်။ လူတိုင်းတွင် စအိုလမ်းကြောင်းကို ပိတ်ထားရန်နှင့် ဝမ်းထိန်းနိုင်ရန် ကူညီပေးသည့် သွေးကြောတစ်ရှူးအစုများ သဘာဝအတိုင်းရှိသည်။ ယင်းတစ်ရှူးများ ဖောင်းလာခြင်း သို့မဟုတ် ပုံမှန်မဟုတ်ဘဲ ရွေ့လာသောအခါ လိပ်ခေါင်းရောဂါ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ အဓိကအားဖြင့် ၂ မျိုး ခွဲနိုင်သည်။
- အတွင်းလိပ်ခေါင်း သည် စအိုလမ်းကြောင်းအတွင်း ဖြစ်ပေါ်ပြီး နာကျင်မှုခံစားမှုနည်းသောနေရာဖြစ်သဖြင့် များသောအားဖြင့် အလွန်မနာပါ။ ဝမ်းသွားပြီးနောက် အနီရောင်သွေးထွက်ခြင်း သို့မဟုတ် ဝမ်းညှစ်ချိန်တွင် အဖုထွက်လာခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။
- အပြင်လိပ်ခေါင်း သည် စအိုပေါက်ဝန်းကျင်တွင် ဖြစ်ပေါ်ပြီး အပြင်ဘက်တွင် အဖုအဖြစ် စမ်းမိနိုင်သည်။ အဖုအတွင်း သွေးခဲဖြစ်ပါက အလွန်နာကျင်ခြင်း၊ ဖောင်းတင်းခြင်းနှင့် ထိုင်ရခက်ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ လူနာအချို့တွင် အတွင်းနှင့်အပြင် လိပ်ခေါင်းနှစ်မျိုးလုံး ရှိနိုင်သည်။ လိပ်ခေါင်းကြောင့် သွေးထွက်ပါက အများအားဖြင့် အနီရောင်သွေးဖြစ်ပြီး ဝမ်းသွားပြီးနောက် အိမ်သာသုံးစက္ကူ၊ ဝမ်းမျက်နှာပြင် သို့မဟုတ် အိမ်သာခွက်ထဲတွင် တွေ့ရနိုင်သည်။
တွဲဖက်ဖြစ်ပေါ်နိုင်သော လက္ခဏာများမှာ
- စအိုဝန်းကျင် ယားယံခြင်း သို့မဟုတ် မအီမသာဖြစ်ခြင်း
- ဝမ်းသွားချိန် နာကျင်ခြင်း၊ အထူးသဖြင့် စအိုကွဲနာ သို့မဟုတ် အပြင်လိပ်ခေါင်းရောင်ရမ်းနေပါက
- ဝမ်းသွားချိန် အဖုထွက်လာခြင်း
- ဝမ်းမကုန်သကဲ့သို့ ခံစားရခြင်း
- စအိုဝန်းကျင်တွင် ချွဲ သို့မဟုတ် စိုစွတ်မှုရှိခြင်း
- အပြင်လိပ်ခေါင်းတွင် သွေးခဲဖြစ်ပါက စအိုပေါက်ဝန်းကျင် နာကျင်ဖောင်းတင်းခြင်း
သို့သော် အနီရောင်သွေးဖြစ်ခြင်းက အမြဲတမ်း အန္တရာယ်မရှိဟု မဆိုလိုပါ။ အူမကြီးအောက်ပိုင်းရှိ အသားပိုများ သို့မဟုတ် ကင်ဆာများလည်း စအိုမှ အနီရောင်သွေးထွက်စေနိုင်သည်။ အထူးသဖြင့် အသက်ကြီးလာသူများ သို့မဟုတ် သတိပေးလက္ခဏာများရှိသူများတွင် ပို၍ဂရုပြုသင့်သည်။
လိပ်ခေါင်းရောဂါ ဘာကြောင့်ဖြစ်သလဲ?
စအိုဝန်းကျင် ဖိအားမြင့်တက်ခြင်းနှင့် အသက်အရွယ်တိုးလာသည်နှင့်အမျှ ထောက်ပံ့တစ်ရှူးများ အားနည်းလာခြင်းတို့နှင့် ဆက်စပ်နိုင်သည်။ အဖြစ်များသော အချက်များမှာ
- နာတာရှည် ဝမ်းချုပ်ခြင်း
- ဝမ်းသွားချိန် ကြာရှည်စွာ ညှစ်ခြင်း
- အိမ်သာပေါ်တွင် ကြာရှည်ထိုင်ခြင်း၊ အထူးသဖြင့် ဖုန်းအသုံးပြုနေခြင်း
- ဝမ်းမာခြင်း
- နာတာရှည် ဝမ်းလျှောခြင်း
- ကိုယ်ဝန်ဆောင်ခြင်း
- ကိုယ်အလေးချိန်များခြင်း သို့မဟုတ် ဝမ်းဗိုက်အဆီများခြင်း
- အလေးအပင်များ မကြာခဏမခြင်း
- အသက်အရွယ်တိုးလာခြင်း
- အမျှင်ဓာတ်နည်းသော အစားအစာစားခြင်း
- ရေလုံလောက်စွာ မသောက်ခြင်း
- ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုနည်းခြင်း သို့မဟုတ် အလုပ်တွင် ကြာရှည်ထိုင်ခြင်း
အလုပ်လုပ်သည့်အရွယ်တွင် ကြာရှည်ထိုင်ခြင်း၊ ရေနည်းနည်းသောက်ခြင်း၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်နှင့် သစ်သီးစားသုံးမှုနည်းခြင်း၊ ဝမ်းသွားချိန်မမှန်ခြင်းနှင့် အိမ်သာပေါ်တွင် လိုအပ်သည်ထက် ကြာရှည်ထိုင်ခြင်းတို့သည် အဖြစ်များသော အချက်များဖြစ်သည်။ ဤနေ့စဉ်အလေ့အထများသည် လိပ်ခေါင်းပြန်ဖြစ်စေနိုင်သည်။
စအိုမှ သွေးထွက်ခြင်း အန္တရာယ်ရှိပါသလား?
အဖြေမှာ “အကြောင်းရင်းနှင့် တွဲဖက်လက္ခဏာများပေါ် မူတည်သည်” ဖြစ်သည်။ လိပ်ခေါင်းကြောင့် အမှန်တကယ်ဖြစ်ပါက ချက်ချင်းအန္တရာယ်ရှိခြင်း မဖြစ်နိုင်ဘဲ လူနာများစွာသည် နေထိုင်မှုပုံစံပြောင်းလဲခြင်း၊ ဆေးဝါး သို့မဟုတ် အသေးစားကုသမှုများဖြင့် ကောင်းမွန်လာနိုင်သည်။ သို့သော် ထပ်ခါတလဲလဲ သွေးထွက်ခြင်း သို့မဟုတ် အခြားလက္ခဏာများနှင့် တွဲလာပါက ပုံမှန်ဟု မယူဆသင့်ပါ။
စအိုမှ သွေးထွက်ခြင်း၏ အခြားအကြောင်းရင်းများမှာ
- စအိုကွဲနာ
- အူရောင်ရမ်းခြင်း
- အူ သို့မဟုတ် စအိုလမ်းကြောင်း ပိုးဝင်ခြင်း
- အူမကြီးအသားပို
- နာတာရှည် အူရောင်ရမ်းရောဂါ
- အူနံရံအိတ်ငယ်များ ဖြစ်ပေါ်သည့်ရောဂါ
- အူမကြီး သို့မဟုတ် စအိုကင်ဆာ
ထို့ကြောင့် လိပ်ခေါင်းဟု ယူဆထားသော်လည်း အသက်အရွယ်၊ သွေးထွက်သည့်အကြိမ်ရေ၊ သွေးပမာဏနှင့် သတိပေးလက္ခဏာများကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားသင့်သည်။
ဘယ်လိုလက္ခဏာတွေရှိရင် ဆရာဝန်ကို အမြန်တွေ့သင့်သလဲ?
အောက်ပါလက္ခဏာများရှိပါက ဆရာဝန် သို့မဟုတ် ခွဲစိတ်ဆရာဝန်ကို တွေ့သင့်သည်။
- စအိုမှ သွေးထွက်ခြင်း ထပ်ခါတလဲလဲ ဖြစ်ခြင်း
- သွေးအများအပြားထွက်ခြင်း
- ဝမ်းသွားခြင်းနှင့် မဆိုင်ဘဲ သွေးထွက်ခြင်း
- ဝမ်းမည်းခြင်း သို့မဟုတ် သွေးအရောင်မည်းခြင်း
- သွေးအားနည်းသည့် လက္ခဏာများဖြစ်သော မောပန်းခြင်း၊ မူးဝေခြင်း၊ နှလုံးခုန်မြန်ခြင်း
- အကြောင်းရင်းမသိဘဲ ကိုယ်အလေးချိန်ကျခြင်း
- အစာစားချင်စိတ် ပုံမှန်မဟုတ်ဘဲ လျော့နည်းခြင်း
- နာတာရှည် ဗိုက်နာခြင်း
- ဝမ်းသွားသည့်ပုံစံ ပြောင်းလဲခြင်း၊ ဥပမာ ဝမ်းချုပ်ခြင်းနှင့် ဝမ်းလျှောခြင်း အလှည့်ကျဖြစ်ခြင်း၊ ဝမ်းသေးသွားခြင်း သို့မဟုတ် ဝမ်းမကုန်သကဲ့သို့ ခံစားရခြင်း
- ချွဲနှင့် သွေးရောပါခြင်း
- စအိုဝန်းကျင် ပုံမှန်မဟုတ်သော အဖုစမ်းမိခြင်း
- အသက်ပိုကြီးလာချိန်၊ အထူးသဖြင့် အသက် 40–50 နှစ်ဝန်းကျင်နှင့်အထက်တွင် သွေးထွက်ခြင်း အသစ်စတင်ခြင်း
- မိသားစုတွင် အူမကြီးကင်ဆာ၊ အူမကြီးအသားပို သို့မဟုတ် နာတာရှည် အူရောင်ရမ်းရောဂါ ရာဇဝင်ရှိခြင်း
ဤလက္ခဏာများရှိပါက စစ်ဆေးခြင်းမပြုဘဲ လိပ်ခေါင်းဆေးများကို ဆက်တိုက်မိမိဘာသာ မသုံးသင့်ပါ။ အရေးကြီးသော အခြားရောဂါတစ်ခု၏ ရောဂါရှာဖွေမှု နောက်ကျနိုင်သည်။
ဘယ်လိုသွေးထွက်မှုမှာ ဆေးရုံကို ချက်ချင်းသွားသင့်သလဲ?
အောက်ပါအခြေအနေများတွင် အရေးပေါ်ဆေးကုသမှု ခံယူသင့်သည်။
- သွေးအများအပြားထွက်ပြီး မူးဝေခြင်း၊ နှလုံးခုန်မြန်ခြင်း သို့မဟုတ် အလွန်အားနည်းခြင်း
- ဝမ်းနှင့်အတူ သွေးအများအပြား အကြိမ်ကြိမ်ထွက်ခြင်း
- ဝမ်းမည်းပြီး ပုံမှန်မဟုတ်သော အနံ့ဆိုးရှိခြင်း
- သွေးထွက်ခြင်းနှင့်အတူ ဗိုက်အလွန်နာခြင်း
- အဖျားမြင့်ခြင်းနှင့်အတူ စအို သို့မဟုတ် ဗိုက်နာခြင်း
- လိပ်ခေါင်းအဖု အလွန်နာပြီး ဖောင်းတင်းကာ ထိုင်ရခက်ခြင်း
- သွေးကျဲဆေး သို့မဟုတ် antiplatelet ဆေးသောက်နေစဉ် သွေးအများအပြားထွက်ခြင်း
- အသက်ကြီးသူ သို့မဟုတ် နာတာရှည်ရောဂါရှိသူတွင် ပုံမှန်မဟုတ်သော သွေးထွက်ခြင်း
ဤလက္ခဏာများသည် သွေးဆုံးရှုံးမှုများခြင်း၊ ပိုးဝင်ခြင်း သို့မဟုတ် အခြားရောဂါရှိမရှိကို အမြန်စစ်ဆေးရန် လိုအပ်သည်။
လိပ်ခေါင်းရောဂါကို ဘယ်လိုစစ်ဆေးသလဲ?
ဆရာဝန်သည် သွေးထွက်လာသည့်ကာလ၊ သွေးအရောင်၊ ပမာဏ၊ နာကျင်မှုရှိမရှိ၊ ဝမ်းချုပ်/ဝမ်းလျှောရှိမရှိ၊ ကိုယ်အလေးချိန်ကျခြင်း၊ သွေးအားနည်းခြင်းနှင့် မိသားစုတွင် အူမကြီးကင်ဆာ ရာဇဝင်ရှိမရှိ စသည့် အချက်များကို မေးမြန်းမည်ဖြစ်သည်။
ထို့နောက် စအိုဝန်းကျင်ကို စစ်ဆေး၍ အပြင်လိပ်ခေါင်း၊ စအိုကွဲနာ၊ ပုံမှန်မဟုတ်သော အဖု သို့မဟုတ် ရောင်ရမ်းမှုကို ရှာဖွေနိုင်သည်။ လိုအပ်ပါက လက်ချောင်းဖြင့် စအိုအတွင်း စစ်ဆေးခြင်း ပြုလုပ်နိုင်သည်။ အချို့လူနာများတွင် anoscopy သို့မဟုတ် proctoscopy ဖြင့် အတွင်းလိပ်ခေါင်းနှင့် သွေးထွက်သည့်နေရာကို ကြည့်ရှုနိုင်သည်။ အသက်ပိုကြီးလာခြင်း၊ သွေးထွက်မှုထပ်ခါတလဲလဲဖြစ်ခြင်း၊ သတိပေးလက္ခဏာများ သို့မဟုတ် အူမကြီးကင်ဆာအန္တရာယ်ရှိပါက colonoscopy စစ်ဆေးမှုကို ဆရာဝန်က အကြံပြုနိုင်သည်။
လိပ်ခေါင်းကို တွေ့ရှိခြင်းသည် အခြားရောဂါမရှိကြောင်း အမြဲမဆိုလိုပါ၊ အထူးသဖြင့် သတိပေးလက္ခဏာများရှိသည့် လူနာများတွင် ဖြစ်သည်။
လိပ်ခေါင်းရောဂါကို ဘယ်လိုကုသသလဲ?
ကုသမှုသည် လိပ်ခေါင်းအမျိုးအစား၊ ပြင်းထန်မှုနှင့် လူနာ၏လက္ခဏာများပေါ် မူတည်သည်။
1. နေထိုင်မှုပုံစံနှင့် ဝမ်းသွားအလေ့အထ ပြုပြင်ခြင်း သည် အစောပိုင်းလိပ်ခေါင်းအပါအဝင် လူနာအများစုအတွက် အခြေခံကုသမှုဖြစ်သည်။
- ရေလုံလောက်စွာ သောက်ပါ
- ဟင်းသီးဟင်းရွက်၊ သစ်သီးနှင့် အမျှင်ဓာတ်များသော အစားအစာများ စားပါ
- ကြာရှည်စွာ ဝမ်းမညှစ်ပါနှင့်
- အိမ်သာပေါ်တွင် ကြာရှည်မထိုင်ပါနှင့်
- ဝမ်းသွားချင်လာပါက မအောင့်ဘဲ အိမ်သာသွားပါ
- ပုံမှန်လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ပါ
- ကိုယ်အလေးချိန်ထိန်းပါ
- နာတာရှည် ဝမ်းချုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် ဝမ်းလျှောခြင်းကို ကုသပါ
- အချို့လူနာများတွင် ဆရာဝန်အကြံပြုချက်အရ ဝမ်းပျော့ဆေး သို့မဟုတ် အမျှင်ဓာတ်ဖြည့်စွက်ဆေး လိုအပ်နိုင်သည်
2. လိမ်းဆေး၊ suppository နှင့် လက္ခဏာသက်သာစေသောဆေးများ အချို့ဆေးများသည် ဖောင်းခြင်း၊ ယားယံခြင်း၊ နာကျင်ခြင်းနှင့် မအီမသာဖြစ်ခြင်းကို ယာယီသက်သာစေနိုင်သည်။ ဆရာဝန်၏ အကြံပြုချက်အတိုင်း အသုံးပြုသင့်ပြီး steroid ပါသောဆေးများကို ဆရာဝန်နှင့်မတိုင်ပင်ဘဲ ကြာရှည်အသုံးမပြုသင့်ပါ။
3. ရေနွေးဖြင့် Sitz Bath
ရေနွေးထဲတွင် 10–15 မိနစ်ခန့် ထိုင်ခြင်းသည် စအိုဝန်းကျင် နာကျင်မှု၊ ကြွက်သားတင်းကျပ်မှုနှင့် ယားယံမှုကို သက်သာစေနိုင်ပြီး အထူးသဖြင့် ဝမ်းသွားပြီးနောက် အသုံးဝင်နိုင်သည်။
4. ခွဲစိတ်မှုကြီးမလိုသော ကုသမှုများ
အတွင်းလိပ်ခေါင်းအဆင့်အချို့တွင် rubber band ligation၊ ဆေးထိုးကုသခြင်း သို့မဟုတ် coagulation နည်းလမ်းများကို ဆရာဝန်က စဉ်းစားနိုင်သည်။
5. လိပ်ခေါင်းခွဲစိတ်ကုသခြင်း
လိပ်ခေါင်းအလွန်ကြီးခြင်း၊ ပြင်းထန်စွာအပြင်ထွက်ပြီး ပြန်မဝင်နိုင်ခြင်း၊ အပြင်လိပ်ခေါင်းများစွာရှိခြင်း၊ သွေးခဲမကြာခဏဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် အခြားကုသမှုများဖြင့် မကောင်းမွန်ပါက ခွဲစိတ်ကုသမှုကို စဉ်းစားနိုင်သည်။ ခွဲစိတ်ဆရာဝန်သည် လူနာတစ်ဦးချင်းစီ၏ အခြေအနေနှင့် လိပ်ခေါင်းအမျိုးအစားအလိုက် သင့်တော်သောနည်းလမ်းကို ရွေးချယ်မည်ဖြစ်သည်။
လိပ်ခေါင်းရှိသူတိုင်း ခွဲစိတ်ရပါသလား?
မလိုအပ်ပါ။ အစောပိုင်းလိပ်ခေါင်းရှိသူများစွာသည် နေထိုင်မှုပုံစံပြောင်းလဲခြင်း၊ အမျှင်ဓာတ်နှင့် ရေတိုးသောက်ခြင်း၊ ဝမ်းချုပ်ခြင်းကို ကုသခြင်း၊ ဆေးဝါး သို့မဟုတ် အသေးစားကုသမှုများဖြင့် ကောင်းမွန်လာနိုင်သည်။ သို့သော် သွေးထွက်မှုမကြာခဏဖြစ်ခြင်း၊ အဖုအပြင်ထွက်မှုများခြင်း၊ ပြန်မဝင်နိုင်ခြင်း၊ နာကျင်မှုများခြင်း သို့မဟုတ် နေ့စဉ်ဘဝကို ထိခိုက်လာပါက ခွဲစိတ်ဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်သင့်သည်။
ခွဲစိတ်ဆရာဝန်ကို တွေ့ခြင်းသည် ချက်ချင်းခွဲစိတ်ရမည်ဟု မဆိုလိုပါ။ သင့်တော်သောကုသမှုကို ရွေးချယ်ရန်နှင့် စအိုမှ သွေးထွက်စေနိုင်သည့် အခြားရောဂါများကို ခွဲခြားရန်ဖြစ်သည်။
လိပ်ခေါင်းပြန်ဖြစ်ခြင်းကို ဘယ်လိုကာကွယ်နိုင်သလဲ?
ဝမ်းသွားအလေ့အထများ မပြောင်းလဲပါက လိပ်ခေါင်းပြန်ဖြစ်နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ကာကွယ်ခြင်းသည် အရေးကြီးသည်။
ပြန်ဖြစ်နိုင်ခြေကို လျှော့ချနိုင်သည့် နည်းလမ်းများမှာ
- နေ့စဉ် အမျှင်ဓာတ်များသော အစားအစာစားပါ
- ရေလုံလောက်စွာ သောက်ပါ
- ဝမ်းညှစ်ခြင်းကို ရှောင်ပါ
- အိမ်သာပေါ်တွင် ကြာရှည်မထိုင်ပါနှင့်
- ပုံမှန်လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ပါ
- ကိုယ်အလေးချိန်ထိန်းပါ
- နာတာရှည် ဝမ်းချုပ်ခြင်းနှင့် ဝမ်းလျှောခြင်းကို ကုသပါ
- အလေးအပင်မရာတွင် မမှန်ကန်သောနည်းလမ်းများကို ရှောင်ပါ
- မလိုအပ်ဘဲ ဝမ်းနုတ်ဆေးများကို မကြာခဏမသုံးပါနှင့်
အလုပ်လုပ်သည့်အရွယ်များအတွက် ပြောင်းလဲရန်အရေးကြီးဆုံးအရာများမှာ ရိုးရှင်းသော နေ့စဉ်အလေ့အထများဖြစ်ပြီး ကြာရှည်ထိုင်ခြင်း၊ ရေနည်းနည်းသောက်ခြင်း၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်စားသုံးမှုနည်းခြင်းနှင့် အိမ်သာပေါ်တွင် ဖုန်းအသုံးပြုရင်း ကြာရှည်ထိုင်ခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။
မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ
1. ဝမ်းသွားချိန် အနီရောင်သွေးထွက်ပါက လိပ်ခေါင်းအမြဲဖြစ်ပါသလား?
မဟုတ်ပါ။ လိပ်ခေါင်းတွင် အနီရောင်သွေးထွက်ခြင်း အဖြစ်များသော်လည်း စအိုကွဲနာ၊ အူမကြီးအသားပို၊ အူရောင်ရမ်းခြင်း သို့မဟုတ် အူမကြီးအောက်ပိုင်းကင်ဆာကြောင့်လည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ထပ်ခါတလဲလဲ သွေးထွက်ခြင်း သို့မဟုတ် သတိပေးလက္ခဏာများရှိပါက ဆရာဝန်ကို တွေ့သင့်သည်။
2. လိပ်ခေါင်းအန္တရာယ်ရှိပါသလား?
လိပ်ခေါင်းအများစုသည် ပြင်းထန်သောရောဂါမဟုတ်ပါ။ သို့သော် သွေးအများအပြား သို့မဟုတ် နာတာရှည်ထွက်ပါက သွေးအားနည်းနိုင်သည်။ ထို့ထက်ပို၍ အရေးကြီးသည်မှာ စစ်ဆေးခြင်းမပြုဘဲ သွေးထွက်မှုအားလုံးကို လိပ်ခေါင်းကြောင့်ဟု မသတ်မှတ်သင့်ခြင်းဖြစ်သည်။
3. လိပ်ခေါင်း သူ့အလိုလိုကောင်းနိုင်သလား?
အချို့လူနာများတွင် နေထိုင်မှုပုံစံပြောင်းခြင်း၊ ရေလုံလောက်စွာသောက်ခြင်း၊ အမျှင်ဓာတ်တိုးစားခြင်းနှင့် ဝမ်းချုပ်ခြင်းကို ကုသခြင်းဖြင့် လက္ခဏာများကောင်းလာနိုင်သည်။ ပြင်းထန်သောလိပ်ခေါင်း၊ အဖုအပြင်ထွက်မှုများခြင်း၊ သွေးထွက်မှုထပ်ဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် နာကျင်မှုများခြင်းတွင် ကုသမှု သို့မဟုတ် ခွဲစိတ်မှုလိုအပ်နိုင်သည်။
4. ဝမ်းသွားချိန် အဖုထွက်လာရင် ခွဲစိတ်ရမလား?
လူတိုင်းမလိုအပ်ပါ။ အဖုဘယ်လောက်ထွက်သည်၊ ပြန်ထည့်နိုင်မနိုင်နှင့် သွေးထွက်ခြင်း သို့မဟုတ် နာကျင်ခြင်းရှိမရှိပေါ် မူတည်သည်။ မကြာခဏထွက်ခြင်း၊ ပြန်ထည့်ရခက်ခြင်း သို့မဟုတ် နေ့စဉ်ဘဝကို ထိခိုက်ပါက ခွဲစိတ်ဆရာဝန်ကို တွေ့သင့်သည်။
5. လိပ်ခေါင်းလိမ်းဆေးကို မိမိဘာသာ သုံးလို့ရပါသလား?
အချို့အခြေအနေများတွင် ယာယီအသုံးပြုနိုင်သည်။ သို့သော် သွေးထွက်မှုထပ်ဖြစ်ခြင်း၊ နာကျင်မှုများခြင်း၊ ပုံမှန်မဟုတ်သော အဖုရှိခြင်း သို့မဟုတ် ဆေးသုံးပြီး မကောင်းမွန်ပါက ဆရာဝန်ကို တွေ့သင့်သည်။
6. စအိုမှ သွေးထွက်ရင် ဘယ်အချိန်မှာ colonoscopy လုပ်သင့်သလဲ?
သွေးထွက်မှုထပ်ခါတလဲလဲဖြစ်ခြင်း၊ အသက်အရွယ် သို့မဟုတ် အန္တရာယ်အချက်များကြောင့် အူမကြီးကင်ဆာစစ်ဆေးမှု လိုအပ်ခြင်း၊ မိသားစုတွင် အူမကြီးကင်ဆာရာဇဝင်ရှိခြင်း၊ ကိုယ်အလေးချိန်မသိဘဲကျခြင်း၊ သွေးအားနည်းခြင်း၊ ဝမ်းသွားပုံပြောင်းခြင်း သို့မဟုတ် နာတာရှည်ဗိုက်နာခြင်းတို့ရှိပါက ဆရာဝန်က colonoscopy ကို စဉ်းစားနိုင်သည်။ ဆုံးဖြတ်ချက်သည် လူနာ၏အသက်၊ လက္ခဏာ၊ အန္တရာယ်အချက်များနှင့် ဆရာဝန်၏စစ်ဆေးမှုအပေါ် မူတည်သည်။
7. လိပ်ခေါင်းနဲ့ စအိုကွဲနာ ဘာကွာသလဲ?
လိပ်ခေါင်းတွင် ဝမ်းသွားပြီးနောက် အနီရောင်သွေးထွက်ခြင်း၊ အဖုထွက်ခြင်း သို့မဟုတ် ယားယံခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ စအိုကွဲနာတွင် ဝမ်းသွားချိန် အထူးသဖြင့် ဝမ်းမာသောအခါ စူးရှပူလောင်စွာ နာကျင်ပြီး အိမ်သာသုံးစက္ကူပေါ်တွင် အနီရောင်သွေးအနည်းငယ် တွေ့ရနိုင်သည်။ နှစ်မျိုးလုံး တစ်ပြိုင်တည်း ဖြစ်နိုင်သည်။
လိပ်ခေါင်းရောဂါသည် စအိုမှ သွေးထွက်ခြင်း၏ အဖြစ်များသော အကြောင်းရင်းဖြစ်သော်လည်း သွေးထွက်မှုတိုင်းကို လိပ်ခေါင်းဟု မယူဆသင့်ပါ။ စအိုကွဲနာ၊ အူရောင်ရမ်းခြင်း၊ အူမကြီးအသားပိုနှင့် အူမကြီးကင်ဆာတို့လည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ သွေးထွက်မှုထပ်ခါတလဲလဲဖြစ်ခြင်း၊ ပမာဏများခြင်း၊ အသက်ကြီးလာခြင်း၊ ကိုယ်အလေးချိန်ကျခြင်း၊ သွေးအားနည်းခြင်း၊ ဝမ်းသွားပုံပြောင်းခြင်း၊ ဗိုက်နာခြင်း သို့မဟုတ် မိသားစုတွင် အူမကြီးကင်ဆာရာဇဝင်ရှိပါက ဆရာဝန်ကို တွေ့သင့်သည်။ လိပ်ခေါင်းကုသမှုတွင် နေထိုင်မှုပုံစံပြောင်းလဲခြင်း၊ ဆေးဝါး၊ အသေးစားကုသမှုများနှင့် လိုအပ်ပါက ခွဲစိတ်ကုသမှုတို့ ပါဝင်သည်။ လူတိုင်းခွဲစိတ်ရန်မလိုအပ်သော်လည်း ပုံမှန်မဟုတ်သော စအိုသွေးထွက်မှုကို သင့်လျော်စွာ စစ်ဆေးသင့်သည်။
အချက်အလက်မေးမြန်းရန်နှင့် ရက်ချိန်းယူရန်
Sapiens Hospital Move Better : Live Better
ဖုန်း 02-111-3703
ကိုးကားစာတမ်းများ
1. Hawkins AT, Davis BR, Bhama AR, et al. The American Society of Colon and Rectal Surgeons Clinical Practice Guidelines for the Management of Hemorrhoids. Diseases of the Colon & Rectum. 2024;67(5):614–623.
2. American Society of Colon and Rectal Surgeons. Management of Hemorrhoids: 2024 Clinical Practice Guideline. ASCRS Toolkit. 2024.
3. National Institute for Health and Care Excellence. Suspected cancer: recognition and referral. NICE Guideline NG12. Updated guidance.
4. National Institute for Health and Care Excellence. Gastrointestinal tract lower cancers: recognition and referral. NICE Clinical Knowledge Summary.
5. Mott T, Latimer K, Edwards C. Hemorrhoids: Diagnosis and Treatment Options. American Family Physician. 2018;97(3):172–179.
6. Lohsiriwat V. Treatment of hemorrhoids: A coloproctologist’s view. World Journal of Gastroenterology. 2015;21(31):9245–9252.