ဒူးဆစ်အာရုံကြောအား ရေဒီယိုလှိုင်းအပူပေး၍ ကုသခြင်း
Genicular Nerve Radiofrequency Ablation (RFA) for Knee Osteoarthritis Pain
Genicular Nerve Radiofrequency Ablation (RFA) သည် ဒူးဆစ်ပတ်လည်ရှိ အာရုံကြောများ (Genicular nerves) မှ နာကျင်မှုအချက်ပြပို့လွှတ်မှုကို ဖြတ်တောက်ရန် သို့မဟုတ် နှောင့်ယှက်ရန် အထူးပြုအပ်တစ်ချောင်းမှတစ်ဆင့် ရေဒီယိုလှိုင်းမှ အပူစွမ်းအင်ကို အသုံးပြုသော နာကျင်မှုသက်သာစေသည့် လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် ဦးနှောက်အတွင်း နာကျင်မှုခံစားသိရှိမှုကို လျော့ကျစေပါသည်။
လက်ရှိတွင် Genicular Nerve RFA သည် နာကျင်မှုကို လျော့ကျစေပြီး အလယ်အလတ်နှင့် ရေရှည်တွင် ဒူးဆစ်လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းကို သိသိသာသာ တိုးတက်ကောင်းမွန်စေကြောင်း ထောက်ခံထားသည့် ခိုင်လုံသော အထောက်အထားများနှင့် အရည်အသွေးမြင့် သုတေသန အများအပြားရှိပြီး၊ ၎င်းသည် အဆစ်အတွင်း စတီးရွိုက်ထိုးခြင်း (Intra-articular Steroid Injection) ထက် ပိုမိုကြာရှည်သော ရလဒ်များကို ရှင်းလင်းစွာ ပေးစွမ်းနိုင်ပါသည်။
သတိပြုရန်နှင့် ကုသမှုနယ်ပယ်- ဤလုပ်ငန်းစဉ်သည် “နာကျင်မှုကို လျှော့ချရန်နှင့် ဘဝအရည်အသွေးကို မြှင့်တင်ရန်” သာ ရည်ရွယ်ပါသည်။ ၎င်းသည် အရိုးနုပျက်စီးယိုယွင်းမှုကို ပြန်လည်ကောင်းမွန်စေခြင်းမရှိပါ၊ အရိုးနုအသစ်များကို ဖန်တီးပေးခြင်းမရှိပါ၊ ထို့အပြင် ဒူးဆစ်တည်ဆောက်ပုံကို ပြောင်းလဲခြင်း သို့မဟုတ် ပုံပျက်နေခြင်းကို ပြုပြင်ပေးခြင်းမရှိပါ။ ထို့ကြောင့်၊ ဤနည်းလမ်းသည် ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ ရှင်းလင်းသော လက္ခဏာများရှိပြီး ခန္ဓာဗေဒဆိုင်ရာ ပြဿနာများကို ပြုပြင်ရန် လိုအပ်သော လူနာများအတွက် ဒူးဆစ်အစားထိုးခွဲစိတ်မှု (Total Knee Arthroplasty; TKA) ကို အစားထိုးရန် ကုသမှုတစ်ခု မဟုတ်ပါ။
Q&A: ရောဂါလက္ခဏာများနှင့် လူနာရွေးချယ်ခြင်း
မည်သူတို့သည် Genicular Nerve RFA ကုသမှုအတွက် သင့်လျော်သနည်း။
ဤလုပ်ငန်းစဉ်သည် နေ့စဉ်လှုပ်ရှားမှုများကို ထိခိုက်စေသော နာတာရှည် ဒူးနာဝေဒနာရှင်များအတွက် သင့်လျော်သည်၊ အထူးသဖြင့် အောက်ပါအုပ်စုများ-
- ဆေးသောက်ခြင်း၊ ကာယကုထုံးခံယူခြင်း သို့မဟုတ် ဒူးဆစ်တွင်း ဆေးထိုးခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်ပြီးသော်လည်း ရောဂါလက္ခဏာများ အပြည့်အဝ မသက်သာသေးသော လူနာများ။
- လက်ရှိအချိန်တွင် ကြီးမားသောခွဲစိတ်မှုခံယူရန် အဆင်သင့်မဖြစ်သေးသော သို့မဟုတ် မခံယူလိုသေးသော ဒူးဆစ်ရောင်ရမ်းနာ (Knee Osteoarthritis) လူနာများ။
- အတုပြုလုပ်ထားသော အဆစ်များ၏ သက်တမ်း ကန့်သတ်ချက်များကြောင့် ဒူးဆစ်အစားထိုးခွဲစိတ်မှု (Total Knee Arthroplasty) ခံယူရန် မသင့်လျော်သေးသော အသက်အရွယ်ငယ်လွန်းသည့် လူနာများ။
- ကြီးမားသောခွဲစိတ်မှုနှင့် မေ့ဆေးပေးခြင်းတို့အတွက် အလွန်မြင့်မားသော အန္တရာယ်ရှိသည့် သက်ကြီးရွယ်အို လူနာများ သို့မဟုတ် ရောဂါအများအပြား တွဲဖက်ခံစားနေရသူများ (Multiple comorbidities)။
- ဒူးဆစ်အစားထိုးခွဲစိတ်မှု ခံယူပြီးနောက်တွင်ပင် ဒူးနာခြင်းကို ဆက်လက်ခံစားနေရဆဲဖြစ်သော အချို့လူနာများ။
- လမ်းလျှောက်ခြင်း၊ လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် နေ့စဉ်လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို ပိုမိုကောင်းမွန်စွာ ပြုလုပ်နိုင်ရန်အတွက် နာကျင်မှုကို လျှော့ချလိုသော လူနာများ။
RFA မပြုလုပ်မီ ရောဂါရှာဖွေရေး ပိတ်ဆို့ခြင်း (Diagnostic Block) ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်ပါသလား။
အတိတ်ကာလက နာကျင်မှုကုသရေး ဆရာဝန်များသည် တကယ့် RFA ကို မပြုလုပ်မီ အောင်မြင်နိုင်ခြေကို ကြိုတင်ခန့်မှန်းရန်နှင့် လူနာများကို ရွေးချယ်ရန် ဒူးဆစ်အာရုံကြောပိတ်ဆို့ခြင်း (Genicular Nerve Block) ကို အမြဲတမ်း ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။ သို့သော်လည်း လက်ရှိအချိန်တွင် လူနာတိုင်းသည် ကြိုတင်၍ Diagnostic Block ကို အမြဲတမ်း ခံယူရန် လိုအပ်သည်ဟူသော ရှင်းလင်းသော ဆေးခန်းဆိုင်ရာ ကောက်ချက်ချမှု မရှိသေးပါ။ ရောဂါလက္ခဏာ ရှင်းလင်းသော အချို့လူနာများတွင် ဆရာဝန်သည် RFA ကို ချက်ချင်းလုပ်ဆောင်ရန် စဉ်းစားနိုင်သည်။ ရောဂါလက္ခဏာ ရှုပ်ထွေးသော၊ နေရာများစွာတွင် နာကျင်နေသော၊ သို့မဟုတ် အကြောင်းရင်းမသေချာသော လူနာများတွင်မူ Diagnostic Block ပြုလုပ်ခြင်းသည် ကုသမှုအစီအစဉ်ကို ပူးတွဲရေးဆွဲရာတွင် များစွာအကျိုးရှိဆဲဖြစ်သည်။
ရေဒီယိုလှိုင်းနည်းပညာ နှိုင်းယှဉ်ချက် (လက်ရှိ အဓိက အမျိုးအစား ၃ မျိုး)
| ရေဒီယိုလှိုင်းနည်းပညာ (Radiofrequency PDF) | လုပ်ဆောင်ပုံယန္တရားနှင့် ကုသမှုထိရောက်မှု PDF | နာကျင်မှုသက်သာစေသည့် ကာလ PDF |
| Conventional RF (ပုံမှန်ပုံစံ) | – အသုံးအများဆုံးနည်းလမ်းဖြစ်ပြီး အထောက်အကူပြု သုတေသနအချက်အလက် အများဆုံးရှိသည်။ – သင့်လျော်စွာ ရွေးချယ်ထားသော လူနာများတွင် နာကျင်မှုကို ၅၀-၇၀% ခန့် လျှော့ချပေးနိုင်သည်။ | ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ၆-၁၂ လခန့် ရလဒ်ကောင်းကို မျှော်လင့်နိုင်သည် |
| Cooled RF (အအေးပေးစနစ်) | – ဒူးဆစ်ရောင်ရမ်းနာကျင်မှုကို ကုသရန်အတွက် US-FDA ၏ အသိအမှတ်ပြုမှုကို ရရှိထားသည်။ – အပ်ဖျားတစ်ဝိုက်တွင် ရေအေးပေးစနစ် ပါရှိသောကြောင့် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော ဒဏ်ရာ (Lesion) ကို ဖန်တီးရန် စွမ်းအင်ကို ထုတ်လွှတ်ပေးနိုင်ပြီး အာရုံကြောအကိုင်းအခက်များကို ပိုမိုကောင်းမွန်စွာ လွှမ်းခြုံနိုင်သည်။ – နာကျင်မှုကို ၆၀-၈၀% အထိ လျှော့ချပေးနိုင်သည်။ | ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ၆-၁၂ လခန့် သို့မဟုတ် အချို့သူများတွင် ထို့ထက်ပို၍ ရလဒ်ကောင်းကို မျှော်လင့်နိုင်သည် |
| Bipolar RF (အပ်နှစ်ချောင်း) | – အပ်နှစ်ချောင်းကြားတွင် ကြီးမားပြီး ဆက်တိုက်ဖြစ်နေသော ဒဏ်ရာတစ်သျှူးကို ဖန်တီးရန် RF အပ် ၂ ချောင်းကို တွဲဖက်အသုံးပြုသည်။ – ထိရောက်မှုမှာ Cooled RF နှင့် နီးစပ်ပြီး နာကျင်မှုကို ၅၀-၇၀% ခန့် လျှော့ချပေးနိုင်သည်။ | ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ၆-၁၂ လခန့် ရလဒ်ကောင်းကို မျှော်လင့်နိုင်သည် |
RFA လုပ်ငန်းစဉ်သည် ဒူးဆစ်အတွင်း စတီးရွိုက်ထိုးခြင်းနှင့် မည်သို့ကွာခြားသနည်း။
- ဒူးဆစ်အတွင်း စတီးရွိုက်ထိုးခြင်း (Intra-articular Steroid Injection): ဒူးဆစ်အတွင်း ရောင်ရမ်းမှုကို တိုက်ရိုက်လျှော့ချရန် အဓိကထားသည်။ လျင်မြန်စွာ နာကျင်မှုသက်သာစေသော်လည်း ၁-၃ လခန့်သာ တိုတောင်းသော အာနိသင်ရှိသည်။
- Genicular Nerve RFA: ဒူးဆစ်ပတ်လည်ရှိ အာရုံခံအာရုံကြောများမှ နာကျင်မှုအချက်ပြမှုများကို ဖြတ်တောက်ရန် ရည်ရွယ်သည်။ ကုသမှုရလဒ်သည် ပိုမိုကြာရှည်ခံပြီး ပျမ်းမျှအားဖြင့် ၆-၁၂ လအထိ ကြာမြင့်ကာ အလယ်အလတ်နှင့် ရေရှည်တွင် စတီးရွိုက်များထက် သိသိသာသာ ပိုမိုကောင်းမွန်သော ရလဒ်များကို ပေးစွမ်းသည်။ သို့သော်လည်း အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ အာရုံကြောများသည် ပြန်လည်ကြီးထွားလာနိုင်ပြီး နာကျင်မှုအချက်ပြမှုများကို ပြန်လည်ပေးပို့နိုင်သည်။ အကယ်၍ လူနာသည် ယခင်က ကောင်းစွာ တုံ့ပြန်မှုရှိခဲ့ပါက RFA လုပ်ငန်းစဉ်ကို ဘေးကင်းစွာ ထပ်မံပြုလုပ်နိုင်ပါသည်။
မည်သည့် လူနာအုပ်စုများသည် Genicular Nerve RFA ပြုလုပ်ရန် မသင့်လျော်သနည်း။
- လုပ်ငန်းစဉ်အတွက် အပ်ထိုးမည့် အရေပြားနေရာတွင် နာတာရှည် သို့မဟုတ် စူးရှသော ပိုးဝင်ခြင်း ရှိသော လူနာများ။
- ပုံမှန်မဟုတ်သော သွေးထွက်လွယ်သည့် အခြေအနေရှိသော လူနာများ သို့မဟုတ် သွေးခဲခြင်းကို တားဆီးသောဆေး/ သွေးဥမွှားဆန့်ကျင်ဆေးများကို ဘေးကင်းစွာ မရပ်တန့်နိုင်သူများ။
- ခါးဆစ်အာရုံကြောမြစ်များမှ ဆင်းလာသော နာကျင်မှု (Lumbar Radiculopathy) သို့မဟုတ် အခြားဆင်တူသော ရော局များကဲ့သို့ ဒူးဆစ်မှ အဓိက မဟုတ်သော နာကျင်မှုရှိသည့် လူနာများ။
- ပြင်းထန်စွာ ဒူးဆစ်ပုံပျက်နေခြင်း သို့မဟုတ် ရှင်းလင်းစွာ ဒူးဆစ်ချောင်နေခြင်း (Severe knee instability) ရှိသော လူနာများ။
- ဒူးဆစ်အစားထိုးခွဲစိတ်မှု (Total Knee Arthroplasty) ဖြင့် တည်ဆောက်ပုံဆိုင်ရာ ပြဿနာများကို ပြုပြင်ရန် လုံးဝလိုအပ်ချက်ရှိပြီး ဆန္ဒရှိသော လူနာများ။
လုပ်ငန်းစဉ် အဆင့်ဆင့် အသေးစိတ်
- လုပ်ငန်းစဉ် ပုံစံ: ၎င်းသည် ပြင်ပလူနာ လုပ်ငန်းစဉ် (Outpatient Procedure) ဖြစ်ပြီး ဆေးရုံတက်ရန် မလိုအပ်ပါ။ လုပ်ငန်းစဉ်ပြီးစီးပါက အနားယူပြီး ထိုနေ့တွင်ပင် အိမ်သို့ ပြန်နိုင်ပါသည်။
- ဓာတ်ခွဲခန်းနှင့် လမ်းညွှန်မှု: ခွဲစိတ်ခန်း သို့မဟုတ် အထူးလုပ်ငန်းစဉ်ခန်းတွင် ပြုလုပ်ပြီး ပစ်မှတ်ထားသော အာရုံကြောတည်နေရာကို တိကျစွာ သတ်မှတ်ရန် အိတ်စ်ရေး ဖလူအိုရိုစကုပ် (Fluoroscopy guidance) သို့မဟုတ် အာထရာဆောင်းစက်ကို အသုံးပြုသည်။
- နာကျင်မှုသက်သာစေခြင်းနှင့် ကြာချိန်: ထုံဆေးကို အကြောဆေးဖြင့် အိပ်ဆေးပေးခြင်း (IV Sedation) နှင့် တွဲဖက်အသုံးပြုသည်။ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ၃၀-၄၅ မိနစ်ခန့် ကြာမြင့်သည်။ လူနာသည် နှစ်ဖက်စလုံးတွင် ရောဂါလက္ခဏာများရှိပါက တစ်ကြိမ်တည်းတွင် နှစ်ဖက်စလုံးကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း ပြုလုပ်ရန် စဉ်းစားနိုင်သည်။ လုပ်ငန်းစဉ် ပြီးဆုံးပြီးနောက် လူအများစုသည် ပုံမှန်အတိုင်း လမ်းလျှောက်နိုင်ကြသည်။
- ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုဆိုင်ရာ သတိပြုရန်များ: IV Sedation ပေးမည်ဆိုလျှင် သို့မဟုတ် သွေးကျဲဆေးများကို ရပ်တန့်ရန် လိုအပ်ပါက၊ လူနာသည် အစာနှင့် ရေကို ရှောင်ကြဉ်ပြီး ဆရာဝန်၏ ညွှန်ကြားချက်များကို တင်းကျပ်စွာ လိုက်နာရမည်။
လုပ်ငန်းစဉ်အပြီး ကိုယ်ပိုင်စောင့်ရှောက်မှုနှင့် နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ
လုပ်ငန်းစဉ်အပြီး တွေ့ကြုံရနိုင်သော လက္ခဏာများ
ပထမ ၁-၇ ရက်အတွင်း အချို့သော လူနာများသည် အပ်ထိုးထားသော နေရာတွင် နာကျင်ခြင်း၊ တင်းမာခြင်း သို့မဟုတ် ယာယီနာကျင်မှု ပိုလာခြင်းတို့ကို ခံစားရနိုင်သည်။ ၎င်းမှာ ပုံမှန်တုံ့ပြန်မှုဖြစ်ပြီး တဖြည်းဖြည်း သူ့အလိုလို ပျောက်ကင်းသွားမည်ဖြစ်သည်။ လုပ်ငန်းစဉ်သည် ပြုလုပ်ပြီးနောက် ၂-၆ ပတ်အတွင်း ဒူးနာကျင်မှုကို လျှော့ချရာတွင် ၎င်း၏ အပြည့်အဝ ထိရောက်မှုကို စတင်ပြသမည်ဖြစ်သည်။
လုပ်ငန်းစဉ်အပြီး လိုက်နာရန် လမ်းညွှန်ချက်များ (post-procedure)
- လုပ်ငန်းစဉ်အပြီး ပထမနေ့တွင် အနားယူပါ။ ပထမ ၂-၃ ရက်အတွင်း ပြင်းထန်သော လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် လေးလံသော ပစ္စည်းများ မခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။
- ပုံမှန်အတိုင်း လမ်းလျှောက်နိုင်ပြီး အထွေထွေ နေ့စဉ်လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို ပြုလုပ်နိုင်သည်။ ရေများများသောက်ပြီး ဆရာဝန်ညွှန်ကြားထားသည့်အတိုင်း ယခင်ဆေးများကို သောက်ပါ။
အပ်ရာတွင် နာကျင်မှုရှိပါက ပထမ ၂၄-၄၈ နာရီအတွင်း ရေခဲကပ်ခြင်းကို အသုံးပြုပါ။
ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ (အလွန်လုံခြုံမှုရှိသည်)
ဒူးပတ်လည်တွင် ပွန်းပဲ့ခြင်း၊ အရေပြားအောက် သွေးထွက်ခြင်း သို့မဟုတ် ယာယီ ထုံကျဉ်ခြင်း/စူးရှရှနာကျင်ခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ ရောဂါပိုးဝင်ခြင်း သို့မဟုတ် ပြင်းထန်သော ပုံမှန်မဟုတ်သည့် သွေးထွက်ခြင်းတို့မှာမူ အလွန်တွေ့ရခဲသည်။
ချိန်းဆိုထားသည့်ရက်မတိုင်မီ ဆရာဝန်ထံ ပြန်လည်ပြသရန် လိုအပ်သော သတိပေးလက္ခဏာများ: အဖျားကြီးခြင်း၊ ဒူးရောင်ရမ်းခြင်း၊ နီမြန်းခြင်း၊ ပူခြင်း သို့မဟုတ် အပ်ဒဏ်ရာမှ ပြည်ထွက်ခြင်း၊ ပုံမှန်မဟုတ်ဘဲ အဆက်မပြတ် ပြင်းထန်စွာ နာကျင်နေခြင်း၊ သွေးထွက်မရပ်ခြင်း၊ သို့မဟုတ် ယခင်က မဖြစ်ဖူးသော ခြေထောက် အားနည်းခြင်း/ လမ်းလျှောက်ရာတွင် ရုတ်တရက် အခက်အခဲဖြစ်ခြင်း။
ကိုးကားချက်များ (References)
Quazi M, Madrid R, Thiyagarajan S, Abboud P, Kanjanapanang N, Shilling M, Sen H, Cooper AN, Conger AM, Lin P, et al. Genicular nerve radiofrequency ablation for the treatment of chronic knee pain: a systematic review with Bayesian network meta-analysis. Pain Medicine. 2026;27(6):635-648. doi:10.1093/pm/pnaf181.
Chou SH, Shen PC, Lu CC, Liu ZM, Tien YC, Huang PJ, Chou CM, Shih CL. Comparison of efficacy among three radiofrequency ablation techniques for treating knee osteoarthritis: a systematic review and meta-analysis. International Journal of Environmental Research and Public Health. 2021;18(14):7424. doi:10.3390/ijerph18147424.
Anombem OM, Oliver JE, Kilmer J, Tompkins RB, Ferrer C. Comparing the effectiveness of radiofrequency ablation and intra-articular steroid injections in the management of knee osteoarthritis: a systematic review. Cureus. 2025;17:e462184.
Barreto RB, Barreto AJ, Nascimento ALM, Carvalho DMB, Queiroz B. Efficacy and safety of genicular nerve ablation techniques for knee osteoarthritis: a systematic review and meta-analysis of sham-controlled randomized trials. Pain Medicine. 2025. doi:10.1093/pm/pnaf140.
Shanthanna H, Khaled M, Rosenblood D, Dhillon A. Outcome and predictors of knee radiofrequency ablation for chronic pain relief: a retrospective cohort study. Indian Journal of Anaesthesia. 2025;69(9):949-952. doi:10.4103/ija.ija_448_25.
Raikwar S, Kaushal RP, Jain P, Soni S, Singh J. Effectiveness of the cooled radiofrequency ablation of genicular nerves in patients with chronic knee pain. International Journal of Current Pharmaceutical Review and Research. 2025;17(2):829-835.
Vanneste T, Belba A, van Kuijk S, Kimman M, Bellemans J, Bonhomme V, Sommer M, Emans P, Vankrunkelsven P, Tartaglia K, Van Zundert J. Comparison of conventional and cooled radiofrequency treatment of the genicular nerves versus sham procedure for patients with chronic knee pain: protocol for a multicentre, double-blind, randomised controlled trial (COGENIUS). BMJ Open. 2023;13:e073949. doi:10.1136/bmjopen-2023-073949.
Chen AF, Khalouf F, Zora K, DePalma M, Kohan L, Guirguis M, Beall D. Cooled radiofrequency ablation compared with a single hyaluronic acid injection for chronic knee osteoarthritis pain: a multicenter randomized clinical trial. Journal of Bone and Joint Surgery American. 2020;102(17):1501-1510.
McCormick ZL, Korn M, Reddy R, et al. Randomized prospective trial of prognostic genicular nerve blocks to determine the predictive value for genicular nerve radiofrequency ablation. Pain Medicine. 2018.
