Appendicitis — လျစ်လျူမရှုသင့်သော သတိပေးလက္ခဏာများနှင့် ဘေးကင်းသော ကုသမှုနည်းလမ်းများ
သင် သို့မဟုတ် သင့်အနီးရှိသူတစ်ဦး ရုတ်တရက် ဝမ်းဗိုက်နာလာပါက “Appendicitis” ဖြစ်နေသလားဟု စိုးရိမ်မိနိုင်ပါသည်။ အူအတက်၏ တည်နေရာနှင့် အစောပိုင်းလက္ခဏာများကို မှန်ကန်စွာ သိရှိထားရန် အရေးကြီးပါသည်။ ကုသမှုနောက်ကျပြီး အူအတက်ပေါက်သွားပါက ပြင်းထန်ပြီး အသက်အန္တရာယ်ရှိနိုင်သော နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါသည်။
အူအတက်က ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ ဘယ်ဘက်မှာ ရှိသလဲ?
အများဆုံးမေးလေ့ရှိသည့် မေးခွန်းတစ်ခုမှာ အူအတက်က ဘယ်ဘက်မှာရှိသလဲ ဆိုခြင်းဖြစ်ပါသည်။ အူအတက်သည် အူမကြီး၏ အစပိုင်းနှင့် ဆက်စပ်နေသော အိတ်ငယ်ပုံစံ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ယေဘုယျအားဖြင့် ဝမ်းဗိုက်အောက်ပိုင်းညာဘက် (Right Lower Quadrant) တွင် တည်ရှိပါသည်။ Appendicitis ဖြစ်လာသောအခါ နာကျင်မှုသည် ဤနေရာတွင် ပိုမိုသိသာလာတတ်ပါသည်။
Appendicitis ရဲ့ လက္ခဏာတွေက ဘာတွေလဲ? ဘယ်လိုသတိပြုနိုင်မလဲ?
Appendicitis သည် အစပိုင်းကတည်းက ဝမ်းဗိုက်အောက်ညာဘက်တွင် နာကျင်လာခြင်း မဟုတ်ဘဲ အောက်ပါပုံစံအတိုင်း လက္ခဏာများ ပြောင်းလဲလာနိုင်ပါသည်:
- အစောပိုင်းလက္ခဏာ: ချက်ပတ်ဝန်းကျင်တွင် နာကျင်ခြင်း သို့မဟုတ် မသက်မသာဖြစ်ခြင်းမှ စတင်နိုင်ပြီး သာမန်ဝမ်းဗိုက်နာခြင်း သို့မဟုတ် အစာအဆိပ်သင့်ခြင်းနှင့် ဆင်တူနိုင်ပါသည်။
- လက္ခဏာပိုမိုပြင်းထန်လာခြင်း: နာရီအနည်းငယ်အကြာတွင် နာကျင်မှုသည် ချက်ပတ်ဝန်းကျင်မှ ဝမ်းဗိုက်အောက်ညာဘက်သို့ ရွေ့သွားပြီး နာကျင်သည့်နေရာ ပိုမိုတိကျလာနိုင်ပါသည်။
- နာကျင်မှုပုံစံ: နာကျင်မှုသည် ဆက်တိုက်ဖြစ်လာနိုင်ပြီး လှုပ်ရှားခြင်း၊ ချောင်းဆိုးခြင်း၊ နှာချေခြင်း သို့မဟုတ် နာကျင်သောနေရာကို ဖိမိခြင်းတို့ကြောင့် ပိုမိုနာကျင်နိုင်ပါသည်။
- တွဲဖက်လက္ခဏာများ: ပျို့ခြင်း၊ အန်ခြင်း၊ အစားအသောက်ပျက်ခြင်း၊ အဖျားအနည်းငယ်ရှိခြင်းနှင့် ဝမ်းဗိုက်ဖောင်းခြင်းတို့ ဖြစ်နိုင်ပါသည်။
သတိပြုရန်: အမျိုးသမီးများတွင် Appendicitis ၏ လက္ခဏာများသည် Pelvic Inflammatory Disease သို့မဟုတ် Ovarian Cyst ပေါက်ခြင်းကဲ့သို့ မီးယပ်ဆိုင်ရာ ပြဿနာများနှင့် ဆင်တူနိုင်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ဝမ်းဗိုက်အောက်ပိုင်း ပြင်းထန်စွာနာကျင်ပါက အကြောင်းရင်းကို တိကျစွာ စစ်ဆေးရန် ဆရာဝန်ထံ အမြန်ဆုံး သွားရောက်သင့်ပါသည်။
အူအတက်ပေါက်ခြင်း ဘာကြောင့်ဖြစ်သလဲ?
အူအတက်ပေါက်ခြင်း သည် Appendicitis ပိုမိုပြင်းထန်လာပြီး အူအတက်နံရံ ပျက်စီးကာ အပေါက်ဖြစ်သွားသည့် အခြေအနေဖြစ်ပါသည်။ ထိုအခါ ဘက်တီးရီးယားနှင့် ရောဂါပိုးပါဝင်သော အရာများ ဝမ်းဗိုက်အတွင်းသို့ ယိုစိမ့်နိုင်ပြီး Peritonitis သို့မဟုတ် ဝမ်းဗိုက်အတွင်း ပြည်တည်ခြင်း ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။ Appendicitis သည် Fecalith ကဲ့သို့ မာကျောသော မစင်ခဲ သို့မဟုတ် lymphoid tissue ဖောင်းခြင်းကြောင့် အူအတက်အတွင်း ပိတ်ဆို့မှုဖြစ်ပြီး ဘက်တီးရီးယားများ ပွားများကာ ရောင်ရမ်းလာခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်တတ်ပါသည်။
Appendectomy: Appendicitis အတွက် စံကုသမှု
Appendicitis ဟု ရောဂါရှာဖွေတွေ့ရှိပါက အူအတက်ကို ခွဲစိတ်ဖယ်ရှားခြင်း (Appendectomy) သည် စံကုသမှုနည်းလမ်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး အထူးသဖြင့် ရောဂါပိုမိုဆိုးရွားခြင်း သို့မဟုတ် အူအတက်ပေါက်နိုင်ခြေရှိသော အခြေအနေများတွင် အသုံးပြုပါသည်။ သင့်လျော်သောကုသမှုကို လူနာတစ်ဦးချင်းစီ၏ အခြေအနေအပေါ် မူတည်၍ ဆရာဝန်က အကဲဖြတ်ဆုံးဖြတ်ပါမည်။
ခေတ်မီ ခွဲစိတ်ကုသမှုနည်းလမ်းများ
1. Laparoscopic Appendectomy: ယနေ့ခေတ်တွင် အသုံးများသော အနည်းဆုံးထိုးဖောက်ခွဲစိတ်နည်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ဖြစ်နိုင်သော အားသာချက်များမှာ:
- ခွဲစိတ်ဒဏ်ရာသေးငယ်ခြင်း၊ ယေဘုယျအားဖြင့် 0.5–1 cm ခန့်
- ခွဲစိတ်ပြီးနောက် နာကျင်မှုကို လျှော့ချနိုင်ခြင်း
- ယေဘုယျအားဖြင့် ပြန်လည်သက်သာမှုမြန်ပြီး နေ့စဉ်လှုပ်ရှားမှုများသို့ ပိုမိုလျင်မြန်စွာ ပြန်သွားနိုင်ခြင်း
- Open Surgery နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အချို့သော ခွဲစိတ်ဒဏ်ရာဆိုင်ရာ နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ ဖြစ်နိုင်ခြေကို လျှော့ချနိုင်ခြင်း
2. Open Appendectomy: အူအတက်ပေါက်ပြီး ဝမ်းဗိုက်အတွင်း ပိုးဝင်ရောင်ရမ်းမှုများသော အခြေအနေ သို့မဟုတ် လူနာ၏ သီးခြားကျန်းမာရေးအခြေအနေကြောင့် Open Surgery ပိုမိုသင့်လျော်သည့်အခါ ဆရာဝန်က စဉ်းစားရွေးချယ်နိုင်ပါသည်။
ဘာကြောင့် အမြန်ကုသဖို့ အရေးကြီးသလဲ?
Appendicitis ဖြစ်နိုင်သည်ဟု သံသယရှိသော လက္ခဏာများရှိပါက ဆေးရုံသွားရန် မနှောင့်နှေးသင့်သလို နာကျင်မှုကို ဖုံးကွယ်ရန်အတွက်သာ မိမိဘာသာ ဆေးသောက်ခြင်းကိုလည်း မပြုသင့်ပါ။ အူအတက်ပေါက်သွားပါက ကုသမှု ပိုမိုရှုပ်ထွေးလာနိုင်ပြီး ပြန်လည်သက်သာရန် အချိန်ပိုကြာနိုင်ပါသည်။ ဆရာဝန်ထံ အမြန်ဆုံးသွားရောက်စစ်ဆေးခြင်းသည် ပြင်းထန်သော နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ မဖြစ်ပေါ်မီ အကြောင်းရင်းကို ရှာဖွေပြီး သင့်လျော်သော ကုသမှုခံယူနိုင်ရန် ကူညီပေးပါသည်။
Appendicitis နှင့်ပတ်သက်၍ အထူးကုဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်ရန် သို့မဟုတ် အချက်အလက်ပိုမိုသိရှိရန် Sapiens Hospital သို့ ဆက်သွယ်နိုင်ပါသည်။
Tel: 02-111-3703
LINE: @SpiensHospital
Online Appointment: Sapiens Hospital Doctor Appointment