အရေပြားအောက်ရှိ အဖု၊ Cyst၊ Lipoma သို့မဟုတ် အကျိတ် — ခွဲစိတ်ဖယ်ရှားရန် လိုအပ်ပါသလား?
လူအများသည် လက်မောင်း၊ ကျော၊ ပခုံး၊ လည်ပင်း၊ ဦးရေပြား၊ ကိုယ်ခန္ဓာ သို့မဟုတ် ခြေထောက်တို့တွင် အရေပြားအောက်ရှိ အဖုသေးသေးတစ်ခုကို မတော်တဆ စမ်းမိတတ်ကြပါသည်။ အချို့အဖုများသည် ပျော့ပြီး လှုပ်ရှားနိုင်ကာ မနာကျင်ပါ။ အချို့မှာ တဖြည်းဖြည်းမာလာခြင်း၊ ကြီးလာခြင်း သို့မဟုတ် နာကျင်လာခြင်း ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ အချို့အဖုများသည် အရွယ်ကြီးသော ပိတ်နေသည့် ဝက်ခြံကဲ့သို့ ဖြစ်ပြီး မကြာခဏ ရောင်ရမ်းကာ စိတ်အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။
အဖုကို တွေ့သောအခါ အများဆုံး မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများမှာ
- ဒီအဖုက ဘာလဲ?
- Lipoma လား၊ Cyst လား?
- ကင်ဆာဖြစ်နိုင်သလား?
- ခွဲစိတ်ဖယ်ရှားဖို့ လိုအပ်သလား?
စိတ်သက်သာစရာကောင်းသောအချက်မှာ အရေပြားအောက်တွင် တွေ့ရသော အဖုအများအပြားသည် Lipoma သို့မဟုတ် Cyst ကဲ့သို့ အန္တရာယ်မရှိသော အခြေအနေများဖြစ်ပြီး ကင်ဆာမဟုတ်ခြင်းဖြစ်ပါသည်။ သို့သော် “အများစု” ဟုဆိုခြင်းသည် “အားလုံး” ဟု မဆိုလိုပါ။ အချို့အဖုများသည် ထပ်မံစစ်ဆေးရန် လိုအပ်သည့် အကျိတ်များဖြစ်နိုင်ပြီး ရှားပါးသောအခြေအနေများတွင် soft tissue sarcoma ကဲ့သို့ malignant soft-tissue tumor ဖြစ်နိုင်သောကြောင့် လျစ်လျူမရှုသင့်ပါ။
ထို့ကြောင့် အဖုတွေ့တိုင်း စိုးရိမ်ထိတ်လန့်ရန်မလိုဘဲ မည်သည့်အဖုကို စောင့်ကြည့်နိုင်သလဲ၊ မည်သည့်အဖုကို ဆရာဝန်နှင့်ပြသသင့်သလဲ၊ မည်သည့်အဖုကို ခွဲစိတ်ဖယ်ရှားခြင်း သို့မဟုတ် biopsy လုပ်ရန် လိုအပ်နိုင်သလဲဆိုသည်ကို သိရှိရန် အရေးကြီးပါသည်။
အရေပြားအောက်ရှိ အဖုဆိုတာ ဘာလဲ? အရေပြားအောက်ရှိ အဖုများသည် အရေပြား၊ အရေပြားအောက်ရှိ အဆီလွှာ သို့မဟုတ် ပိုမိုနက်ရှိုင်းသော soft tissue များမှ ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပြီး အကြောင်းရင်းများမှာ
- Lipoma သို့မဟုတ် အဆီကျိတ်
- Epidermal Inclusion Cyst
- ပြည်တည်နာ သို့မဟုတ် ရောင်ရမ်း/ပိုးဝင်သောအဖု
- အကျိတ်ကြီးလာသော lymph node
- အမာရွတ်တစ်ရှူး သို့မဟုတ် ထိခိုက်ဒဏ်ရာနှင့်ဆက်နွယ်သော အဖု
- သွေးကြော သို့မဟုတ် သွေးကြောပုံမမှန်မှုကြောင့် ဖြစ်သောအဖု
- Soft-tissue tumor
Soft tissue sarcoma ကဲ့သို့ malignant tumor များသည် ရှားပါးသော်လည်း အချို့လက္ခဏာများရှိလျှင် သတိထားရန်လိုပါသည်။ အပြင်ပန်းကြည့်ရုံဖြင့် အချို့အချက်များကို ခန့်မှန်းနိုင်သော်လည်း အဖုအမျိုးအစားကို အမြဲအတည်ပြု၍ မရပါ။ အထူးသဖြင့် အဖုသည် နက်ရှိုင်းနေခြင်း၊ လျင်မြန်စွာကြီးလာခြင်း သို့မဟုတ် လက္ခဏာမရှင်းလင်းခြင်းရှိပါက ပိုမိုစစ်ဆေးရန်လိုပါသည်။
Lipoma က ဘယ်လိုလက္ခဏာရှိသလဲ?
Lipoma သည် အဆီဆဲလ်များမှ ဖြစ်ပေါ်သော benign tumor တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး အရေပြားအောက်တွင် တွေ့ရလေ့ရှိပါသည်။ ကျော၊ ပခုံး၊ လက်မောင်းအပေါ်ပိုင်း၊ ပေါင်၊ လည်ပင်းနှင့် ဝမ်းဗိုက်တွင် အများဆုံးတွေ့နိုင်ပြီး အများအားဖြင့်
- ပျော့ပျောင်းသော အဖုဖြစ်ခြင်း
- အစွန်းများ ချောမွေ့သလို ခံစားရခြင်း
- အရေပြားအောက်တွင် အနည်းငယ်ရွေ့လျားနိုင်ခြင်း
- ဖြည်းဖြည်းကြီးလာခြင်း
- အများအားဖြင့် မနာကျင်ခြင်း
- အပေါ်ရှိ အရေပြားပုံမှန်ဖြစ်ခြင်း
- အချို့လူများတွင် အဖုများစွာရှိနိုင်ခြင်း
Lipoma အများစုသည် အန္တရာယ်မရှိပါ။ အဖုသေးပြီး မနာ၊ ဖြည်းဖြည်းကြီးလာကာ နေ့စဉ်ဘဝကို မထိခိုက်ပါက ခွဲစိတ်ဖယ်ရှားရန် မလိုအပ်နိုင်ပါ။ သို့သော် အဖုကြီးခြင်း၊ လျင်မြန်စွာကြီးလာခြင်း၊ နက်ရှိုင်းခြင်း၊ ပုံမှန်ထက်မာခြင်း၊ နာခြင်း သို့မဟုတ် အာရုံကြောကိုဖိ၍ ထုံခြင်း၊ နာကျင်မှုဖြန့်ခြင်း သို့မဟုတ် လှုပ်ရှားမှုအခက်အခဲဖြစ်ခြင်းတို့ရှိပါက ထပ်မံစစ်ဆေးရန်လိုပါသည်။ ထိုသို့သောအဖုသည် ရိုးရိုး Lipoma မဟုတ်နိုင်ပါ။
Epidermal Inclusion Cyst က ဘယ်လိုလက္ခဏာရှိသလဲ?
Epidermal Inclusion Cyst သည် အရေပြားအောက်တွင် keratin နှင့် အရေပြားဆဲလ်များ စုစည်း၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော အိတ်ပုံစံအဖုဖြစ်ပါသည်။ အများအားဖြင့် ဝိုင်းဝိုင်းပုံစံရှိပြီး အလယ်တွင် အပေါက်သေးသေး သို့မဟုတ် အမည်းစက်သေးသေးတစ်ခု ရှိနိုင်ပါသည်။
- အများဆုံးတွေ့ရသော လက္ခဏာများမှာ
- အရေပြားအောက်တွင် ဝိုင်းဝိုင်းအဖုဖြစ်ခြင်း
- Lipoma ထက် အနည်းငယ်ပိုမာခြင်း
- အနည်းငယ်ရွေ့လျားနိုင်ခြင်း
- ဖြည်းဖြည်းကြီးလာခြင်း
- အလယ်တွင် အပေါက်သေးသေး ရှိနိုင်ခြင်း
- ရောင်ရမ်းပါက ဖောင်းခြင်း၊ နီခြင်း၊ နာခြင်းနှင့် ပူခြင်း ဖြစ်နိုင်ခြင်း
- အချို့တွင် အဖြူရောင်ထူထဲသော ပစ္စည်း သို့မဟုတ် အနံ့ရှိသောပစ္စည်း ထွက်လာနိုင်ခြင်း
မရောင်ရမ်းဘဲ မနှောင့်ယှက်သော Cyst ကို ချက်ချင်းဖယ်ရှားရန် မလိုအပ်နိုင်ပါ။ သို့သော် ကြီးလာခြင်း၊ နာခြင်း၊ မကြာခဏရောင်ရမ်းခြင်း၊ ပိုးဝင်ခြင်း၊ ပေါက်ထွက်ခြင်း၊ ပြည်ထွက်ခြင်း သို့မဟုတ် ကျော၊ လည်ပင်း၊ ချိုင်းကြား၊ ပေါင်ခြံကဲ့သို့ ပွတ်တိုက်မှုများသောနေရာတွင် ရှိပါက ဖယ်ရှားရန် စဉ်းစားနိုင်ပါသည်။
အရေးကြီးသောအချက်မှာ Cyst အလွန်ရောင်ရမ်းနေခြင်း သို့မဟုတ် abscess ဖြစ်နေပါက ဆရာဝန်သည် ပြည်ထုတ်ခြင်း သို့မဟုတ် ရောင်ရမ်းမှုကို အရင်ကုသရန် လိုအပ်နိုင်ပါသည်။ ရောင်ရမ်းမှုသက်သာပြီးနောက် Cyst wall ကို အပြီးသတ်ဖယ်ရှားရန် စီစဉ်နိုင်ပါသည်။ အလွန်ရောင်ရမ်းနေချိန်တွင် ခွဲစိတ်ဖယ်ရှားခြင်းသည် ပိုမိုခက်ခဲနိုင်ပြီး အနာပြဿနာ သို့မဟုတ် ပြန်ဖြစ်နိုင်ခြေ တိုးနိုင်ပါသည်။
ရောင်ရမ်းသောအဖု သို့မဟုတ် Abscess သည် Cyst နှင့် Lipoma နှင့် မည်သို့ကွာခြားသလဲ? ရောင်ရမ်းသောအဖု သို့မဟုတ် abscess တွင် အများအားဖြင့် ပိုမိုသိသာသော လက္ခဏာများရှိပြီး
- နာကျင်ခြင်း
- ဖောင်းခြင်း၊ နီခြင်း၊ ပူခြင်း
- ဖိလျှင်နာခြင်း
- ရက်အနည်းငယ်အတွင်း လျင်မြန်စွာကြီးလာခြင်း
- ပြည်ရှိနိုင်ပြီး အချို့တွင် ဖျားနိုင်ခြင်း
- အဖုပတ်လည်အရေပြား တင်းလာခြင်း သို့မဟုတ် နီခြင်းပြန့်လာခြင်း
Abscess ကို ကိုယ်တိုင်ညှစ်ခြင်း သို့မဟုတ် ဖောက်ခြင်း မပြုသင့်ပါ။ ထိုသို့ပြုလုပ်ခြင်းသည် ပိုးဝင်မှု ပိုမိုပြန့်ပွားစေနိုင်ပြီး နက်ရှိုင်းသောတစ်ရှူးများပါ ထိခိုက်စေနိုင်သလို အမာရွတ်ပိုများလာနိုင်ပါသည်။ နာခြင်း၊ ဖောင်းခြင်း၊ နီခြင်း သို့မဟုတ် ပြည်ရှိသည်ဟု သံသယရှိပါက ဆရာဝန်နှင့်ပြသပြီး ပြည်ထုတ်ရန်၊ ပဋိဇီဝဆေးအသုံးပြုရန် သို့မဟုတ် ထပ်မံစစ်ဆေးရန် လိုအပ်မလို အကဲဖြတ်သင့်ပါသည်။
ဘယ်လိုအရေပြားအောက်အဖုတွေက benign ဖြစ်နိုင်ခြေပိုများသလဲ? စိုးရိမ်စရာနည်းသော အဖုများတွင် အများအားဖြင့်
- အရွယ်သေးခြင်း
- အလွန်နှေးကွေးစွာကြီးခြင်း သို့မဟုတ် မပြောင်းလဲခြင်း
- ရွေ့လျားနိုင်ခြင်း
- ပျော့ခြင်း သို့မဟုတ် ပျော့ပြောင်းခြင်း
- မနာကျင်ခြင်း
- အပေါ်ရှိအရေပြား ပုံမှန်ဖြစ်ခြင်း
- ဖျားခြင်း၊ အကြောင်းမရှိဘဲ ကိုယ်အလေးချိန်ကျခြင်း သို့မဟုတ် အခြားစိုးရိမ်ဖွယ်လက္ခဏာမရှိခြင်း
- ကြာရှည်ရှိနေပြီး ပုံစံမပြောင်းလဲခြင်း
သို့သော် အဖုသည် အန္တရာယ်မရှိသလို ထင်ရသော်လည်း မသေချာပါက ဆရာဝန်နှင့်ပြသ၍ အတည်ပြုသင့်ပါသည်။ အထူးသဖြင့် နက်ရှိုင်းသောအဖု သို့မဟုတ် မကြာသေးမီက ကြီးလာသောအဖုကို ကိုယ်တိုင်စမ်းရုံဖြင့် အကဲဖြတ်ရန် ခက်ခဲနိုင်ပါသည်။
ဆရာဝန်နှင့်ပြသသင့်သော သတိပေးလက္ခဏာများ အောက်ပါလက္ခဏာများရှိပါက စောင့်ကြည့်နေရုံမဟုတ်ဘဲ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအကဲဖြတ်မှု ခံယူသင့်ပါသည်။
- လျင်မြန်စွာကြီးလာခြင်း
- ၅ စင်တီမီတာထက်ကြီးခြင်း သို့မဟုတ် ဂေါက်သီးလုံးအရွယ်ခန့် သို့မဟုတ် ပိုကြီးခြင်း
- နက်ရှိုင်းစွာတည်ရှိခြင်း၊ မရွေ့လျားခြင်း သို့မဟုတ် အောက်ခံတစ်ရှူးနှင့်ကပ်နေသလို ခံစားရခြင်း
- ပုံမှန်မဟုတ်စွာ မာခြင်း
- ထိခိုက်ဒဏ်ရာမရှိဘဲ နာခြင်း
- အဖုပေါ်အရေပြား အရောင်ပြောင်းခြင်း၊ နီခြင်း၊ အနာဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် သွေးထွက်ခြင်း
- ယခင်ဖယ်ရှားပြီးနောက် ပြန်ဖြစ်လာခြင်း
- အဖုများစွာနှင့်အတူ အခြားပုံမှန်မဟုတ်သော လက္ခဏာများရှိခြင်း
- ဖျားခြင်း၊ အကြောင်းမရှိဘဲ ကိုယ်အလေးချိန်ကျခြင်း၊ ညဘက်ချွေးထွက်ခြင်း သို့မဟုတ် ပုံမှန်မဟုတ်စွာ ပင်ပန်းခြင်း
- အာရုံကြောကို ဖိ၍ ထုံခြင်း၊ အားနည်းခြင်း သို့မဟုတ် နာကျင်မှုဖြန့်ခြင်း
- လည်ပင်း၊ ချိုင်းကြား သို့မဟုတ် ပေါင်ခြံတွင် lymph node ကြီးလာခြင်းဟု သံသယရှိသောအဖု
- ရင်သားအဖု၊ ဝှေးစေ့အဖု သို့မဟုတ် အရေးကြီးသော ကိုယ်အင်္ဂါနေရာရှိ အဖု
အထူးသဖြင့် အဆက်မပြတ်ကြီးလာသော၊ အရွယ်ကြီးသော၊ နက်ရှိုင်းသော သို့မဟုတ် နာကျင်သောအဖုကို ဖယ်ရှားရန် ဆုံးဖြတ်မီ စစ်ဆေးသင့်ပါသည်။ သံသယရှိသောအကျိတ်အချို့ကို မစီစဉ်ဘဲ ခွဲစိတ်ဖယ်ရှားခြင်းက နောက်ပိုင်း malignant tumor ဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရှိပါက ဆက်လက်ကုသမှုကို ပိုမိုရှုပ်ထွေးစေနိုင်ပါသည်။ အဖုတိုင်းကို ဖယ်ရှားရမလား? အဖြေမှာ “အဖုတိုင်းကို ဖယ်ရှားရန် မလိုအပ်ပါ” ဖြစ်ပါသည်။
ဆုံးဖြတ်ချက်သည် အချက်များစွာအပေါ် မူတည်ပါသည် အဖုအမျိုးအစားအပြင်
- လက္ခဏာရှိမရှိ
- ကြီးလာခြင်း သို့မဟုတ် မပြောင်းလဲခြင်း
- တည်နေရာကြောင့် လှုပ်ရှားမှု သို့မဟုတ် နေ့စဉ်ဘဝကို ထိခိုက်မထိခိုက်
- ရောင်ရမ်းခြင်း၊ ပိုးဝင်ခြင်း သို့မဟုတ် ပြန်ဖြစ်နိုင်ခြေရှိမရှိ
- အကျိတ် သို့မဟုတ် ကင်ဆာ သံသယဖြစ်စေသော လက္ခဏာရှိမရှိ
- အလှအပ သို့မဟုတ် စိတ်ပူပန်မှုအပေါ် သက်ရောက်မှု မည်မျှရှိသလဲ
စောင့်ကြည့်နိုင်သော အခြေအနေများ
- Lipoma သေးသေး
- ဖြည်းဖြည်းကြီးလာခြင်း
- မနာခြင်း
- ရွေ့လျားနိုင်ခြင်း
- သံသယဖြစ်စရာ လက္ခဏာမရှိခြင်း
- နေ့စဉ်ဘဝကို မထိခိုက်ခြင်း
ဤအခြေအနေများတွင် ဆရာဝန်က အရွယ်အစားနှင့် ပြောင်းလဲမှုများကို စောင့်ကြည့်ရန်နှင့် အဖုကြီးလာပါက သို့မဟုတ် လက္ခဏာပေါ်လာပါက ပြန်လည်စစ်ဆေးရန် အကြံပြုနိုင်ပါသည်။
ဖယ်ရှားရန် စဉ်းစားနိုင်သော အခြေအနေများ
- အဖုနာခြင်း သို့မဟုတ် ဖိလျှင်နာခြင်း
- အဖုကြီးလာခြင်း
- မကြာခဏပွတ်တိုက်ခံရသောနေရာတွင် ရှိခြင်း
- Cyst မကြာခဏရောင်ရမ်းခြင်း
- အဖုကြောင့် လှုပ်ရှားမှုအခက်အခဲဖြစ်ခြင်း
- အဖုက အာရုံကြောကိုဖိခြင်း
- အဖုကြောင့် စိတ်ပူပန်မှု သို့မဟုတ် ယုံကြည်မှုထိခိုက်ခြင်း
- ရောဂါအတည်ပြုရန် ဆရာဝန်က pathological examination လိုအပ်သည်ဟု ယူဆခြင်း
- ထပ်မံစစ်ဆေးခြင်းမရှိဘဲ ရိုးရိုးအဖုကဲ့သို့ ချက်ချင်းမဖယ်ရှားသင့်သော အခြေအနေ
အဖုသည် ၅ စင်တီမီတာထက်ကြီးခြင်း၊ လျင်မြန်စွာကြီးလာခြင်း၊ နက်ရှိုင်းခြင်း၊ ပုံမှန်မဟုတ်စွာ မာခြင်း၊ ကပ်နေခြင်း သို့မဟုတ် နာခြင်းကဲ့သို့ သံသယဖြစ်စရာလက္ခဏာများရှိပါက အဖုအမျိုးအစားနှင့် တည်နေရာအလိုက် Ultrasound သို့မဟုတ် MRI စစ်ဆေးရန် လိုအပ်နိုင်ပါသည်။ သံသယရှိသော soft-tissue mass ကို ရိုးရိုး benign lump ကဲ့သို့ ချက်ချင်းဖယ်ရှားခြင်း မပြုသင့်ပါ။ malignant ဖြစ်ပါက biopsy စီစဉ်ပုံ၊ incision တည်နေရာနှင့် အစောပိုင်းခွဲစိတ်ပုံတို့သည် နောက်ပိုင်းကုသမှုအပေါ် သက်ရောက်နိုင်ပါသည်။
ဆရာဝန်က အရေပြားအောက်အဖုကို ဘယ်လိုစစ်ဆေးသလဲ? အကဲဖြတ်မှုသည် အသေးစိတ်ဆေးဘက်ဆိုင်ရာရာဇဝင်နှင့် ကိုယ်ခန္ဓာစစ်ဆေးမှုမှ စတင်ပါသည်။ ဆရာဝန်က မေးနိုင်သည်မှာ
- အဖုရှိတာ ဘယ်လောက်ကြာပြီလဲ
- လျင်မြန်စွာကြီးလာသလား
- နာသလား
- ရောင်ရမ်းခြင်း၊ နီခြင်း၊ ပြည်ထွက်ခြင်း ရှိဖူးသလား၊ ယခင်ဖယ်ရှားပြီး ပြန်ဖြစ်ဖူးသလား
- ထိုနေရာတွင် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရှိဖူးသလား
- ဖျားခြင်း၊ ကိုယ်အလေးချိန်ကျခြင်း သို့မဟုတ် အခြားပုံမှန်မဟုတ်သော လက္ခဏာရှိသလား
- ယခင်က ကင်ဆာရောဂါရှိဖူးသလား
ထို့နောက် ဆရာဝန်သည် အရွယ်အစား၊ တည်နေရာ၊ အနက်၊ မာပျော့မှုနှင့် ရွေ့လျားနိုင်မှု အပြင် အရေပြား၊ ကြွက်သားတို့နှင့် ဆက်စပ်မှုကို စစ်ဆေးပြီး အပေါ်အရေပြားတွင် အပေါက်၊ အနာ၊ နီခြင်း သို့မဟုတ် အရောင်ပြောင်းခြင်း ရှိမရှိ ကြည့်ပါမည်။
Ultrasound
Ultrasound ကို အရေပြားအောက် သို့မဟုတ် မျက်နှာပြင်နီးသော soft-tissue lump များ စစ်ဆေးရာတွင် မကြာခဏအသုံးပြုပါသည်။ အဖုသည် အရည်ပါသော cystic lesion လား၊ solid lesion လား၊ Lipoma၊ abscess သို့မဟုတ် သွေးကြောနှင့် ဆက်နွယ်မှုရှိမရှိ စစ်ဆေးရာတွင် ကူညီနိုင်ပါသည်။ Ionizing radiation မရှိဘဲ မျက်နှာပြင်နီးသောအဖုများအတွက် အသုံးဝင်ပါသည်။
MRI
MRI သည် နက်ရှိုင်းသော သို့မဟုတ် အရွယ်ကြီးသော အဖုများ၊ ကြွက်သား၊ အာရုံကြော၊ သွေးကြောများနှင့် နီးသောအဖုများ သို့မဟုတ် သံသယဖြစ်စရာ လက္ခဏာရှိသောအဖုများတွင် အထူးအသုံးဝင်ပါသည်။ အဖု၏ အကျယ်အဝန်း၊ ပတ်ဝန်းကျင်တစ်ရှူးနှင့် ဆက်နွယ်မှုကို ဖော်ပြနိုင်ပြီး biopsy သို့မဟုတ် ခွဲစိတ်မှုကို စီစဉ်ရာတွင် ကူညီပါသည်။
Biopsy သို့မဟုတ် Pathological Examination
အဖုကို ဖယ်ရှားသောအခါ လိုအပ်သလို pathology သို့ ပို့စစ်ပြီး အဖုအမျိုးအစားကို အတည်ပြုလေ့ရှိပါသည်။ မျက်စိဖြင့်ကြည့်ရုံဖြင့် အဖုအမျိုးအစားကို အမြဲတမ်း အတည်ပြု၍ မရပါ။ Malignant tumor သံသယရှိသောအခါ definitive surgery မလုပ်မီ biopsy ကို သက်ဆိုင်ရာအထူးကုနှင့် သေချာစီစဉ်ရန် လိုအပ်နိုင်ပြီး နောက်ပိုင်းကုသမှုကို မထိခိုက်စေရန် အရေးကြီးပါသည်။
အရေပြားအောက်အဖုကို ဘယ်လိုဖယ်ရှားသလဲ?
ဆရာဝန်က အဖုကို ဖယ်ရှားရန် သင့်တော်သည်ဟု သတ်မှတ်ပါက မျက်နှာပြင်နီးသော အရွယ်သေး၍ မရှုပ်ထွေးသောအဖုကို minor surgical procedure အဖြစ် local anesthesia ဖြင့် ပြုလုပ်နိုင်ပါသည်။ အဆင့်များတွင်
- ခွဲစိတ်မည့်နေရာ အရေပြားကို သန့်ရှင်းခြင်း
- Local anesthesia ထိုးခြင်း
- သင့်တော်သောလမ်းကြောင်းဖြင့် incision ပြုလုပ်ခြင်း
- အဖုကို ဖယ်ရှားခြင်း သို့မဟုတ် Cyst ဖြစ်ပါက cyst wall ကို တတ်နိုင်သမျှ အပြည့်အဝဖယ်ရှားခြင်း
- သွေးတိတ်စေခြင်း
- လိုအပ်သလို အနာချုပ်ခြင်း
- လိုအပ်သလို tissue ကို pathology သို့ ပို့စစ်ခြင်း
- အနာပြန်စစ်ရန်နှင့် လိုအပ်ပါက ချုပ်ကြိုးဖြုတ်ရန် ရက်ချိန်းပေးခြင်း
Cyst အတွက် cyst wall ကို တတ်နိုင်သမျှ အပြည့်အဝဖယ်ရှားခြင်းသည် ပြန်ဖြစ်နိုင်ခြေကို လျှော့ချနိုင်ပါသည်။ Lipoma ကိုလည်း အာရုံကြော သို့မဟုတ် သွေးကြောအနီးတွင် ရှိပါက အထူးဂရုပြုဖယ်ရှားရပါမည်။ အဖုကြီး၊ နက်ရှိုင်း သို့မဟုတ် အရေးကြီးသောနေရာတွင် ရှိပါက operating room တွင် ပြုလုပ်ရန်နှင့် imaging ဖြင့် အရင်စစ်ဆေးရန် လိုအပ်နိုင်ပါသည်။ မဖယ်ရှားဘဲထားလျှင် ဘာဖြစ်နိုင်သလဲ? လက္ခဏာမရှိသော Lipoma သို့မဟုတ် Cyst ဖြစ်ပြီး ဆရာဝန်က သံသယဖြစ်စရာလက္ခဏာမရှိကြောင်း အကဲဖြတ်ထားပါက စောင့်ကြည့်ခြင်းသည် သင့်တော်သော ရွေးချယ်မှုဖြစ်နိုင်ပါသည်။ စောင့်ကြည့်ရမည့်အချက်များမှာ
- အဖုကြီးလာသလား
- နာလာသလား
- အပေါ်အရေပြားအရောင်ပြောင်းသလား
- ထုံခြင်း၊ နာကျင်မှုဖြန့်ခြင်း သို့မဟုတ် အားနည်းခြင်း စတင်ဖြစ်လာသလား
- ရောင်ရမ်း၊ ဖောင်း၊ နီ သို့မဟုတ် ပြည်ထွက်လာသလား
ပြောင်းလဲမှုတစ်ခုခုရှိပါက ဆရာဝန်နှင့် ပြန်လည်ပြသသင့်ပါသည်။ အရေပြားအောက်အဖုနှင့် ကင်ဆာကို ဘယ်လိုခွဲခြားမလဲ? အရေပြားအောက်အဖုအများစုသည် ကင်ဆာမဟုတ်သော်လည်း malignant tumor သို့မဟုတ် soft-tissue tumor အချို့သည် အစပိုင်းတွင် မနာသောအဖုအဖြစ် စတင်ပြီး တဖြည်းဖြည်းကြီးလာနိုင်ပါသည်။ သတိထားသင့်သော လက္ခဏာများမှာ
- ဆက်လက်ကြီးလာခြင်း
- အရွယ်ကြီးခြင်း
- အဆီလွှာအောက် သို့မဟုတ် ကြွက်သားအနီး နက်ရှိုင်းစွာရှိခြင်း
- မာခြင်း သို့မဟုတ် ကပ်နေခြင်း
- နာခြင်း သို့မဟုတ် ဖိလျှင်နာခြင်း
- ဖယ်ရှားပြီးနောက် ပြန်ဖြစ်ခြင်း
- အပေါ်အရေပြား ပြောင်းလဲခြင်း
- အကြောင်းမရှိဘဲ ကိုယ်အလေးချိန်ကျခြင်း၊ ဖျားခြင်း သို့မဟုတ် ညဘက်ချွေးထွက်ခြင်းကဲ့သို့ systemic symptoms
ဤလက္ခဏာများရှိပါက စနစ်တကျ ထပ်မံစစ်ဆေးသင့်ပါသည်။ သံသယရှိသောအဖုကို ရိုးရိုး benign lump ကဲ့သို့ မစီစဉ်ဘဲ ခွဲစိတ်ဖယ်ရှားခြင်း မပြုသင့်ပါ။ အကယ်၍ malignant ဖြစ်ပါက အစောပိုင်းကတည်းက မှန်ကန်သော အကဲဖြတ်မှုနှင့် ကုသမှုစီစဉ်ခြင်းသည် အလွန်အရေးကြီးပါသည်။
ဘယ်နေရာက အဖုတွေကို အထူးသတိထားသင့်သလဲ?
လည်ပင်းအဖုသည် Cyst၊ enlarged lymph node၊ thyroid nodule၊ salivary-gland mass သို့မဟုတ် အခြားအခြေအနေများ ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ အဖုဆက်လက်ကြီးလာခြင်း၊ မာခြင်း၊ ကပ်နေခြင်း၊ အသံဝင်ခြင်း၊ မျိုရခက်ခြင်း၊ အကြောင်းမရှိဘဲ ကိုယ်အလေးချိန်ကျခြင်း သို့မဟုတ် ဖျားတာကြာရှည်ခြင်းတို့ရှိပါက စစ်ဆေးသင့်ပါသည်။
- ချိုင်းကြား သို့မဟုတ် ပေါင်ခြံအဖုသည် lymph node ကြီးခြင်း၊ Cyst၊ abscess သို့မဟုတ် အရေပြားဆိုင်ရာအဖု ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ ကြာရှည်ရှိခြင်း၊ ကြီးလာခြင်း သို့မဟုတ် အလွန်နာခြင်းရှိပါက စစ်ဆေးသင့်ပါသည်။
- ရင်သားအဖုကို Lipoma သို့မဟုတ် Cyst ဟု ကိုယ်တိုင်မသတ်မှတ်သင့်ပါ။ အသက်၊ လက္ခဏာနှင့် တစ်ဦးချင်းအန္တရာယ်အပေါ် မူတည်၍ ဆရာဝန်စစ်ဆေးမှုနှင့် သင့်တော်သော breast imaging လိုအပ်နိုင်ပါသည်။
- ဝှေးစေ့အဖုသည် ဆရာဝန်နှင့် ပြသသင့်ပါသည်။ သီးခြားကိုယ်ခန္ဓာစစ်ဆေးမှုနှင့် မကြာခဏ Ultrasound လိုအပ်သောကြောင့် ကိုယ်တိုင်စောင့်ကြည့်ရုံ မသင့်ပါ။
- ကြွက်သားအတွင်း နက်ရှိုင်းသောအဖုသည် သာမန်အရေပြားအောက်အဖုမဟုတ်နိုင်သောကြောင့် ကုသမှုဆုံးဖြတ်မီ imaging လိုအပ်နိုင်ပါသည်။
အရေပြားအောက်အဖုကို စမ်းတွေ့ပါက ဘယ်လိုဂရုစိုက်သင့်သလဲ? အောက်ပါအချက်များကို လိုက်နာနိုင်ပါသည်။
- ကိုယ်တိုင် မညှစ်၊ မဖိ၊ မဖောက်ပါနှင့်
- အရွယ်အစားကို စောင့်ကြည့်ပြီး ဓာတ်ပုံရိုက်ခြင်း သို့မဟုတ် စတွေ့သည့်နေ့ကို မှတ်သားခြင်း
- လျင်မြန်စွာကြီးလာခြင်း၊ နာခြင်း၊ နီခြင်း သို့မဟုတ် ပြည်ရှိခြင်းကို စောင့်ကြည့်ခြင်း
- အဖုပေါ် ပြင်းပြင်းနယ်ခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်း
- ပွတ်တိုက်ခံရသောနေရာဖြစ်ပါက ဖိအားလျှော့ခြင်း
- အဖုရောင်၊ နီ၊ ပူ သို့မဟုတ် နာလာပါက ဆရာဝန်နှင့်ပြသခြင်း
- ကြီးလာခြင်း သို့မဟုတ် မသေချာပါက ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအကဲဖြတ်မှု ခံယူခြင်း
အဖုသေးပြီး မရောင်ရမ်းသေးချိန်တွင် ဆရာဝန်နှင့် ပြသခြင်းသည် အချို့အခြေအနေများတွင် အကဲဖြတ်ခြင်းနှင့် ကုသခြင်းကို ပိုမိုလွယ်ကူစေနိုင်ပါသည်။ သို့သော် အနာအရွယ်အစားနှင့် ကုသမှု၏ ရှုပ်ထွေးမှုသည် အဖုအမျိုးအစား၊ အရွယ်အစား၊ အနက်နှင့် တည်နေရာပေါ် မူတည်ပါသည်။
မကြာခဏမေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ
1. Lipoma တိုင်းကို ဖယ်ရှားရမလား?
မလိုအပ်ပါ။ Lipoma သေး၊ မနာ၊ ဖြည်းဖြည်းကြီးလာပြီး ရွေ့လျားနိုင်ကာ ဆရာဝန်က benign လက္ခဏာများရှိကြောင်း အကဲဖြတ်ထားပါက စောင့်ကြည့်နိုင်ပါသည်။ ကြီးလာခြင်း၊ နာခြင်း၊ အရွယ်ကြီးခြင်း၊ နက်ရှိုင်းခြင်း သို့မဟုတ် လှုပ်ရှားမှုကို ထိခိုက်ပါက ထပ်မံစစ်ဆေးခြင်း သို့မဟုတ် ဖယ်ရှားခြင်းကို စဉ်းစားနိုင်ပါသည်။
2. Epidermal Cyst ကို ကိုယ်တိုင်ညှစ်လို့ရလား?
မညှစ်သင့်ပါ။ ညှစ်ခြင်းကြောင့် Cyst သည် အရေပြားအောက်တွင် ပေါက်သွားပြီး ရောင်ရမ်းခြင်း၊ ပိုးဝင်ခြင်း သို့မဟုတ် အမာရွတ်ပိုဖြစ်နိုင်ပါသည်။ ရောင်ရမ်းခြင်း သို့မဟုတ် ပြည်ရှိပါက ဆရာဝန်က သင့်တော်စွာ ကုသသင့်ပါသည်။
3. Cyst ဖယ်ရှားပြီး ပြန်ဖြစ်နိုင်သလား?
ပြန်ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ အထူးသဖြင့် Cyst wall အချို့ကျန်ရှိပါက ပြန်ဖြစ်နိုင်ခြေရှိပါသည်။ ယခင်ပြင်းထန်စွာရောင်ရမ်းဖူးပါကလည်း အိတ်ကို အပြည့်အဝဖယ်ရှားရန် ပိုခက်နိုင်ပါသည်။ Acute inflammation သက်သာပြီးနောက် ဖယ်ရှားခြင်းသည် အချို့အခြေအနေများတွင် ပိုမိုလွယ်ကူနိုင်ပါသည်။
4. ဘယ်လိုအရေပြားအောက်အဖုတွေ စိုးရိမ်စရာရှိသလဲ?
လျင်မြန်စွာကြီးလာခြင်း၊ ၅ စင်တီမီတာထက်ကြီးခြင်း၊ နက်ရှိုင်းခြင်း၊ မာခြင်း၊ ကပ်နေခြင်း၊ နာခြင်း၊ အပေါ်အရေပြားပြောင်းလဲခြင်း သို့မဟုတ် ယခင်ဖယ်ရှားပြီး ပြန်ဖြစ်ခြင်းတို့ရှိပါက ဆရာဝန်နှင့်ပြသ၍ ထပ်မံစစ်ဆေးသင့်ပါသည်။
5. အဖုတိုင်း Ultrasound လုပ်ရမလား?
မလိုအပ်ပါ။ ဆရာဝန်စစ်ဆေးရာတွင် benign superficial lesion နှင့် ကိုက်ညီပြီး သံသယဖြစ်စရာမရှိပါက imaging မလိုအပ်နိုင်ပါသည်။ ရောဂါအမျိုးအစားမရှင်းလင်းခြင်း၊ နက်ရှိုင်းခြင်း၊ လျင်မြန်စွာကြီးလာခြင်း သို့မဟုတ် အခြားအခြေအနေသံသယရှိပါက Ultrasound သို့မဟုတ် MRI က ထပ်မံအကဲဖြတ်ရန် ကူညီနိုင်ပါသည်။
6. အရေပြားအောက်အဖု ခွဲစိတ်ဖယ်ရှားရင် နာသလား?
အရွယ်သေး၍ မျက်နှာပြင်နီးသောအဖုများကို local anesthesia ဖြင့် ဖယ်ရှားနိုင်ပါသည်။ လုပ်နေစဉ် anesthesia က နာကျင်မှုကို လျှော့ချပေးသော်လည်း ဖိအား သို့မဟုတ် ဆွဲယူသလို ခံစားရနိုင်ပါသည်။ ပြီးနောက် အနည်းငယ်နာခြင်း သို့မဟုတ် တင်းခြင်းရှိနိုင်ပြီး ဆရာဝန်ညွှန်ကြားချက်အတိုင်း အနာကို ပြုစုသင့်ပါသည်။
7. ဖယ်ရှားထားသောအဖုတိုင်း pathology ပို့ရမလား?
Clinical situation အပေါ် မူတည်ပါသည်။ သို့သော် ဖယ်ရှားထားသော tissue ကို ရောဂါအတည်ပြုရန် pathology ပို့စစ်လေ့ရှိပြီး အထူးသဖြင့် ကြီးလာသောအဖု၊ diagnosis မရှင်းလင်းသောအဖု သို့မဟုတ် ပုံမှန်မဟုတ်သောလက္ခဏာရှိသောအဖုများတွင် အရေးကြီးပါသည်။
အရေပြားအောက်အဖုများသည် အဖြစ်များပြီး အများစုမှာ Lipoma သို့မဟုတ် Cyst ကဲ့သို့ benign အကြောင်းရင်းများကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော် အချို့အဖုများသည် သာမန်အဖုမဟုတ်နိုင်သောကြောင့် ကုသမှုမဆုံးဖြတ်မီ မှန်ကန်သောအကဲဖြတ်မှုနှင့် လိုအပ်သလို ထပ်မံစစ်ဆေးမှုများ အရေးကြီးပါသည်။
အဖုတိုင်းကို ဖယ်ရှားရန် မလိုအပ်ပါ။ သေးငယ်၊ ဖြည်းဖြည်းကြီးလာပြီး မနာသောအဖု နှင့် သံသယဖြစ်စရာလက္ခဏာမရှိပါက စောင့်ကြည့်နိုင်ပါသည်။ သို့သော် လျင်မြန်စွာကြီးလာခြင်း၊ အရွယ်ကြီးခြင်း၊ နက်ရှိုင်းခြင်း၊ နာခြင်း၊ မာခြင်း၊ ကပ်နေခြင်း၊ မကြာခဏရောင်ရမ်းခြင်း သို့မဟုတ် နေ့စဉ်ဘဝကို ထိခိုက်ခြင်းရှိပါက ဆရာဝန်နှင့် ပြသသင့်ပါသည်။ အဖုဖယ်ရှားခြင်းသည် အလှအပ သို့မဟုတ် စိတ်သက်သာမှုအတွက်သာ မဟုတ်ဘဲ အချို့အခြေအနေများတွင် diagnosis အတည်ပြုခြင်းနှင့် ပြန်လည်ဖြစ်ပေါ်သော ပြဿနာများကို ကုသခြင်းအတွက်လည်း ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ အရေပြားအောက်အဖုကို စမ်းတွေ့ပြီး Cyst၊ Lipoma သို့မဟုတ် အခြား tumor ဖြစ်မဖြစ် မသေချာပါက ဆရာဝန်၏ အကဲဖြတ်မှုက သင့်တော်သော နောက်တစ်ဆင့်ကို ဆုံးဖြတ်ရန် ကူညီနိုင်ပါသည်။
အချက်အလက်မေးမြန်းရန်နှင့် ရက်ချိန်းယူရန်
Sapiens Hospital “Move Better : Live Better”
ဖုန်း 02-111-3703
ကိုးကားချက်များ
1. Achar S, Yamanaka J, Oberstar J. Soft Tissue Masses: Evaluation and Treatment. American Family Physician. 2022;105(6):602–612.
2. Garner HW, et al. ACR Appropriateness Criteria® Soft Tissue Masses: 2022 Update. Journal of the American College of Radiology. 2023.
3. National Institute for Health and Care Excellence. Suspected cancer: recognition and referral. NICE Guideline NG12. Updated guidance.
4. Hayes AJ, et al. UK guidelines for the management of soft tissue sarcomas. British Journal of Cancer.2025.
5. Dangoor A, et al. UK guidelines for the management of soft tissue sarcomas. Clinical Sarcoma Research. 2016;6:20.
6. Higgins JC, Maher MH, Douglas MS. Diagnosing Common Benign Skin Tumors. American Family Physician. 2015;92(7):601–607.7. Weir CB, St.Hilaire NJ. Epidermal Inclusion Cyst. StatPearls Publishing. Updated 2023.
8. Salam GA. Lipoma Excision. American Family Physician. 2002;65(5):901–904.