ကလေးများ အားကစားလုပ်ရင်း ထိခိုက်ဒဏ်ရာရပါက မည်သည့်အချိန်တွင် အားကစားဆေးပညာဆိုင်ရာ ဆရာဝန်နှင့် ပြသသင့်သလဲ?

ကလေးများ အားကစားလုပ်ရင်း ထိခိုက်ဒဏ်ရာရပါက မည်သည့်အချိန်တွင် အားကစားဆေးပညာဆိုင်ရာ ဆရာဝန်နှင့် ပြသသင့်သလဲ?

     ကလေးများနှင့် အားကစားသည် နီးကပ်စွာ ဆက်စပ်နေပါသည်။ ပြေးခြင်း၊ ခုန်ခြင်း၊ ရေကူးခြင်း၊ ဘောလုံး၊ ဘတ်စကက်ဘော၊ တင်းနစ်၊ ကြက်တောင်၊ ဂျင်နက်စတစ်နှင့် ကိုယ်ခံပညာကစားခြင်းတို့သည် ကြွက်သားများကို သန်မာစေရုံသာမက စည်းကမ်း၊ ယုံကြည်မှု၊ လူမှုဆက်ဆံရေး၊ အနိုင်အရှုံးကို လက်ခံတတ်မှုနှင့် ရည်မှန်းချက်ချမှတ်တတ်မှုတို့ကိုလည်း သင်ယူစေပါသည်။ သို့သော် ကလေးအားကစားတွင် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရနိုင်ခြေလည်းရှိပြီး ယနေ့ခေတ်တွင် ကလေးအချို့သည် ပိုမိုပြင်းထန်စွာ လေ့ကျင့်ခြင်း၊ ငယ်ရွယ်စဉ်ကတည်းက ပြိုင်ပွဲဝင်ခြင်း၊ တစ်နှစ်ပတ်လုံး အားကစားတစ်မျိုးတည်းကို ထပ်ခါတလဲလဲကစားခြင်းနှင့် ခန္ဓာကိုယ်ဖွံ့ဖြိုးဆဲဖြစ်သော်လည်း လူကြီးများနှင့်ဆင်တူသော လေ့ကျင့်မှုဇယားများရှိခြင်းတို့ကြောင့် အန္တရာယ်ပိုများနိုင်ပါသည်။

မိဘများ မကြာခဏ စိုးရိမ်မေးမြန်းကြသည့် မေးခွန်းများမှာ “ဒီလောက်နာတာ အိမ်မှာနားရုံနဲ့ ရမလား?” “X-ray ရိုက်ဖို့လိုသလား?” “ဘယ်အချိန် ပြန်လေ့ကျင့်နိုင်မလဲ?” သို့မဟုတ် “ဘယ်အချိန်မှာ အားကစားဆေးပညာဆိုင်ရာ ဆရာဝန်ကို ပြသသင့်သလဲ?” ဆိုသည့်မေးခွန်းများဖြစ်သည်။ အချို့ဒဏ်ရာများသည် ပထမနေ့တွင် မပြင်းထန်သလို မြင်ရနိုင်သော်လည်း အားကစားသို့ စောလွန်းစွာပြန်သွားပါက နာတာရှည်နာကျင်မှု၊ အဆစ်မတည်ငြိမ်မှု၊ ကြွက်သားအားနည်းမှု သို့မဟုတ် ထပ်မံဒဏ်ရာရခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။

အရေးအကြီးဆုံးအချက်မှာ ကလေးများသည် အရွယ်သေးသော လူကြီးများမဟုတ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ကလေး၏အရိုးတွင် growth plate သို့မဟုတ် ကြီးထွားဖွံ့ဖြိုးသည့် အရိုးပြားများ ရှိနေဆဲဖြစ်ပြီး အရိုး၊ အရွတ်၊ ကြွက်သားနှင့် ဟန်ချက်ထိန်းညှိမှုဆိုင်ရာ အာရုံကြောစနစ်များလည်း ဖွံ့ဖြိုးနေဆဲဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကလေးအားကစားဒဏ်ရာကို နာကျင်သည့်နေရာ၊ ဒဏ်ရာဖြစ်ပုံ၊ ပြင်းထန်မှု၊ လမ်းလျှောက်နိုင်မှု၊ ကိုယ်အလေးချိန်တင်နိုင်မှု၊ ရောင်ရမ်းခြင်းနှင့် အညိုအမည်းဖြစ်ခြင်း၊ အားကစားသို့ လုံခြုံစွာပြန်သွားနိုင်ရန် ရည်မှန်းချက်တို့အပေါ် အခြေခံ၍ စစ်ဆေးရမည်ဖြစ်ပြီး “ခံနိုင်သေးလား” ဟုသာ မေးခြင်းမဟုတ်ပါ။

ကလေးများတွင် အားကစားဒဏ်ရာ ဘာကြောင့် ထင်ထားသည်ထက် ပိုမိုဖြစ်နိုင်သလဲ?
   ကလေးအားကစားဒဏ်ရာကို အကြမ်းဖျင်း နှစ်မျိုးခွဲနိုင်သည်။ ပထမအမျိုးအစားမှာ လဲကျခြင်း၊ ခြေချင်းဝတ်လိမ်ခြင်း၊ ဒူးလိမ်ခြင်း၊ တိုက်မိခြင်း၊ လက်ပေါ်လဲကျခြင်း၊ ဦးခေါင်းထိခိုက်ခြင်း သို့မဟုတ် ကြွက်သားစုတ်ပြဲခြင်းကဲ့သို့ ရုတ်တရက်ဖြစ်သော ဒဏ်ရာဖြစ်သည်။ ဒုတိယအမျိုးအစားမှာ လုံလောက်စွာ ပြန်လည်နားချိန်မရဘဲ ထပ်ခါတလဲလဲ လေ့ကျင့်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော overuse injury ဖြစ်ပြီး ဒူးရှေ့ပိုင်းနာခြင်း၊ ဒူးအောက်ပိုင်းနာခြင်း၊ ဖနောင့်နာခြင်း၊ ခြေသလုံးရှေ့ပိုင်းနာခြင်း၊ ပစ်ခြင်း၊ ရိုက်ခြင်း သို့မဟုတ် serve လုပ်ခြင်းများကြောင့် ပခုံးနှင့် တံတောင်ဆစ်နာခြင်းတို့ ပါဝင်နိုင်သည်။

American Academy of Pediatrics က မကြာသေးမီ ဆယ်စုနှစ်များအတွင်း လူငယ်အားကစားယဉ်ကျေးမှု ပြောင်းလဲလာပြီး ကလေးများစွာသည် ငယ်ရွယ်စဉ်ကတည်းက အားကစားတစ်မျိုးတည်းကို အထူးပြုကစားခြင်း၊ ပြင်းထန်စွာလေ့ကျင့်ခြင်း၊ တစ်နှစ်ပတ်လုံးကစားခြင်းနှင့် အသင်းများစွာတွင် တစ်ပြိုင်နက်ပါဝင်ခြင်းတို့ ရှိလာကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ယင်းသည် overuse injuries, overtraining နှင့် burnout ဖြစ်နိုင်ခြေ တိုးလာခြင်းနှင့် ဆက်စပ်နိုင်သည်။

Overuse injury ၏ စိုးရိမ်စရာအချက်မှာ ထင်ရှားသည့် ဒဏ်ရာဖြစ်ရပ်တစ်ခုတည်း မရှိတတ်ခြင်းဖြစ်သည်။ အစပိုင်းတွင် လေ့ကျင့်ချိန်အတွင်း အနည်းငယ်နာပြီး နားသည့်အခါ သက်သာနိုင်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် နာကျင်မှု ပိုစောလာခြင်း၊ ပိုကြာလာခြင်း၊ ကစားပြီးနောက် ဆက်နာခြင်းနှင့် နောက်ဆုံးတွင် နေ့စဉ်လှုပ်ရှားမှုများ၌ပင် နာလာနိုင်သည်။ မိဘ သို့မဟုတ် နည်းပြက “သာမန်ကြွက်သားနာခြင်း” ဟု ယူဆပါက ကလေးသည် ဆက်လက်လေ့ကျင့်ပြီး နာတာရှည်ပြဿနာ ဖြစ်လာနိုင်သည်။

ချက်ချင်းကစားခြင်းရပ်သင့်သည့် လက္ခဏာများ
လွယ်ကူသောစည်းမျဉ်းတစ်ခုမှာ နာကျင်မှုကြောင့် ပြေးပုံ၊ လမ်းလျှောက်ပုံ သို့မဟုတ် ကစားပုံ ပြောင်းသွားပါက လှုပ်ရှားမှုကို ရပ်သင့်သည်။ ကလေးအား “နာတာကို သည်းခံပြီး ဆက်ကစား” ရန် မတိုက်တွန်းသင့်ပါ။ အထူးသဖြင့် အငယ်ကလေးများတွင် အနာအဆာကို ကောင်းစွာ မဖော်ပြနိုင်သဖြင့် ထော့နဲ့ထော့နဲ့လျှောက်ခြင်း၊ ကိုယ်အလေးချိန်မတင်ခြင်း၊ လက်တစ်ဖက်ကို အပြည့်အဝမသုံးခြင်း၊ ခုန်ဆင်းချိန် မညီခြင်း သို့မဟုတ် ပုံမှန်ထက် နှေးကွေးစွာကစားခြင်းတို့ကို သတိပြုသင့်သည်။

ဒဏ်ရာရပြီးနောက် အဆစ်လျင်မြန်စွာ ရောင်ခြင်း၊ နာကျင်လွန်း၍ ကိုယ်အလေးချိန်မတင်နိုင်ခြင်း၊ ဒူး သို့မဟုတ် ခြေချင်းဝတ် မတည်ငြိမ်သလိုခံစားရခြင်း၊ ဒဏ်ရာရချိန်တွင် “pop” အသံကြားခြင်း၊ လက် သို့မဟုတ် ခြေထောက် ပုံပျက်ခြင်း၊ အရိုးတစ်နေရာတည်းတွင် အထူးနာခြင်း၊ ထုံခြင်း သို့မဟုတ် အားနည်းခြင်း၊ လက် သို့မဟုတ် ခြေ အေးခြင်း၊ အရေပြားအရောင်ပြောင်းခြင်း သို့မဟုတ် နားပြီးနောက် နာကျင်မှုမသက်သာခြင်းရှိပါက ချက်ချင်းကစားခြင်းရပ်သင့်သည်။ ယင်းတို့သည် အရိုးကျိုးခြင်း၊ အရွတ်ထိခိုက်ခြင်း၊ အဆစ်လွဲခြင်း၊ growth plate injury သို့မဟုတ် ထပ်မံစစ်ဆေးရန်လိုအပ်သည့် ဒဏ်ရာကို ညွှန်ပြနိုင်သည်။

ခြေချင်းဝတ်လိမ်ခြင်းတွင် Royal Children’s Hospital Melbourne က ခြေချင်းဝတ်အရွတ်ဒဏ်ရာနှင့် အရိုးကျိုးခြင်းကို ခွဲခြားပြီး အဆစ်တည်ငြိမ်မှုကို စစ်ဆေးသင့်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ အချို့သော အရိုးနေရာများကို ဖိသောအခါ နာခြင်း သို့မဟုတ် ဒဏ်ရာရချိန်နှင့် စစ်ဆေးချိန်တွင် ကိုယ်အလေးချိန်မတင်နိုင်ဘဲ ခြေလှမ်းလေးလှမ်း မလျှောက်နိုင်ပါက X-ray ကို စဉ်းစားနိုင်သည်။

မည်သည့်ဒဏ်ရာများတွင် ဆရာဝန်ကို အမြန်ပြသင့်သလဲ?
   ဒဏ်ရာရပြီးနောက် ကလေး မလျှောက်နိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် ကိုယ်အလေးချိန် မတင်လိုခြင်းရှိပါက ရက်အတော်ကြာ စောင့်ကြည့်မနေဘဲ ဆရာဝန်ထံ အမြန်စစ်ဆေးသင့်သည်။ ကလေးများတွင် အချို့အရိုးကျိုးမှုများသည် ပုံပျက်မှုမထင်ရှားနိုင်သကဲ့သို့ growth plate injury ကိုလည်း ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာစစ်ဆေးမှုနှင့် imaging ဖြင့် စစ်ဆေးရန် လိုအပ်နိုင်သည်။

အဆစ်အလွန်ရောင်ခြင်း၊ လျင်မြန်စွာရောင်ခြင်း သို့မဟုတ် အညိုအမည်းကျယ်ပြန့်စွာဖြစ်ခြင်းရှိပါက စစ်ဆေးသင့်သည်။ အဆစ်အတွင်း သွေးထွက်ခြင်း၊ အရွတ်ထိခိုက်ခြင်း၊ meniscus ထိခိုက်ခြင်း သို့မဟုတ် အရိုးကျိုးခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ အဆစ်ရောင်ခြင်း၊ နီခြင်း၊ ပူခြင်းနှင့် ဖျားခြင်း သို့မဟုတ် ထင်ရှားသော ထိခိုက်မှုမရှိဘဲ ပြင်းထန်စွာနာခြင်းရှိပါက အဆစ် သို့မဟုတ် အရိုးပိုးဝင်ခြင်း ဖြစ်နိုင်သဖြင့် အရေးပေါ်ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ စစ်ဆေးမှု လိုအပ်သည်။

ကလေးတွင် ထုံခြင်း၊ အားနည်းခြင်း၊ လက် သို့မဟုတ် ခြေ အေးခြင်း၊ ဖြူဖျော့ခြင်း သို့မဟုတ် ပြာခြင်း၊ လက်ချောင်း သို့မဟုတ် ခြေချောင်း မလှုပ်နိုင်ခြင်း၊ cast သို့မဟုတ် ပတ်တီးစည်းပြီးနောက် ပုံမှန်မဟုတ်အောင် ပြင်းထန်စွာနာခြင်းရှိပါက အမြန်ဆေးကုသမှုခံယူသင့်သည်။ ယင်းတို့သည် အာရုံကြော၊ သွေးကြော သို့မဟုတ် အန္တရာယ်ရှိသော ဖိအားနှင့် ဆက်စပ်နိုင်သည်။ Royal Children’s Hospital Melbourne က ဒဏ်ရာ သို့မဟုတ် အရိုးကျိုးကုသပြီးနောက် လက်ချောင်း သို့မဟုတ် ခြေချောင်းများ အလွန်ရောင်ခြင်း၊ ဖြူ သို့မဟုတ် ပြာခြင်း၊ ထုံခြင်း၊ မလှုပ်နိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် အကြံပြုထားသော အကိုက်အခဲပျောက်ဆေးသုံးသော်လည်း ပြင်းထန်စွာနာနေခြင်းရှိပါက ဆရာဝန်ထံပြသရန် အကြံပြုထားသည်။

ကလေး ဦးခေါင်းထိခိုက်ပါက concussion ဖြစ်နိုင်ခြေကို အမြဲစဉ်းစားရမည်
  ကလေးအားကစားဒဏ်ရာသည် လက်နှင့်ခြေထောက်တွင်သာ မဟုတ်ပါ။ ဘောလုံး၊ ဘတ်စကက်ဘော၊ ရပ်ဂ်ဘီ၊ စက်ဘီးစီးခြင်း၊ စကိတ်ဘုတ်၊ ဂျင်နက်စတစ် သို့မဟုတ် ကိုယ်ခံပညာကစားရာတွင် ဦးခေါင်းထိခိုက်ခြင်းကြောင့် ကလေး သတိမလစ်သော်လည်း concussion သို့မဟုတ် ဦးနှောက်ထိခိုက်မှု ဖြစ်နိုင်သည်။

Concussion လက္ခဏာများတွင် ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ မူးဝေခြင်း၊ ပျို့ခြင်း၊ အမြင်မရှင်းခြင်း၊ အလင်း သို့မဟုတ် အသံကို ပိုမိုမခံနိုင်ခြင်း၊ ဟန်ချက်ပျက်ခြင်း၊ အာရုံစူးစိုက်မှုလျော့နည်းခြင်း၊ စဉ်းစားနှေးခြင်း၊ မူးဝေရှုပ်ထွေးခြင်း၊ စိတ်တိုလွယ်ခြင်း၊ စိတ်ခံစားမှု ပြောင်းလဲခြင်း သို့မဟုတ် ပုံမှန်ထက် ပိုအိပ်ခြင်း သို့မဟုတ် အိပ်ချိန်လျော့ခြင်းတို့ ပါဝင်နိုင်သည်။ CDC အရ အချို့လက္ခဏာများသည် ချက်ချင်းမပေါ်ဘဲ ဒဏ်ရာရပြီး နာရီအနည်းငယ် သို့မဟုတ် ရက်အနည်းငယ်အတွင်း ပေါ်လာနိုင်သည်။

Concussion သံသယရှိပါက ထိုနေ့တွင် အားကစားပြန်မကစားသင့်ပါ။ CDC က concussion သံသယရှိသော ကလေးကို healthcare professional ဖြင့် စစ်ဆေးသင့်ပြီး ဆေးဘက်ဆိုင်ရာခွင့်ပြုချက် မရမချင်း အားကစား၊ စက်ဘီး၊ စကိတ်ဘုတ် သို့မဟုတ် ဦးခေါင်းထပ်မံထိခိုက်နိုင်သည့် လှုပ်ရှားမှုများသို့ မပြန်သင့်ကြောင်း အကြံပြုထားသည်။

ဦးခေါင်းထိခိုက်ပြီးနောက် အရေးပေါ်ဆေးရုံသွားသင့်သည့် လက္ခဏာများမှာ သတိလစ်ခြင်း၊ တက်ခြင်း၊ ထပ်ခါတလဲလဲ အန်ခြင်း၊ ခေါင်းကိုက်မှု တဖြည်းဖြည်းပိုဆိုးလာခြင်း၊ ပိုမိုငိုက်မျဉ်းလာခြင်း၊ အလွန်ရှုပ်ထွေးခြင်း၊ စကားမရှင်းခြင်း၊ လက် သို့မဟုတ် ခြေထောက်အားနည်းခြင်း၊ အလွန်ဟန်ချက်ပျက်ခြင်း၊ မျက်လုံးသူငယ်အိမ်အရွယ်မတူခြင်း သို့မဟုတ် အပြုအမူသိသိသာသာပြောင်းလဲခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ ယင်းတို့သည် အရေးပေါ်စစ်ဆေးရန်လိုအပ်သော ဦးနှောက်ဒဏ်ရာကို ညွှန်ပြနိုင်သည်။

အားကစားကြောင့် နာတာရှည်နာကျင်မှုကို ကလေးမကစားနိုင်တော့သည့်အထိ မစောင့်သင့်ပါ
  ကလေးအားကစားသမားများစွာသည် ဒဏ်ရာရသည့်နေ့တွင် ဆရာဝန်ထံ မလာဘဲ နောက်ပိုင်းတွင် လေ့ကျင့်ပြီးနောက် ဒူးနာခြင်း၊ ဘောလုံးကစားချိန် ဖနောင့်နာခြင်း၊ ပြေးချိန် ခြေသလုံးရှေ့နာခြင်း၊ ရေကူး သို့မဟုတ် ဘောလုံးပစ်ချိန် ပခုံးနာခြင်း၊ ဂျင်နက်စတစ်ကစားချိန် ကျောနာခြင်း သို့မဟုတ် တင်းနစ်နှင့် ကြက်တောင်ကစားချိန် တံတောင်ဆစ်နာခြင်းကဲ့သို့ နာတာရှည်လက္ခဏာများဖြင့် လာရောက်ကြသည်။

Overuse injury ကြောင့် နာကျင်မှုသည် အစပိုင်းတွင် လေ့ကျင့်ပြီးနောက် ဖြစ်ပြီး နောက်ပိုင်း လေ့ကျင့်နေစဉ်ဖြစ်လာကာ နောက်ဆုံးတွင် နေ့စဉ်ဘဝ၌ပါ နာလာနိုင်သည်။ ထိုအဆင့်တွင် နားရုံဖြင့် မလုံလောက်နိုင်ဘဲ ကြွက်သားအားမညီခြင်း၊ မသင့်တော်သောနည်းစနစ်၊ လေ့ကျင့်မှုပမာဏများလွန်းခြင်း၊ မသင့်တော်သောဖိနပ်၊ ကစားကွင်းအခြေအနေ သို့မဟုတ် အားကစားသို့ စောလွန်းစွာပြန်သွားခြင်း စသည့် ပြန်ဖြစ်စေသောအချက်များကို စစ်ဆေးရန် လိုအပ်နိုင်သည်။

AAOS အရ overuse injuries သည် ခန္ဓာကိုယ်အား ပြန်လည်နားချိန်မပေးဘဲ လှုပ်ရှားမှုတစ်မျိုးကို မကြာခဏ ထပ်ခါတလဲလဲလုပ်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်။ ဥပမာ Achilles tendinitis, Osgood-Schlatter disease, jumper’s knee, Sever’s disease, shin splints, stress fractures နှင့် ပစ်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော တံတောင်ဆစ်ဒဏ်ရာများ ပါဝင်သည်။

ကလေးအားကစားသမားများတွင် ဒူးနာခြင်း
   ကန်ခြင်း၊ ပြေးခြင်း၊ ခုန်ခြင်း၊ လျင်မြန်စွာဦးတည်ရာပြောင်းခြင်း သို့မဟုတ် ဒူးကို ထပ်ခါတလဲလဲကွေးရသော အားကစားများတွင် ဒူးနာခြင်းကို မကြာခဏတွေ့ရသည်။ Osgood-Schlatter disease ဖြစ်ပါက ဒူးအောက်ရှိ ခြေသလုံးအရိုးအဖုနေရာတွင် နာနိုင်ပြီး ဘောလုံးကန်ခြင်း၊ ပြေးခြင်း၊ ခုန်ခြင်း သို့မဟုတ် ဒူးထောက်ခြင်းတွင် ပိုနာနိုင်သည်။ Patellofemoral pain ဖြစ်ပါက လှေကားတက်ဆင်းခြင်း၊ ဒူးကွေးပြီးကြာကြာထိုင်ခြင်း၊ squat လုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် ပြေးခြင်းတွင် ဒူးရှေ့ သို့မဟုတ် ဒူးခေါင်းပတ်ဝန်းကျင် နာနိုင်သည်။

ဒူးလိမ်ပြီးနောက် လျင်မြန်စွာရောင်ခြင်း၊ “pop” အသံကြားခြင်း၊ လမ်းမလျှောက်နိုင်ခြင်း၊ ဒူးမတည်ငြိမ်သလို ခံစားရခြင်း သို့မဟုတ် ဒူး lock ဖြစ်ပြီး အပြည့်အဝ ကွေးဆန့်မရခြင်းရှိပါက ဆရာဝန်ထံပြသသင့်သည်။ ACL၊ meniscus၊ cartilage သို့မဟုတ် အဆစ်အနီးအရိုးဒဏ်ရာ ဖြစ်နိုင်သည်။ ဒူးရောင်နေဆဲဖြစ်သော်လည်း ၂–၃ ရက်သာနားပြီး ပြိုင်ပွဲပြန်ဝင်ခြင်းသည် ထပ်မံဒဏ်ရာရနိုင်ခြေကို တိုးစေပြီး ပြန်လည်ကောင်းမွန်မှုကို နှေးကွေးစေနိုင်သည်။

ခြေချင်းဝတ်နာခြင်း၊ ခြေချင်းဝတ်လိမ်ခြင်းနှင့် စောလွန်းစွာပြန်ကစားခြင်း
   ခြေချင်းဝတ်လိမ်ခြင်းသည် အသက်ကြီးသောကလေးများနှင့် ဆယ်ကျော်သက်များတွင် အလွန်တွေ့ရပြီး အထူးသဖြင့် ဘတ်စကက်ဘော၊ ဘောလုံး၊ ကြက်တောင်၊ ဘော်လီဘောနှင့် ပြေးခြင်းတို့တွင် ဖြစ်တတ်သည်။ အနည်းငယ်သာဖြစ်သော ankle sprain သည် သင့်တော်စွာနားခြင်း၊ အအေးကပ်ခြင်း၊ ပတ်တီးစည်းခြင်း၊ ခြေထောက်မြှင့်ထားခြင်းနှင့် တဖြည်းဖြည်း rehabilitation လုပ်ခြင်းဖြင့် သက်သာနိုင်သည်။ သို့သော် အလွန်ရောင်ခြင်း၊ အညိုအမည်းများခြင်း၊ အရိုးပေါ်ဖိနာခြင်း၊ လမ်းမလျှောက်နိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် မျှော်လင့်ထားသည်ထက် ပိုကြာစွာနာခြင်းရှိပါက fracture သို့မဟုတ် high ankle sprain ရှိမရှိ စစ်ဆေးသင့်သည်။

Royal Children’s Hospital Melbourne က RICER — rest, ice, compression, elevation နှင့် လိုအပ်ပါက rehabilitation သို့မဟုတ် အထူးကုစစ်ဆေးမှုသို့ referral — ကို အကြံပြုထားသည်။ အားကစားသို့ပြန်မည့် ကလေးများတွင် proprioception, balance နှင့် muscular control ကို တိုးတက်စေရန် rehabilitation လုပ်ခြင်းသည် ခြေချင်းဝတ်ထပ်မံလိမ်နိုင်ခြေ လျှော့ချရန် အရေးကြီးသည်။

မိဘများ မှတ်သားသင့်သည့်အချက်မှာ “မနာတော့ခြင်း” သည် “ပြိုင်ပွဲဝင်ရန် အသင့်ဖြစ်ခြင်း” နှင့် မတူပါ။ ခြေတစ်ဖက်တည်းဖြင့် ဟန်ချက်မကောင်းသေးခြင်း၊ ခုန်ဆင်းရာတွင် မတည်ငြိမ်ခြင်း သို့မဟုတ် ပြေးပြီး ဦးတည်ရာပြောင်းချိန် နာကျင်ခြင်း သို့မဟုတ် ကြောက်ရွံ့ခြင်းရှိနေစဉ် ပြိုင်ပွဲသို့ စောလွန်းစွာပြန်သွားပါက ခြေချင်းဝတ်ထပ်လိမ်နိုင်ခြေ ပိုများနိုင်သည်။

ဖနောင့်နာခြင်း၊ ခြေသလုံးရှေ့နာခြင်းနှင့် stress injury
   မကြာခဏပြေးခြင်း သို့မဟုတ် ခုန်ခြင်းလုပ်သော ကလေးများတွင် Sever’s disease ကြောင့် ဖနောင့်နာနိုင်သည်။ ယင်းကို ကြီးထွားနေစဉ်နှင့် ထပ်ခါတလဲလဲ ထိခိုက်အားများသော အားကစားများတွင် တွေ့ရတတ်သည်။ ပြေးသည့်အကွာအဝေး သို့မဟုတ် လေ့ကျင့်မှုပြင်းထန်မှုကို မြန်မြန်တိုးသောကလေးများတွင် shin splints ဖြစ်နိုင်ပြီး အချို့တွင် ထပ်ခါတလဲလဲအားသက်ရောက်မှုကြောင့် ဖြစ်သော stress fracture လည်း ဖြစ်နိုင်သည်။

သတိထားသင့်သည့် လက္ခဏာများမှာ အရိုးတစ်နေရာတည်းတွင် အထူးနာခြင်း၊ လှုပ်ရှားမှုနှင့်အတူ ပိုနာခြင်း၊ နားနေချိန် သို့မဟုတ် ညဘက်နာခြင်း၊ ထော့နဲ့ထော့နဲ့လျှောက်ခြင်း သို့မဟုတ် တစ်နေရာတည်းကို ဖိသောအခါ အလွန်နာခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ ထိုလက္ခဏာများရှိပါက ထိခိုက်အားများသော လှုပ်ရှားမှုကို ရပ်ပြီး ဆရာဝန်ထံပြသသင့်ကာ နာကျင်မှုကို သည်းခံပြီး ဆက်မပြေးသင့်ပါ။

လက်အသုံးများသော အားကစားကစားသည့် ကလေးများတွင် ပခုံး၊ တံတောင်ဆစ်နှင့် လက်ကောက်ဝတ်နာခြင်း
   ရေကူး၊ တင်းနစ်၊ ကြက်တောင်၊ ဘေ့စ်ဘော၊ ဂျင်နက်စတစ်၊ ဘော်လီဘော သို့မဟုတ် တောင်တက်ခြင်းကဲ့သို့ လှုပ်ရှားမှုများတွင် ထပ်ခါတလဲလဲ အသုံးပြုမှုကြောင့် ပခုံး၊ တံတောင်ဆစ် သို့မဟုတ် လက်ကောက်ဝတ်နာနိုင်သည်။ အရိုးကြီးထွားနေဆဲကလေးများတွင် ယင်းသည် သာမန်ကြွက်သားနာခြင်းမဟုတ်ဘဲ growth plate သို့မဟုတ် အရွတ်ကပ်ရာနေရာနှင့် ဆက်စပ်နိုင်သည်။

တစ်နေရာတည်းတွင်နာခြင်း၊ လေ့ကျင့်လေလေ ပိုနာလာခြင်း၊ အားကျလာခြင်း၊ ပစ်ခြင်း သို့မဟုတ် ရိုက်ခြင်းစွမ်းဆောင်ရည်ကျလာခြင်း၊ အဆစ်လှုပ်ရှားမှုလျော့နည်းခြင်း သို့မဟုတ် လက်တစ်လျှောက် ထုံကျင်ခြင်းရှိပါက Sports Medicine ဆရာဝန်ထံပြသသင့်သည်။ စစ်ဆေးရာတွင် ကစားနည်း၊ လှုပ်ရှားမှုပုံစံ၊ scapula နှင့် ပခုံးအား၊ ကိုယ်လုံးနှင့် core control တို့ကို သုံးသပ်ပြီး အားကစားသို့ လုံခြုံစွာပြန်ရန် စီစဉ်နိုင်သည်။

Sports Medicine ဆရာဝန်နှင့် အထွေထွေဆရာဝန်ကို ပြသခြင်း ဘာကွာသလဲ?
   Sports Medicine စစ်ဆေးမှုသည် “အရိုးကျိုးသလား” ကိုသာ စစ်ဆေးခြင်းမဟုတ်ဘဲ ဒဏ်ရာဖြစ်ပုံ၊ အားကစားအမျိုးအစား၊ ပြိုင်ပွဲအဆင့်၊ လေ့ကျင့်မှုဇယား၊ အား၊ ပျော့ပြောင်းမှု၊ ဟန်ချက်၊ လှုပ်ရှားမှုနည်းစနစ်၊ ဖိနပ်၊ အားကစားပစ္စည်း၊ ကစားကွင်းနှင့် အားကစားသို့ လုံခြုံစွာပြန်ရန် အဆင်သင့်ဖြစ်မှုတို့ကိုပါ ထည့်သွင်းစဉ်းစားသည်။

ဥပမာ ကလေးတစ်ဦး ဒူးနာသော်လည်း အကြောင်းရင်းတွင် တင်ပါးကြွက်သားအားနည်းခြင်း၊ ခြေချင်းဝတ်တင်းခြင်း၊ မသင့်တော်သော landing mechanics သို့မဟုတ် ခုန်လေ့ကျင့်မှုများလွန်းခြင်း ပါဝင်နိုင်သည်။ ပခုံးနာသောကလေးတွင် scapular control၊ core stability သို့မဟုတ် ရိုက်ခြင်းနှင့် serve လုပ်ခြင်းပမာဏများလွန်းခြင်း ပါဝင်နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ကုသမှုတွင် diagnosis၊ rehabilitation၊ training load ပြင်ဆင်ခြင်းနှင့် ထပ်မံဒဏ်ရာရနိုင်ခြေ လျှော့ချခြင်းတို့ ပါဝင်နိုင်သည်။

Sports Medicine ၏ အယူအဆသည် “နာတာပျောက်သည်အထိ နားခြင်း” သာမဟုတ်ဘဲ သင့်တော်သည့်အချိန်တွင် ခန္ဓာကိုယ်အဆင်သင့်ဖြစ်စွာ အားကစားသို့ပြန်နိုင်ရန်နှင့် ထပ်မံဒဏ်ရာရနိုင်ခြေကို တတ်နိုင်သမျှ လျှော့ချရန် ဖြစ်သည်။

မည်သည့်စစ်ဆေးမှုများ လိုအပ်နိုင်သလဲ?
  စစ်ဆေးမှုသည် ဒဏ်ရာဖြစ်ပုံ၊ ကစားသည့်အားကစား၊ နာသည့်နေရာ၊ တစ်ပတ်လျှင် ဘယ်နှရက်နှင့် တစ်ရက်လျှင် ဘယ်နှနာရီလေ့ကျင့်သလဲ၊ ဖိနပ် သို့မဟုတ် ကစားကွင်းပြောင်းထားသလား၊ လေ့ကျင့်မှုပြင်းထန်မှုကို မြန်မြန်တိုးထားသလား၊ ဆက်တိုက်ပြိုင်ပွဲများရှိသလားနှင့် ယခင်က တစ်နေရာတည်းတွင် ထပ်မံဒဏ်ရာရဖူးသလား စသည့် အသေးစိတ်ရာဇဝင်မှ စတင်သည်။

ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာစစ်ဆေးမှုတွင် လမ်းလျှောက်ခြင်း၊ ပြေးခြင်း၊ ခြေတစ်ဖက်တည်းရပ်ခြင်း၊ ခုန်ဆင်းခြင်း၊ အဆစ်လှုပ်ရှားနိုင်သည့်အတိုင်းအတာ၊ အား၊ ပျော့ပြောင်းမှု၊ ဖိနာသည့်နေရာ၊ အဆစ်တည်ငြိမ်မှုနှင့် အာရုံကြောစနစ်တို့ကို စစ်ဆေးနိုင်သည်။ X-ray, ultrasound သို့မဟုတ် MRI ကဲ့သို့ imaging ကို လိုအပ်ချက်အလိုက် ရွေးချယ်မည်ဖြစ်ပြီး ပထမဆုံးလာရောက်ချိန်တွင် စစ်ဆေးမှုအားလုံး လုပ်ရန်မလိုပါ။ သို့သော် red flags ရှိပါက စစ်ဆေးမှုကို မလိုအပ်ဘဲ နောက်မကျစေသင့်ပါ။

ခြေချင်းဝတ်လိမ်ခြင်းအတွက် RCH က acute diagnosis တွင် MRI ကို ပုံမှန်မသုံးကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ နာခြင်း သို့မဟုတ် ရောင်ခြင်း တစ်လကျော်ဆက်ရှိခြင်း သို့မဟုတ် follow-up တွင် syndesmosis injury သံသယရှိပါက MRI ကို စဉ်းစားနိုင်သည်။ ယင်းသည် Sports Medicine ၏ အခြေခံသဘောတရားဖြစ်သည့် လက္ခဏာနှင့်ကိုက်ညီသော စစ်ဆေးမှုကို ရွေးချယ်ပြီး မလိုအပ်သော စစ်ဆေးမှုများကို ရှောင်ရှားသော်လည်း အရေးကြီးသော ဒဏ်ရာများကို မလွတ်စေရန် ဆိုသည့်အချက်ကို ဖော်ပြသည်။

ဒဏ်ရာရပြီးနောက် အစပိုင်းစောင့်ရှောက်မှု
   Acute injury ဖြစ်ပြီး ပထမ 24–48 နာရီအတွင်း နာစေသော လှုပ်ရှားမှုများကို ရပ်သင့်သည်။ အအေးကပ်ခြင်းကို အချိန်ပိုင်းဖြင့်ပြုလုပ်နိုင်ပြီး လိုအပ်ပါက ဒဏ်ရာရသောအင်္ဂါကို မြှင့်ထားကာ ပတ်တီးကို အလွန်တင်းကျပ်စွာ မစည်းသင့်ပါ။ အသက်နှင့် ကိုယ်အလေးချိန်အလိုက် သင့်တော်သော အကိုက်အခဲပျောက်ဆေးကို ဆရာဝန်အကြံပြုချက် သို့မဟုတ် ဆေးအညွှန်းအတိုင်း သုံးနိုင်သည်။ အထူးသဖြင့် ရောင်ခြင်း၊ အညိုအမည်း၊ ပုံပျက်ခြင်း သို့မဟုတ် ပြင်းထန်စွာနာခြင်းရှိပါက ပြင်းထန်စွာနှိပ်နယ်ခြင်း၊ လိမ်ခြင်း၊ ဆွဲခြင်း သို့မဟုတ် “အဆစ်ပြန်တည့်အောင်လုပ်ခြင်း” ကို ကိုယ်တိုင်မလုပ်သင့်ပါ။

ကလေးသည် ကိုယ်အလေးချိန်မတင်နိုင်ခြင်း၊ အရိုးတစ်နေရာတည်းတွင် အထူးဖိနာခြင်း သို့မဟုတ် အဆစ်အလွန်ရောင်ခြင်းရှိပါက ဆရာဝန်ထံပြသသင့်သည်။ ဒဏ်ရာကို “စမ်းသပ်ရန်” ထပ်ခါတလဲလဲ လမ်းလျှောက်ခိုင်းခြင်း မပြုသင့်ပါ။ အနည်းငယ်သာဒဏ်ရာဖြစ်ပြီး စစ်ဆေးပြီးနောက် လှုပ်ရှားရန် တားမြစ်ချက်မရှိပါက ကြာရှည်စွာ immobilize လုပ်ထားခြင်းထက် သင့်တော်သော တဖြည်းဖြည်းလှုပ်ရှားမှုနှင့် rehabilitation က ပိုသင့်တော်နိုင်သည်။ အထူးသဖြင့် ankle sprain တွင် ဟန်ချက်နှင့် ကြွက်သားထိန်းချုပ်မှု ပြန်လည်လေ့ကျင့်ခြင်း အရေးကြီးသည်။

ဘယ်အချိန်မှာ အားကစားပြန်ကစားရန် လုံခြုံသလဲ?
   အားကစားသို့ ပြန်သွားခြင်းကို နားထားသည့်ရက်အရေအတွက်တစ်ခုတည်းဖြင့် မဆုံးဖြတ်သင့်ပါ။ နေ့စဉ်လှုပ်ရှားမှုတွင် မနာခြင်း၊ အဆစ်လှုပ်ရှားမှုသည် ပုံမှန်ဘက်နှင့် နီးစပ်ခြင်း၊ လုံလောက်သော ကြွက်သားအားနှင့် ဟန်ချက်ရှိခြင်း၊ ပြေးခြင်း၊ ခုန်ခြင်း၊ ဦးတည်ရာပြောင်းခြင်း သို့မဟုတ် အားကစားအလိုက် လှုပ်ရှားမှုများကို နာကျင်မှုမရှိဘဲ လုပ်နိုင်ခြင်းနှင့် လေ့ကျင့်ပြီးနောက် ရောင်ခြင်းမရှိခြင်းတို့ကို စဉ်းစားသင့်သည်။

Concussion ဖြစ်ပါက ပိုမိုသတိထားရမည်။ CDC က healthcare provider ၏ ခွင့်ပြုချက်နှင့် ကြီးကြပ်မှုအောက်တွင် 6-step return-to-sport progression ကို လိုက်နာရန် အကြံပြုထားသည်။ အဆင့်တစ်ခုစီသည် ပုံမှန်အားဖြင့် အနည်းဆုံး 24 နာရီကြာပြီး လက္ခဏာပြန်ပေါ်ပါက လှုပ်ရှားမှုကိုရပ်ကာ သင့်တော်သော ပြန်လည်နားချိန်နှင့် လမ်းညွှန်မှုအပြီး လက္ခဏာမရှိသော ယခင်အဆင့်သို့ ပြန်သင့်သည်။

အဆစ်၊ ကြွက်သား သို့မဟုတ် အရွတ်ဒဏ်ရာများတွင် စောလွန်းစွာပြန်ကစားခြင်းက ထပ်မံဒဏ်ရာရနိုင်ခြေ တိုးစေနိုင်သည်။ AAOS က ဒဏ်ရာရသော ကလေးအား ဆရာဝန်၏ကုသမှုအစီအစဉ်ကို လိုက်နာပြီး လိုအပ်သလို medical clearance ရရှိပြီးမှ အားကစားသို့ ပြန်ရန် အကြံပြုထားသည်။ ကလေးက သက်သာနေပြီဟု ခံစားရသော်လည်း စောလွန်းစွာပြန်ကစားခြင်းသည် ဒဏ်ရာကို ပိုဆိုးစေနိုင်သည်။

ကလေးအားကစားသမားများတွင် ဒဏ်ရာကာကွယ်ခြင်း
   ကာကွယ်ခြင်းသည် လေ့ကျင့်မှု၊ ပြိုင်ပွဲ၊ အနားယူမှုနှင့် ပြန်လည်နာလန်ထူမှုတို့ကို ဟန်ချက်ညီစွာ စီမံခြင်းမှ စတင်သည်။ ကလေးများသည် တစ်နှစ်ပတ်လုံး အားကစားတစ်မျိုးတည်းကို ထပ်ခါတလဲလဲလုပ်ခြင်းမှ သင့်တော်သော အနားယူချိန်ရသင့်ပြီး ခန္ဓာကိုယ်ပြန်လည်နာလန်ထူရန် အချိန်မလုံလောက်စေသည့် အသင်းများစွာ၏ ဇယားများကို ရှောင်ရှားသင့်သည်။ သင့်တော်သောအနားယူမှုနှင့် အားကစားလှုပ်ရှားမှုအမျိုးမျိုးတွင် ပါဝင်ခြင်းသည် overuse injury ဖြစ်နိုင်ခြေ လျှော့ချရန်နှင့် အားကစားစွမ်းရည်အမျိုးမျိုး ဖွံ့ဖြိုးရန် ကူညီနိုင်သည်။

ကလေးများသည် ပြင်းထန်စွာလေ့ကျင့်ခြင်းမစတင်မီ အသက်အရွယ်နှင့်သင့်တော်သော warm-up နှင့် လေ့ကျင့်ပြီးနောက် cool-down ပြုလုပ်သင့်သည်။ Strength, balance, flexibility နှင့် neuromuscular control လေ့ကျင့်မှုများကို အသက်အရွယ်နှင့် အားကစားအမျိုးအစားအလိုက် ပြုလုပ်သင့်သည်။ အထူးသဖြင့် ဦးတည်ရာလျင်မြန်စွာပြောင်းခြင်း၊ ခုန်ဆင်းခြင်း သို့မဟုတ် လက်ကို ထပ်ခါတလဲလဲအသုံးပြုသည့် အားကစားများတွင် အရေးကြီးသည်။ လုံလောက်စွာအိပ်စက်ခြင်း၊ အာဟာရနှင့် ရေဓာတ်လုံလောက်ခြင်းနှင့် အနားယူသည့်နေ့များရှိခြင်းတို့သည်လည်း ဒဏ်ရာကာကွယ်မှု၏ အရေးကြီးသောအစိတ်အပိုင်းများဖြစ်သည်။

အားကစားပစ္စည်းများသည် အားကစားအမျိုးအစားနှင့် ကလေး၏ ကိုယ်အရွယ်အစားနှင့် ကိုက်ညီသင့်သည်။ ဖိနပ်သည် အရွယ်အစားမှန်ကန်ပြီး အလွန်မပျက်စီးသင့်ပါ။ ကစားကွင်းသည် လုံခြုံသင့်ပြီး ခုန်ပြီးနောက် မြေပြင်သို့ဆင်းပုံ၊ ဦးတည်ရာပြောင်းပုံ၊ ပစ္စည်းမပုံ၊ ရိုက်ပုံ၊ ပစ်ပုံနှင့် လုံခြုံစွာလဲကျနည်းတို့ကဲ့သို့ သင့်တော်သောနည်းစနစ်များကို ကလေးအား အစကတည်းက သင်ပေးသင့်သည်။

လေ့ကျင့်ပြီးနောက် မိဘများက ကလေးကို ဘာမေးသင့်သလဲ?
  ကောင်းမွန်သောမေးခွန်းသည် “နိုင်ခဲ့လား?” သို့မဟုတ် “ကစားကောင်းလား?” ဟုသာ မေးခြင်းမဟုတ်ပါ။ ယနေ့ ဘယ်နေရာနာသလဲ၊ ကစားနေစဉ် သို့မဟုတ် ကစားပြီးနောက် နာသလား၊ ပိုနာလာသလား သက်သာလာသလား၊ လမ်းလျှောက် သို့မဟုတ် ပြေးပုံပြောင်းသလား၊ နောက်မနက်တွင် နာနေသေးသလား၊ မတည်ငြိမ်သလို သို့မဟုတ် အသုံးပြုရန်ကြောက်သည့် နေရာရှိသလား စသည်တို့ကိုလည်း မေးသင့်သည်။

ကလေးအားကစားသမားအချို့သည် ကစားခွင့်ရပ်ခံရမည်ကို ကြောက်ခြင်း၊ နေရာဆုံးရှုံးမည်ကို စိုးရိမ်ခြင်း သို့မဟုတ် အသင်းကို စိတ်ပျက်စေမည်ကို မလိုလားခြင်းကြောင့် နာကျင်မှုကို ဖုံးကွယ်တတ်သည်။ ထို့ကြောင့် မိဘနှင့် နည်းပြများသည် နာကျင်မှုကို ပြောပြခြင်းသည် အားနည်းခြင်းမဟုတ်ဘဲ မိမိခန္ဓာကိုယ်အပေါ် တာဝန်ယူခြင်းဖြစ်ကြောင်း နားလည်စေသင့်သည်။ လက္ခဏာများကို စောစီးစွာ အာရုံစိုက်ခြင်းက အနည်းငယ်သောပြဿနာကို ပိုမိုပြင်းထန်သော ဒဏ်ရာဖြစ်လာခြင်းမှ ကာကွယ်နိုင်သည်။

မိဘများ မကြာခဏမေးသော မေးခွန်းများ

• ကလေးခြေချင်းဝတ်လိမ်သော်လည်း လမ်းလျှောက်နိုင်သေးပါသည်။ X-ray လိုသလား?
  လူတိုင်း X-ray ရိုက်ရန် မလိုပါ။ သို့သော် ခြေချင်းဝတ် သို့မဟုတ် ခြေထောက်ရှိ အရေးကြီးသော အရိုးနေရာများတွင် ဖိနာခြင်း၊ ကိုယ်အလေးချိန်မတင်နိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် စစ်ဆေးချိန်တွင် ခြေလှမ်းလေးလှမ်း မလျှောက်နိုင်ခြင်းရှိပါက X-ray လိုအပ်မှုကို ဆရာဝန်က စစ်ဆေးဆုံးဖြတ်သင့်သည်။
  
• လေ့ကျင့်ပြီးတိုင်း နာပေမယ့် နားရင်သက်သာပါတယ်။ ဆရာဝန်ပြဖို့လိုသလား?
  နာကျင်မှု မကြာခဏပြန်ဖြစ်ခြင်း၊ လေ့ကျင့်နေစဉ် ပိုစောစွာနာလာခြင်း၊ လေ့ကျင့်ရန် အကိုက်အခဲပျောက်ဆေး သုံးရခြင်း သို့မဟုတ် နေ့စဉ်ဘဝတွင်ပါ နာလာခြင်းရှိပါက Sports Medicine ဆရာဝန်ထံ ပြသသင့်သည်။ Training load ပြင်ဆင်ခြင်းနှင့် rehabilitation လိုအပ်သည့် overuse injury ဖြစ်နိုင်သဖြင့် မကစားနိုင်တော့သည့်အထိ မစောင့်သင့်ပါ။
  
• ဦးခေါင်းထိသော်လည်း သတိမလစ်ပါ။ ဆက်ကစားလို့ရပါသလား?
  မကစားသင့်ပါ။ Concussion သံသယရှိပါက ကစားခြင်းရပ်ပြီး စစ်ဆေးမှုခံယူသင့်သည်။ Concussion ဖြစ်ရန် သတိလစ်ရန် မလိုအပ်သကဲ့သို့ လက္ခဏာများ နောက်မှပေါ်လာနိုင်သည်။ CDC က concussion သံသယရှိသောကလေးကို ထိုနေ့တွင် အားကစားပြန်မကစားရန် အကြံပြုထားသည်။
  
• ဒဏ်ရာရပြီးနောက် အပူကပ်ရမလား၊ အအေးကပ်ရမလား?
  နာခြင်း၊ ရောင်ခြင်း သို့မဟုတ် အညိုအမည်းဖြစ်သည့် acute injury ၏ အစပိုင်းတွင် အအေးကို အချိန်ပိုင်းဖြင့်ကပ်လေ့ရှိသည်။ အပူကပ်ခြင်းသည် ကြွက်သားတင်းခြင်း သို့မဟုတ် နာတာရှည်လက္ခဏာအချို့တွင် ပိုမိုသင့်တော်နိုင်သည်။ မသေချာခြင်း၊ အလွန်ရောင်ခြင်း၊ အလွန်နာခြင်း သို့မဟုတ် လမ်းမလျှောက်နိုင်ခြင်းရှိပါက ဆရာဝန်ထံ အရင်ပြသသင့်သည်။

    ကလေးအားကစားလုပ်ရင်း ဒဏ်ရာရခြင်းကြောင့် ကလေးအား အားကစားမကစားစေရန် ကြောက်ရွံ့စရာမလိုပါ။ အရေးကြီးသည်မှာ ဒဏ်ရာကို သင့်တော်စွာ ကိုင်တွယ်တတ်ရန်ဖြစ်သည်။ အနည်းငယ်သော ဒဏ်ရာအချို့ကို အစပိုင်းတွင် စောင့်ရှောက်နိုင်သော်လည်း ကလေး လမ်းမလျှောက်နိုင်ခြင်း၊ ကိုယ်အလေးချိန်မတင်နိုင်ခြင်း၊ အဆစ်လျင်မြန်စွာရောင်ခြင်း၊ ပြင်းထန်စွာနာခြင်း၊ အဆစ် သို့မဟုတ် လက်ခြေပုံပျက်ခြင်း၊ ထုံခြင်း သို့မဟုတ် အားနည်းခြင်း၊ ဦးခေါင်းထိခိုက်ပြီး ပုံမှန်မဟုတ်သော လက္ခဏာများရှိခြင်း သို့မဟုတ် နာတာရှည်နာကျင်မှု မကြာခဏပြန်ဖြစ်ခြင်းရှိပါက ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ စစ်ဆေးမှုခံယူသင့်သည်။

ကုသမှု၏ ရည်ရွယ်ချက်သည် နာကျင်မှုကိုသာ ပျောက်ကင်းစေရန်မဟုတ်ဘဲ ကလေးအား အားကစားသို့ လုံခြုံစွာပြန်နိုင်ရန်၊ ခန္ဓာကိုယ်ပိုမိုသန်မာလာရန်၊ လှုပ်ရှားမှုကောင်းမွန်လာရန်နှင့် ထပ်မံဒဏ်ရာရနိုင်ခြေကို လျှော့ချရန်ဖြစ်သည်။ ကလေးများအတွက် အားကစားသည် ပြိုင်ပွဲသာမက ကြီးထွားဖွံ့ဖြိုးမှု၊ ယုံကြည်မှုနှင့် ရေရှည်ဘဝအရည်အသွေး၏ အရေးကြီးသောအစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။

ကလေးတွင် ပြင်းထန်စွာနာခြင်း၊ လမ်းမလျှောက်နိုင်ခြင်း၊ အဆစ်နီရောင်ပူခြင်း၊ လက် သို့မဟုတ် ခြေပုံပျက်ခြင်း၊ ထုံခြင်း၊ အားနည်းခြင်း သို့မဟုတ် ဦးခေါင်းထိခိုက်ပြီးနောက် ပိုမိုငိုက်မျဉ်းလာခြင်း၊ ထပ်ခါတလဲလဲအန်ခြင်း၊ တက်ခြင်း သို့မဟုတ် လက္ခဏာများ လျင်မြန်စွာပိုဆိုးလာခြင်းရှိပါက ဆေးရုံသို့ ချက်ချင်းသွားပါ။



Sapiens Hospital
Move Better:Live Better
ဖုန်း 02-111-3703

ကိုးကားစာရင်း
American Academy of Pediatrics. Sports Specialization and Intensive Training in Young Athletes.Pediatrics. Reaffirmed with updates 2021. 
American Academy of Orthopaedic Surgeons. Overuse Injuries in Children. OrthoInfo. 
American Academy of Orthopaedic Surgeons. A Guide to Safety for Young Athletes. OrthoInfo. Royal Children’s Hospital Melbourne. Clinical Practice Guidelines: Ankle Sprains, Emergency Department. 
Centers for Disease Control and Prevention. HEADS UP: Signs and Symptoms of Concussion.
Centers for Disease Control and Prevention. HEADS UP: What to do After a Concussion. Updated September 2025. 
Centers for Disease Control and Prevention. HEADS UP: Returning to Sports. Updated September 2025.