သားအိမ်အသားလုံး (Myoma) ဆိုတာ ဘာလဲ? ခွဲစိတ်ကုသရန် လိုအပ်ပါသလား?
သားအိမ်အသားလုံး (Myoma) ဆိုတာ ဘာလဲ?
သားအိမ်အသားလုံးကို “Myoma”, “Uterine fibroid” သို့မဟုတ် “Leiomyoma” ဟုလည်း ခေါ်ကြပြီး သားအိမ်၏ ချောမွေ့ကြွက်သားမှ ဖြစ်ပေါ်လာသော ကင်ဆာမဟုတ်သည့် အကျိတ်ဖြစ်သည်။ မျိုးပွားနိုင်သောအရွယ် အမျိုးသမီးများတွင် အများဆုံးတွေ့ရသည့် မီးယပ်ဆိုင်ရာအခြေအနေများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။
“အကျိတ်” ဟူသောစကားလုံးကြောင့် ကင်ဆာဖြစ်မည်ကို စိုးရိမ်တတ်ကြသည်။ သို့သော် သားအိမ်အသားလုံးအများစုသည် ကင်ဆာမဟုတ်သော အကျိတ်များဖြစ်ပြီး လူတိုင်း ခွဲစိတ်ရန်မလိုအပ်ပါ။ သို့ရာတွင် အချို့သောတည်နေရာ သို့မဟုတ် အရွယ်အစားရှိသည့် အကျိတ်များသည် ရာသီသွေးဆင်းများခြင်း၊ ဝမ်းဗိုက်အောက်ပိုင်းနာခြင်း၊ ဆီးမကြာခဏသွားခြင်း၊ ဝမ်းဗိုက်ကြီးလာခြင်း၊ တင်းကျပ်သလိုခံစားရခြင်း၊ ကိုယ်ဝန်ဆောင်ခြင်း သို့မဟုတ် မျိုးမပွားနိုင်ခြင်းနှင့်ဆိုင်သော ပြဿနာများ ဖြစ်စေနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် “အကျိတ်ရှိသလား?” ဟုသာမေးခြင်းမဟုတ်ဘဲ အောက်ပါအချက်များကိုပါ စဉ်းစားရသည်။
- အကျိတ်သည် မည်သည့်နေရာတွင် ရှိသနည်း
- အကျိတ်၏ အရွယ်အစား မည်မျှရှိသနည်း
- လက္ခဏာများ ရှိသလား
- သွေးဆင်းများခြင်း သို့မဟုတ် သွေးအားနည်းခြင်း ဖြစ်စေသလား
- ကိုယ်ဝန်ဆောင်ခြင်းကို ထိခိုက်သလား၊ အနာဂတ်တွင် ကလေးယူလိုသေးသလား
ဤအချက်များသည် ကုသမှုအစီအစဉ်ကို တိုက်ရိုက်သက်ရောက်စေသည်။ ACOG အရ လက္ခဏာရှိသော uterine fibroids ကို ကုသရာတွင် ဆေးဝါး၊ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများနှင့် ခွဲစိတ်ကုသမှုတို့ကို လူနာ၏လက္ခဏာ၊ ဆန္ဒနှင့် အနာဂတ်မျိုးပွားရေးရည်မှန်းချက်များအလိုက် ရွေးချယ်သင့်သည်။
သားအိမ်အသားလုံး ဘယ်လောက်အဖြစ်များသလဲ?
သားအိမ်အသားလုံးသည် အမျိုးသမီးများတွင် အလွန်အဖြစ်များသော ကင်ဆာမဟုတ်သည့် အကျိတ်ဖြစ်ပြီး မျိုးပွားနိုင်သောအရွယ်တွင် ပိုမိုတွေ့ရသည်။ အမျိုးသမီးဟော်မုန်းများ လှုပ်ရှားနေသည့်ကာလအတွင်း ကြီးထွားနိုင်သည်။ လူအများအပြားတွင် လက္ခဏာမရှိသဖြင့် မိမိတွင် fibroid ရှိကြောင်း မသိဘဲ pelvic examination သို့မဟုတ် ultrasound ပြုလုပ်ရာမှ မတော်တဆတွေ့ရှိတတ်သည်။
Uterine fibroids သို့မဟုတ် leiomyomas သည် အမျိုးသမီးမျိုးပွားစနစ်တွင် အများဆုံးတွေ့ရသော ကင်ဆာမဟုတ်သည့် အကျိတ်များဖြစ်ကြောင်း သုတေသနများတွင် ဖော်ပြထားပြီး အထူးသဖြင့် မျိုးပွားနိုင်သောအရွယ် အမျိုးသမီးများစွာကို သက်ရောက်စေသည်။
အဖြစ်များသော်လည်း လက္ခဏာပြင်းထန်မှုမှာ လူတစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး မတူညီပါ။ အချို့တွင် အကျိတ်ငယ်များစွာရှိသော်လည်း လက္ခဏာမရှိနိုင်သလို အချို့တွင် အကျိတ်တစ်လုံးသာရှိသော်လည်း သားအိမ်ခေါင်းအတွင်းပိုင်းနှင့် နီးကပ်နေခြင်းကြောင့် ရာသီသွေးဆင်းများပြီး သွေးအားနည်းနိုင်သည်။
သားအိမ်အသားလုံး ဘာကြောင့်ဖြစ်သလဲ?
သားအိမ်အသားလုံးဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်းကို အပြည့်အဝမသိရသေးပါ။ မျိုးရိုးဗီဇ၊ estrogen နှင့် progesterone ဟော်မုန်းများ၊ သားအိမ်ကြွက်သားဆဲလ်များ၏ ဟော်မုန်းတုံ့ပြန်မှုနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာအချက်အချို့ အပါအဝင် အကြောင်းရင်းများစွာ ပေါင်းစပ်ပါဝင်သည်ဟု ယူဆထားသည်။
သားအိမ်အသားလုံးနှင့် ဆက်စပ်နိုင်သည့်အချက်များ တွင်
- မျိုးပွားနိုင်သောအရွယ်
- မိသားစုတွင် သားအိမ်အသားလုံးဖြစ်ဖူးသော ရာဇဝင်
- ကိုယ်အလေးချိန်ပိုခြင်း သို့မဟုတ် အဝလွန်ခြင်း
- သွေးတိုးရောဂါ
- ရာသီစတင်လာသည့်အသက် စောခြင်း
- ကိုယ်ဝန်မဆောင်ဖူးခြင်း
- လူဦးရေအုပ်စုအချို့တွင် မျိုးရိုးဗီဇနှင့် လူမျိုးဆိုင်ရာအချက်များ
- အကျိတ်ကြီးထွားမှုကို လှုံ့ဆော်နိုင်သော အမျိုးသမီးဟော်မုန်းများ
သွေးဆုံးပြီးနောက် ဟော်မုန်းအဆင့်ကျဆင်းလာသဖြင့် အချို့သော fibroids များ တဖြည်းဖြည်းသေးငယ်လာနိုင်သည်။ သို့သော် သွေးဆုံးပြီးနောက် အကျိတ်ကြီးလာခြင်း သို့မဟုတ် သွေးဆင်းခြင်းရှိပါက ဆရာဝန်နှင့် စစ်ဆေးသင့်သည်။ အကျိတ်၏တည်နေရာသည် လက္ခဏာနှင့် ကုသမှုရွေးချယ်ရာတွင် အရေးကြီးသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် အောက်ပါအမျိုးအစားများအဖြစ် ခွဲခြားနိုင်သည်။
- Submucosal myoma
သားအိမ်အတွင်းခေါင်းနှင့် နီးကပ်စွာတည်ရှိခြင်း သို့မဟုတ် အတွင်းသို့ ထွက်ဝင်နေသော အကျိတ်ဖြစ်သည်။ ရာသီသွေးများခြင်း၊ ကြားကာလသွေးဆင်းခြင်းနှင့် အချို့တွင် သန္ဓေသားကပ်ခြင်းကို ထိခိုက်နိုင်သည်။ အရွယ်အစားမကြီးသော်လည်း သားအိမ်အတွင်းလွှာကို တိုက်ရိုက်သက်ရောက်သဖြင့် လက္ခဏာများစွာ ဖြစ်စေနိုင်သည်။ - Intramural myoma
သားအိမ်ကြွက်သားနံရံအတွင်း တည်ရှိသော အကျိတ်ဖြစ်ပြီး အဖြစ်များသည်။ အရွယ်အစားနှင့် တည်နေရာပေါ်မူတည်၍ သားအိမ်ကြီးလာခြင်း၊ ရာသီသွေးများခြင်း၊ ဝမ်းဗိုက်အောက်ပိုင်းနာခြင်း သို့မဟုတ် တင်းကျပ်ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ - Subserosal myoma
သားအိမ်၏ အပြင်ဘက်သို့ ကြီးထွားသော အကျိတ်ဖြစ်သည်။ သွေးဆင်းခြင်းထက် အနီးအနားအင်္ဂါများကို ဖိအားပေးသည့် လက္ခဏာများ ပိုဖြစ်နိုင်ပြီး ဝမ်းဗိုက်တင်းခြင်း၊ ဝမ်းဗိုက်ကြီးလာခြင်း၊ ဆီးမကြာခဏသွားခြင်း သို့မဟုတ် ဝမ်းချုပ်ခြင်းတို့ ဖြစ်နိုင်သည်။ - Pedunculated myoma
အညှာရှိသော အကျိတ်ဖြစ်ပြီး သားအိမ်အပြင်ဘက် သို့မဟုတ် အတွင်းခေါင်းထဲသို့ ထွက်နိုင်သည်။ အညှာလိမ်သွားပါက ရုတ်တရက်နာကျင်မှု ဖြစ်နိုင်သဖြင့် ဆရာဝန်က စစ်ဆေးရန်လိုသည်။
FIGO တွင် fibroid ၏ သားအိမ်အတွင်းခေါင်းနှင့် ကြွက်သားနံရံတို့နှင့် ဆက်နွယ်ပုံကို ဖော်ပြသည့် classification system ရှိပြီး အထူးသဖြင့် ပုံမှန်မဟုတ်သော သွေးဆင်းခြင်း သို့မဟုတ် ခွဲစိတ်ကုသရန် စီစဉ်ရာတွင် အသုံးဝင်သည်။
သားအိမ်အသားလုံး၏ လက္ခဏာများက ဘာတွေလဲ?
လူအများအပြားတွင် လက္ခဏာမရှိနိုင်ပါ။ လက္ခဏာရှိပါက အောက်ပါတို့ ဖြစ်နိုင်သည်။
- ရာသီသွေးဆင်းများခြင်း
အထူးသဖြင့် သားအိမ်အတွင်းခေါင်း သို့မဟုတ် အတွင်းလွှာအနီးရှိ fibroids များတွင် အဖြစ်များသည်။ ရာသီသုံးပစ္စည်းများကို မကြာခဏပြောင်းရခြင်း၊ သွေးခဲများပါခြင်း၊ ရာသီကြာရှည်ခြင်း၊ သွေးအားနည်းခြင်း၊ ပင်ပန်းလွယ်ခြင်း၊ နှလုံးခုန်မြန်ခြင်း သို့မဟုတ် မူးဝေခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ - ဝမ်းဗိုက်အောက်ပိုင်းနာခြင်း သို့မဟုတ် ရာသီလာချိန်ပိုနာခြင်း
အချို့တွင် ဝမ်းဗိုက်အောက်ပိုင်း အောင့်ခြင်း၊ ရာသီလာချိန်ပိုနာခြင်း သို့မဟုတ် နာတာရှည်နာကျင်မှု ဖြစ်နိုင်သည်။ အထူးသဖြင့် သားအိမ်အလွန်ကြီးလာခြင်း၊ fibroids အများအပြားရှိခြင်း သို့မဟုတ် adenomyosis၊ endometriosis ကဲ့သို့ အခြားအခြေအနေများရှိပါက ပိုဖြစ်နိုင်သည်။ - ဝမ်းဗိုက်တင်းခြင်း၊ ကြီးလာခြင်း သို့မဟုတ် အကျိတ်ကို စမ်းမိခြင်း
အကျိတ်ကြီးပါက ဝမ်းဗိုက်ကြီးလာခြင်း၊ တင်းကျပ်ခြင်း၊ အဝတ်အစားကျပ်လာခြင်း သို့မဟုတ် ဝမ်းဗိုက်အောက်ပိုင်းတွင် အကျိတ်ကို စမ်းမိနိုင်သည်။ - ဆီးမကြာခဏသွားခြင်း
အကျိတ်က ဆီးအိမ်ကို ဖိပါက ဆီးမကြာခဏသွားခြင်း၊ ဆီးမကုန်သလိုခံစားရခြင်း သို့မဟုတ် ဆီးသွားလိုစိတ် အလွယ်တကူဖြစ်ခြင်းတို့ ဖြစ်နိုင်သည်။ - ဝမ်းချုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် ဝမ်းသွားရခက်ခြင်း
အကျိတ်သည် သားအိမ်နောက်ဘက်သို့ ကြီးထွားပြီး rectum ကို ဖိပါက ဝမ်းချုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် ဝမ်းသွားရခက်ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ - မျိုးမပွားနိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် ကိုယ်ဝန်ပျက်ကျမှု ထပ်ခါတလဲလဲဖြစ်ခြင်း
သားအိမ်အတွင်းခေါင်းထဲသို့ ထွက်ဝင်နေသည့် fibroids အချို့သည် သန္ဓေသားကပ်ခြင်း သို့မဟုတ် ကိုယ်ဝန်ဆောင်ခြင်းကို ထိခိုက်နိုင်သည်။ သို့သော် fibroid တိုင်းသည် မျိုးမပွားနိုင်ခြင်းကို မဖြစ်စေပါ။ တည်နေရာ၊ အရွယ်အစားနှင့် အခြားရောဂါများကိုပါ စစ်ဆေးရသည်။ - သားအိမ်အသားလုံး အန္တရာယ်ရှိသလား?
သားအိမ်အသားလုံးအများစုသည် ကင်ဆာမဟုတ်သော အကျိတ်များဖြစ်သည်။ သို့သော် “ကင်ဆာမဟုတ်ခြင်း” သည် “ဂရုမစိုက်လည်းရသည်” ဟု မဆိုလိုပါ။ သွေးဆင်းများခြင်း၊ နာတာရှည်သွေးအားနည်းခြင်း၊ ဝမ်းဗိုက်အောက်ပိုင်းနာခြင်း၊ အနီးအနားအင်္ဂါများကို ဖိအားပေးခြင်းနှင့် ဘဝအရည်အသွေးကျဆင်းခြင်းတို့ ဖြစ်နိုင်သည်။
သတိထားသင့်သည့် လက္ခဏာများမှာ
- သွေးအားနည်းသည်အထိ ရာသီသွေးဆင်းများခြင်း
- အကျိတ်အရွယ်အစား ပုံမှန်မဟုတ်ဘဲ လျင်မြန်စွာပြောင်းလဲခြင်း
- နာကျင်မှု ပိုများလာခြင်း
- သွေးဆုံးပြီးနောက် သွေးဆင်းခြင်း
- သွေးဆုံးပြီးနောက် သားအိမ်အကျိတ် ကြီးလာခြင်း
- ဆီးအလွန်မကြာခဏသွားခြင်း၊ ဝမ်းအလွန်ချုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် ခါးအလွန်နာခြင်းကဲ့သို့ ပြင်းထန်သော ဖိအားလက္ခဏာများ
- ကိုယ်ဝန်ဆောင်ခြင်း သို့မဟုတ် မျိုးပွားမှုဆိုင်ရာ ပြဿနာများ
- ဆရာဝန်စစ်ဆေးရာတွင် အကျိတ်၏လက္ခဏာ မရှင်းလင်းခြင်း
သားအိမ်အသားလုံးအများစုသည် ကင်ဆာမဟုတ်သော်လည်း ပုံမှန်မဟုတ်သော လက္ခဏာများ သို့မဟုတ် အထူးသဖြင့် သွေးဆုံးပြီးနောက် သားအိမ်အကျိတ်၏ အရွယ်အစားလျင်မြန်စွာပြောင်းလဲလာပါက ဆေးဘက်ဆိုင်ရာစစ်ဆေးမှု ထပ်မံပြုလုပ်သင့်သည်။
သားအိမ်အသားလုံးကို ဘယ်လိုစစ်ဆေးသလဲ?
စစ်ဆေးခြင်းသည် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာရာဇဝင်မေးမြန်းခြင်းနှင့် ကိုယ်ခန္ဓာစစ်ဆေးခြင်းမှ စတင်သည်။ ဆရာဝန်က ရာသီစက်ဝန်း၊ သွေးဆင်းပမာဏ၊ နာကျင်မှု၊ ဆီးသွားမှု၊ ဝမ်းသွားမှု၊ ကိုယ်ဝန်ဆောင်ခဲ့ဖူးမှု၊ အနာဂတ်တွင် ကလေးယူလိုမှုနှင့် မိသားစုရာဇဝင်တို့ကို မေးမြန်းနိုင်သည်။
- Pelvic examination
သားအိမ်၏ အရွယ်အစားနှင့် ပုံသဏ္ဍာန်၊ ပုံမှန်မဟုတ်ဘဲ ကြီးနေခြင်း၊ မညီညာခြင်း၊ နာကျင်ခြင်း သို့မဟုတ် pelvic mass ရှိမရှိကို စစ်ဆေးနိုင်သည်။ - သားအိမ်နှင့် သားဥအိမ် Ultrasound
Ultrasound သည် ပထမဆုံးအသုံးများသော imaging test ဖြစ်ပြီး အကျိတ်၏ အရွယ်အစား၊ အရေအတွက်၊ တည်နေရာနှင့် သားအိမ်အတွင်းခေါင်းနှင့် ဆက်နွယ်ပုံကို ကြည့်ရှုနိုင်သည်။ ovarian cyst သို့မဟုတ် adenomyosis ကဲ့သို့ အခြား pelvic conditions များကို ခွဲခြားရာတွင်လည်း အထောက်အကူပြုနိုင်သည်။ ရှုပ်ထွေးသောအခြေအနေများ သို့မဟုတ် ခွဲစိတ်/လုပ်ထုံးလုပ်နည်းအစီအစဉ်အသေးစိတ်အတွက် MRI ကို ထပ်မံစဉ်းစားနိုင်သည်။ - MRI
Fibroids များ ရှုပ်ထွေးခြင်း၊ အများအပြားရှိခြင်း၊ adenomyosis နှင့် ခွဲခြားရန်လိုခြင်း၊ ခွဲစိတ်မှုကို အသေးစိတ်စီစဉ်ရန် သို့မဟုတ် uterine artery embolization ကဲ့သို့ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းမတိုင်မီ အသုံးပြုနိုင်သည်။ - Hysteroscopy
သားအိမ်အတွင်းခေါင်းထဲသို့ ထွက်နေသော fibroid သို့မဟုတ် endometrial polyp ကို သံသယရှိပါက hysteroscopy ဖြင့် သားအိမ်အတွင်းကို တိုက်ရိုက်ကြည့်ရှုနိုင်ပြီး အချို့ကိစ္စများတွင် တစ်ချိန်တည်း ကုသနိုင်သည်။ - သွေးစစ်ဆေးခြင်း
ရာသီသွေးဆင်းများပါက သွေးအားနည်းမှုကို စစ်ဆေးရန် CBC နှင့် လိုအပ်သလို ferritin သို့မဟုတ် iron studies ပြုလုပ်နိုင်သည်။ ပုံမှန်မဟုတ်သော သွေးဆင်းမှုနှင့် အခြေအနေအပေါ်မူတည်၍ thyroid သို့မဟုတ် pregnancy test ကဲ့သို့ အခြားစစ်ဆေးမှုများကိုလည်း စဉ်းစားနိုင်သည်။
သားအိမ်အသားလုံးရှိသူတိုင်း ခွဲစိတ်ရမလား?
အဖြေမှာ “မလိုအပ်ပါ” ဖြစ်သည်။ ကုသမှုသည် အကျိတ်ရှိခြင်းတစ်ခုတည်းမဟုတ်ဘဲ လက္ခဏာနှင့် လူနာတစ်ဦးချင်းအခြေအနေပေါ် မူတည်သည်။ အကျိတ်ငယ်ပြီး လက္ခဏာမရှိ၊ ရာသီပုံမှန်၊ နာကျင်မှုနှင့် သွေးအားနည်းမှုမရှိ၊ စိုးရိမ်ဖွယ်ပြောင်းလဲမှုမရှိပါက ဆရာဝန်ညွှန်ကြားသည့်အတိုင်း စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးနိုင်သည်။
ခွဲစိတ်ရန် မလိုအပ်သေးနိုင်သော အခြေအနေများမှာ
- အကျိတ်ငယ်ခြင်း
- လက္ခဏာမရှိခြင်း
- သွေးအားနည်းမှုမရှိခြင်း
- အနီးအနားအင်္ဂါများကို သိသိသာသာ မဖိခြင်း
- စိုးရိမ်ဖွယ် လျင်မြန်သောကြီးထွားမှုမရှိခြင်း
- သွေးဆုံးချိန်နီးပြီး လက္ခဏာနည်းခြင်း
- Fibroid က ရှင်းလင်းစွာထိခိုက်နေသည့် ကိုယ်ဝန်အစီအစဉ်မရှိခြင်း
NICE အရ heavy menstrual bleeding ကုသရာတွင် လူနာ၏ဘဝအရည်အသွေးတိုးတက်စေရေးကို ဦးစားပေးပြီး လက္ခဏာ၊ အကြောင်းရင်းနှင့် လူနာ၏ဆန္ဒအပေါ် အခြေခံ၍ ကုသမှုရွေးချယ်သင့်သည်။
ဘယ်အချိန်မှာ ကုသမှု သို့မဟုတ် ခွဲစိတ်မှုကို စဉ်းစားသင့်သလဲ?
အောက်ပါလက္ခဏာများရှိပါက မီးယပ်အထူးကုဆရာဝန်နှင့် ဆွေးနွေးသင့်သည်။
- သွေးအားနည်းသည်အထိ ရာသီသွေးများခြင်း
- ရာသီသုံးပစ္စည်းများကို အလွန်မကြာခဏပြောင်းရခြင်း သို့မဟုတ် သွေးခဲကြီးများပါခြင်း
- ရာသီကြာရှည်ပြီး နေ့စဉ်ဘဝကို ထိခိုက်ခြင်း
- ဝမ်းဗိုက်အောက်ပိုင်း သို့မဟုတ် ရာသီလာချိန် အလွန်နာခြင်း
- အကျိတ်ကြီး၍ ဝမ်းဗိုက်တင်းခြင်း၊ ကြီးလာခြင်း သို့မဟုတ် စမ်းမိခြင်း
- ဖိအားကြောင့် ဆီးမကြာခဏသွားခြင်း သို့မဟုတ် ဝမ်းချုပ်ခြင်း
- မျိုးမပွားနိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် ထပ်ခါတလဲလဲ ကိုယ်ဝန်ပျက်ကျခြင်းနှင့် fibroid တည်နေရာ ဆက်စပ်နိုင်ခြင်း
- အကျိတ်တွင် စိုးရိမ်ဖွယ် လျင်မြန်သောပြောင်းလဲမှုရှိခြင်း
- သွေးဆုံးပြီးနောက် သွေးဆင်းခြင်း
- ဆေးဝါးကုသမှုဖြင့် လုံလောက်စွာ မသက်သာခြင်း
- ဘဝအရည်အသွေးတိုးတက်စေရန် လူနာက ကုသလိုခြင်း
ခွဲစိတ်ကုသမှုသည် တစ်ခုတည်းသောရွေးချယ်မှုမဟုတ်သော်လည်း လက္ခဏာများပြင်းထန်ခြင်း၊ ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်ခြင်း သို့မဟုတ် ခွဲစိတ်မှုမဟုတ်သောကုသမှု မလုံလောက်သည့်အခါ အရေးကြီးသောရွေးချယ်မှုတစ်ခုဖြစ်သည်။
သားအိမ်အသားလုံးကို ဘယ်လိုကုသနိုင်သလဲ?
- စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးခြင်း
လက္ခဏာမရှိသူ သို့မဟုတ် လက္ခဏာနည်းသူများတွင် သင့်တော်နိုင်သည်။ ဆရာဝန်က လက္ခဏာ၊ pelvic examination သို့မဟုတ် ultrasound ကို အချိန်အလိုက် စစ်ဆေးပြီး ရာသီသွေးပိုများလာခြင်း၊ နာကျင်မှုပိုလာခြင်း သို့မဟုတ် အကျိတ်ပြောင်းလဲမှုရှိမရှိ စောင့်ကြည့်စေနိုင်သည်။ - ရာသီသွေးဆင်းမှုလျှော့ချသည့် ဆေးဝါးများ
ရာသီသွေးဆင်းများသူအချို့တွင် tranexamic acid သို့မဟုတ် NSAIDs ကဲ့သို့ ဆေးများကို သွေးဆင်းမှုနှင့် နာကျင်မှုလျှော့ချရန် စဉ်းစားနိုင်သည်။ ဤဆေးများသည် fibroid ကို ပျောက်ကင်းစေခြင်းမဟုတ်ဘဲ သင့်လျော်သောညွှန်ကြားချက်အတိုင်း အသုံးပြုရသည်။ - ဟော်မုန်းကုသမှု
ဟော်မုန်းပါဝင်သော ကိုယ်ဝန်တားဆေးများ၊ progestin သို့မဟုတ် ဟော်မုန်းထုတ်လွှတ်သည့် intrauterine system ကဲ့သို့ ကုသမှုများသည် သင့်တော်သောလူနာအချို့တွင် သွေးဆင်းမှုနှင့် လက္ခဏာအချို့ကို လျှော့ချနိုင်သည်။ ရွေးချယ်ရာတွင် contraindications၊ fibroid တည်နေရာ၊ လက္ခဏာနှင့် မျိုးပွားရေးအစီအစဉ်ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားရသည်။ - GnRH agonist သို့မဟုတ် antagonist
ဤဆေးများသည် fibroid ကို လှုံ့ဆော်သည့် ဟော်မုန်းသက်ရောက်မှုကို လျှော့ချပြီး အကျိတ်ကို ယာယီသေးငယ်စေကာ သွေးဆင်းမှုလျှော့ချနိုင်သည်။ ခွဲစိတ်မတိုင်မီ အကျိတ်အရွယ်အစားလျှော့ရန် သို့မဟုတ် သွေးအားနည်းမှုကို ကောင်းမွန်စေရန် အချို့အခြေအနေများတွင် အသုံးပြုနိုင်သည်။ အသုံးပြုချိန်နှင့် အစီအစဉ်ကို ဆရာဝန်က စီမံရပြီး သွေးဆုံးချိန်ကဲ့သို့ ဘေးထွက်လက္ခဏာများနှင့် အရိုးကျန်းမာရေးအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိနိုင်သည်။ - Myomectomy
သားအိမ်ကို ထိန်းသိမ်းထားပြီး fibroid ကိုသာ ဖယ်ရှားသည့် ခွဲစိတ်မှုဖြစ်သည်။ အနာဂတ်တွင် ကိုယ်ဝန်ဆောင်လိုသူ သို့မဟုတ် သားအိမ်ကို ထိန်းသိမ်းလိုသူများအတွက် သင့်တော်နိုင်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် fibroid အသစ်များ ဖြစ်လာနိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် ကျန်ရှိသော fibroids ကြီးလာနိုင်ခြင်းရှိသည်။ တည်နေရာနှင့် အရွယ်အစားပေါ်မူတည်၍ laparoscopic၊ open abdominal သို့မဟုတ် hysteroscopic surgery ဖြင့် ပြုလုပ်နိုင်သည်။ - Hysterectomy
သားအိမ်ကို ဖယ်ရှားသည့် ခွဲစိတ်မှုဖြစ်သည်။ သားအိမ်မရှိတော့သောကြောင့် uterine fibroids ပြန်မဖြစ်နိုင်တော့ပါ။ လက္ခဏာများပြင်းထန်ပြီး အနာဂတ်တွင် ကိုယ်ဝန်မဆောင်လိုသူများအတွက် အသေးစိတ်ဆွေးနွေးပြီးနောက် စဉ်းစားနိုင်သည်။ NICE နှင့် Academy of Medical Royal Colleges တို့၏ အချက်အလက်များအရ heavy menstrual bleeding ရှိရုံဖြင့် hysterectomy ကို အလိုအလျောက် ပထမဆုံးကုသမှုအဖြစ် မရွေးချယ်သင့်ဘဲ လက္ခဏာ၊ လူနာ၏ဆန္ဒနှင့် အခြားသင့်တော်သောရွေးချယ်မှုများကို ဆွေးနွေးပြီးမှ စဉ်းစားသင့်သည်။ - Uterine Artery Embolization သည် fibroid သို့ သွေးစီးဆင်းမှုကို ပိတ်ဆို့ပေးသည့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းဖြစ်ပြီး အကျိတ်တဖြည်းဖြည်းသေးလာကာ သွေးဆင်းမှု သို့မဟုတ် ဖိအားလက္ခဏာများ ကောင်းမွန်လာနိုင်သည်။ လူနာအချို့တွင် သင့်တော်သော်လည်း fibroid ၏လက္ခဏာ၊ အနာဂတ်ကလေးယူလိုမှုနှင့် လူနာတစ်ဦးချင်းအန္တရာယ်များကို သက်ဆိုင်ရာအထူးကုများနှင့် ဆွေးနွေးရသည်။
- RFA သို့မဟုတ် HIFU ကဲ့သို့ အခြားနည်းလမ်းများ
အချို့ဆေးရုံများတွင် radiofrequency ablation သို့မဟုတ် focused ultrasound ကဲ့သို့ နည်းလမ်းများရှိနိုင်သည်။ လူနာနှင့် fibroid အမျိုးအစားအချို့တွင်သာ သင့်တော်ပြီး အနာဂတ်ကိုယ်ဝန်အပေါ် သက်ရောက်မှုကို တစ်ဦးချင်းဆွေးနွေးသင့်သည်။
အနာဂတ်တွင် ကလေးယူလိုပါက ကုသမှုကို ဘယ်လိုရွေးချယ်သင့်သလဲ?
အနာဂတ်တွင် ကလေးယူလိုသူများအတွက် ကုသမှုကို ပိုမိုအသေးစိတ်စီစဉ်ရသည်။ လက္ခဏာကိုသာကုသခြင်းမဟုတ်ဘဲ သားအိမ်အတွင်းခေါင်း၊ သားအိမ်ကြွက်သား၊ ကုသပြီးနောက် သားအိမ်၏အခြေအနေနှင့် အနာဂတ်ကိုယ်ဝန်ဆောင်နိုင်မှုကိုပါ စဉ်းစားရသည်။
ယေဘုယျအားဖြင့် သားအိမ်အတွင်းခေါင်းထဲသို့ ထွက်နေသော သို့မဟုတ် သားအိမ်အတွင်းပုံသဏ္ဍာန်ကို ပြောင်းလဲစေသော fibroids များသည် သားအိမ်အပြင်ဘက်ရှိ fibroids များထက် သန္ဓေသားကပ်ခြင်း၊ ကိုယ်ဝန်ပျက်ကျခြင်း သို့မဟုတ် မျိုးပွားမှုအပေါ် ပိုမိုသက်ရောက်နိုင်သည်။
မျိုးမပွားနိုင်မှုရှိသူ သို့မဟုတ် ကိုယ်ဝန်စီစဉ်နေသူများသည် fibroid က မျိုးပွားမှုအခက်အခဲတွင် ပါဝင်နေသလားနှင့် မည်သည့်ကုသမှုသင့်တော်သလဲကို မီးယပ်အထူးကုဆရာဝန်နှင့် ဆွေးနွေးသင့်သည်။ သားအိမ်အတွင်းခေါင်းထဲသို့ ထွက်နေသော fibroid များတွင် hysteroscopic myomectomy သို့မဟုတ် သင့်တော်သည့်အခြား myomectomy နည်းလမ်းများကို စဉ်းစားနိုင်သည်။
Myomectomy ပြုလုပ်ပြီးနောက် fibroid ပြန်ဖြစ်နိုင်သလား?
Myomectomy ပြုလုပ်ပြီးနောက် သားအိမ်ရှိနေသေးသဖြင့် fibroid အသစ်များ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ပြီး ကျန်ရှိသော fibroids များလည်း ကြီးလာနိုင်သည်။ အထူးသဖြင့် အသက်ငယ်သူ၊ fibroids အများအပြားရှိသူ သို့မဟုတ် မိသားစုရာဇဝင်ရှိသူများတွင် ဖြစ်နိုင်သည်။ Hysterectomy ပြုလုပ်ပါက သားအိမ်မရှိတော့သဖြင့် uterine fibroids ပြန်မဖြစ်နိုင်တော့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ကိုယ်ဝန်ဆောင်နိုင်တော့မည်မဟုတ်သဖြင့် သေချာစွာ စဉ်းစားဆုံးဖြတ်ရန်လိုသည်။
မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ
- Uterine Myoma က ကင်ဆာလား?
အများစုမှာ ကင်ဆာမဟုတ်ပါ။ Myoma သို့မဟုတ် uterine fibroid သည် အဖြစ်များသော benign tumor ဖြစ်သည်။ သို့သော် သွေးဆုံးပြီးနောက် သွေးဆင်းခြင်း သို့မဟုတ် အကျိတ်၏လက္ခဏာ မရှင်းလင်းခြင်းကဲ့သို့ အခြေအနေများရှိပါက ဆရာဝန်က ထပ်မံစစ်ဆေးသင့်သည်။ - သားအိမ်အသားလုံးရှိသူတိုင်း ခွဲစိတ်ရမလား?
မလိုအပ်ပါ။ အကျိတ်ငယ်ပြီး လက္ခဏာ၊ သွေးအားနည်းမှု သို့မဟုတ် ဖိအားလက္ခဏာမရှိပါက စောင့်ကြည့်နိုင်သည်။ သို့သော် ရာသီသွေးများခြင်း၊ ဝမ်းဗိုက်အောက်ပိုင်းနာခြင်း၊ ဖိအားလက္ခဏာများ သို့မဟုတ် မျိုးပွားမှုဆိုင်ရာပြဿနာများရှိပါက ကုသမှုကို စဉ်းစားသင့်သည်။ - Fibroid က ရာသီသွေးဆင်းများစေနိုင်တာ ဘာကြောင့်လဲ?
သားအိမ်အတွင်းခေါင်းနှင့် နီးကပ်သော သို့မဟုတ် အတွင်းသို့ ထွက်နေသော fibroids များသည် endometrium ကို ထိခိုက်စေပြီး သွေးဆင်းများခြင်း၊ ကြာရှည်ခြင်း သို့မဟုတ် သွေးခဲများပါခြင်း ဖြစ်စေနိုင်သည်။ အချို့တွင် သွေးအားနည်းမှု ဖြစ်လာနိုင်သည်။ - Ultrasound မှာ fibroid တွေ့ရင် MRI လုပ်ဖို့လိုသလား?
လူတိုင်းမလိုအပ်ပါ။ Ultrasound သည် ပထမဆုံး imaging test ဖြစ်ပြီး အများစုတွင် လုံလောက်သည်။ Fibroid ရှုပ်ထွေးခြင်း၊ အခြားရောဂါနှင့် ခွဲခြားရန်လိုခြင်း သို့မဟုတ် ခွဲစိတ်/လုပ်ထုံးလုပ်နည်းကို အသေးစိတ်စီစဉ်ရန်လိုသည့်အခါ MRI အသုံးပြုနိုင်သည်။ - Fibroid ဘယ်လောက်ကြီးရင် ခွဲစိတ်ရမလဲ?
လူတိုင်းအတွက် အသုံးပြုနိုင်သည့် အရွယ်အစားတစ်ခုတည်း မရှိပါ။ လက္ခဏာ၊ တည်နေရာ၊ အကျိတ်၏ပြောင်းလဲမှု၊ သွေးအားနည်းမှု၊ ဖိအားသက်ရောက်မှုနှင့် အနာဂတ်ကလေးယူမည့်အစီအစဉ်တို့ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားရသည်။ - Fibroid ရှိပေမယ့် ကလေးယူလိုသေးရင် ဘာလုပ်သင့်သလဲ?
Fibroid တည်နေရာနှင့် သားအိမ်အတွင်းခေါင်းကို စစ်ဆေးရန် မီးယပ်အထူးကုဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်သင့်သည်။ Fibroid အချို့သည် ကိုယ်ဝန်ကို မထိခိုက်သော်လည်း သားအိမ်အတွင်းခေါင်းထဲသို့ ထွက်နေသော အချို့ fibroids များကို ကိုယ်ဝန်မစီစဉ်မီ ကုသရန်လိုနိုင်သည်။ - Myomectomy နဲ့ hysterectomy ဘာကွာသလဲ?
Myomectomy သည် fibroid ကို ဖယ်ရှားပြီး သားအိမ်ကို ထိန်းသိမ်းထားသည့် ခွဲစိတ်မှုဖြစ်သည်။ Hysterectomy သည် သားအိမ်ကို ဖယ်ရှားသည့် ခွဲစိတ်မှုဖြစ်ပြီး uterine fibroids ပြန်မဖြစ်နိုင်တော့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ကိုယ်ဝန်ဆောင်နိုင်တော့မည်မဟုတ်ပါ။
Uterine fibroids သို့မဟုတ် Myoma သည် မျိုးပွားနိုင်သောအရွယ် အမျိုးသမီးများတွင် အဖြစ်များသော ကင်ဆာမဟုတ်သည့် အကျိတ်ဖြစ်သည်။ လူအများအပြားတွင် လက္ခဏာမရှိသဖြင့် ခွဲစိတ်ရန်မလိုအပ်ပါ။ အချို့တွင် ရာသီသွေးဆင်းများ၍ သွေးအားနည်းခြင်း၊ ဝမ်းဗိုက်အောက်ပိုင်းနာခြင်း၊ ဝမ်းဗိုက်တင်းခြင်း၊ ဆီးမကြာခဏသွားခြင်း၊ ဝမ်းချုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် ကိုယ်ဝန်နှင့် မျိုးပွားမှုဆိုင်ရာ ပြဿနာများ ဖြစ်နိုင်သည်။
ကုသမှုသည် လက္ခဏာ၊ အကျိတ်၏အရွယ်အစားနှင့် တည်နေရာ၊ အသက်၊ နောက်ခံကျန်းမာရေးအခြေအနေ၊ အနာဂတ်ကလေးယူလိုမှုနှင့် လူနာ၏ဆန္ဒအပေါ် မူတည်သည်။ လူတိုင်း ခွဲစိတ်ရန်မလိုသလို လူတိုင်း စစ်ဆေးမှုမပြုဘဲ စောင့်ကြည့်သင့်သည်လည်း မဟုတ်ပါ။ အရေးကြီးဆုံးမှာ အကျိတ်တည်နေရာ၊ သားအိမ်အတွင်းခေါင်းအပေါ် သက်ရောက်မှုနှင့် လက္ခဏာပြင်းထန်မှုကို စစ်ဆေးပြီး သင့်တော်ဆုံးကုသမှုကို ရွေးချယ်ရန်ဖြစ်သည်။
ရာသီသွေးဆင်းများခြင်း၊ နာတာရှည်ဝမ်းဗိုက်အောက်ပိုင်းနာခြင်း၊ ဝမ်းဗိုက်ပုံမှန်မဟုတ်ဘဲ ကြီးလာခြင်း၊ ဆီးမကြာခဏသွားခြင်း သို့မဟုတ် ultrasound တွင် uterine fibroid တွေ့ရှိထားပါက သွေးအားနည်းမှုအလွန်ပြင်းထန်လာခြင်း သို့မဟုတ် လက္ခဏာများက ဘဝအရည်အသွေးကို ထိခိုက်လာသည်အထိ မစောင့်ဘဲ ဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်သင့်သည်။
အချက်အလက်မေးမြန်းရန်နှင့် ရက်ချိန်းယူရန်
Sapiens Hospital Move Better : Live Better
ဖုန်း 02-111-3703
ကိုးကားချက်များ
1. American College of Obstetricians and Gynecologists. Management of Symptomatic Uterine Leiomyomas. ACOG Practice Bulletin No. 228. Obstetrics & Gynecology.2021.
2. National Institute for Health and Care Excellence.Heavy menstrual bleeding: assessment and management. NICE Guideline NG88.2018, updated/reviewed.
3. Munro MG, Critchley HOD, Fraser IS.FIGO classification system for causes of abnormal uterine bleeding in nongravid women of reproductive age. International Journal of Gynecology & Obstetrics. 2011.
4. Lakabi R, et al. Diagnosis and classification of uterine fibroids.2025.
5. Yang Q, et al. Comprehensive Review of Uterine Fibroids. 2021.
6. Ahmad A, Kumar M, Bhoi NR, Badruddeen, Akhtar J, Khan MI. Diagnosis and management of uterine fibroids. 2023.
7. Gorny KR, et al. Uterine Artery Embolization for Heavy Menstrual Bleeding.Seminars in Interventional Radiology.2018.
8. Academy of Medical Royal Colleges.Evidence-Based Interventions: Hysterectomy for Heavy Menstrual Bleeding.