အစာအိမ်အက်ဆစ်ပြန်တက်ခြင်း၊ ရင်ဘတ်နာခြင်းနှင့် ရင်ပူခြင်း — နှလုံးရောဂါနှင့် မည်သို့ခွဲခြားသိနိုင်မလဲ?
ရင်ဘတ်နာခြင်း ဖြစ်လာသောအခါ လူအများက “နှလုံးပြဿနာများ ဖြစ်နေသလား” ဟု စိုးရိမ်တတ်ကြပါသည်။ သို့သော် ရင်ဘတ်နာခြင်း သို့မဟုတ် ရင်ပူခြင်းသည် နှလုံးကြောင့်သာ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းမဟုတ်ပါ။ အဖြစ်များသော အကြောင်းရင်းတစ်ခုမှာ Gastroesophageal Reflux Disease (GERD) ဖြစ်ပြီး အစာအိမ်အတွင်းရှိ အရာများ အစာမျိုပြွန်ထဲသို့ ပြန်တက်လာခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။
အရေးကြီးသောအချက်မှာ GERD နှင့် နှလုံးရောဂါကြောင့်ဖြစ်သော လက္ခဏာများသည် တစ်ခါတစ်ရံ အလွန်ဆင်တူနိုင်ခြင်းဖြစ်ပါသည်။
- အချို့လူနာများက “ရင်ဘတ်အလယ်ပိုင်း တင်းကျပ်နေသည်” ဟု ခံစားရနိုင်ပါသည်။
- အချို့တွင် “ရင်ပူပြီး လည်ချောင်းအထိ တက်လာသလို” ခံစားရနိုင်ပါသည်။
- အချို့တွင် “ရင်ဘတ်ပေါ် အလေးတစ်ခု ဖိထားသလို” နာကျင်နိုင်ပါသည်။
- အချို့တွင် ညအချိန် လက္ခဏာများ ဖြစ်လာပြီး နှလုံးပြဿနာရှိမရှိ စိုးရိမ်လာနိုင်ပါသည်။
ထို့ကြောင့် အရေးကြီးသောမေးခွန်းမှာ “GERD လား၊ နှလုံးရောဂါလား” ဟုသာ မဟုတ်ပါ။
လက္ခဏာများကို အစောပိုင်းတွင် မည်သို့ခွဲခြားမည်နှင့် မည်သည့်အချိန်တွင် အရေးပေါ်ဆေးကုသမှုခံယူသင့်သည်ကို သိရှိရန်လည်း အရေးကြီးပါသည်။
GERD ဆိုတာ ဘာလဲ?
Gastroesophageal Reflux Disease (GERD) သည် အစာအိမ်အတွင်းရှိ အရာများ အစာမျိုပြွန်သို့ မကြာခဏ ပြန်တက်လာပြီး စိတ်အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေသော လက္ခဏာများ သို့မဟုတ် နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ ဖြစ်ပေါ်စေသော အခြေအနေဖြစ်ပါသည်။ ရင်ပူခြင်း၊ အက်ဆစ်ပြန်တက်ခြင်း၊ ပါးစပ်ထဲ ချဉ်ခြင်း သို့မဟုတ် ခါးခြင်း၊ ဝမ်းဗိုက်အပေါ်ပိုင်း မအီမသာဖြစ်ခြင်းနှင့် ရင်ဘတ်နာသကဲ့သို့ ခံစားရခြင်းတို့ ဖြစ်နိုင်ပါသည်။
GERD သည် ရင်ပူခြင်း သို့မဟုတ် အက်ဆစ်ပြန်တက်ခြင်းသာ ဖြစ်စေခြင်းမဟုတ်ဘဲ အချို့တွင် ရင်ဘတ်မအီမသာဖြစ်ခြင်း၊ နာတာရှည်ချောင်းဆိုးခြင်း၊ အသံဝင်ခြင်း၊ လည်ချောင်းဆိုင်ရာ လက္ခဏာများ၊ မျိုရခက်ခြင်း သို့မဟုတ် လည်ချောင်းထဲတွင် အလုံးတစ်ခုရှိသကဲ့သို့ ခံစားရခြင်းတို့လည်း ဖြစ်နိုင်ပါသည်။
GERD က ဘာကြောင့် ရင်ဘတ်နာစေနိုင်သလဲ?
အစာမျိုပြွန်သည် ရင်ဘတ်အလယ်ပိုင်းမှ ဖြတ်သန်းပြီး နှလုံးနှင့် နီးကပ်စွာ တည်ရှိပါသည်။ အစာအိမ်အတွင်းရှိ အရာများ ပြန်တက်လာ၍ အစာမျိုပြွန်ကို လှုံ့ဆော်မှုဖြစ်စေပါက ရင်ဘတ်တွင် ပူလောင်ခြင်း၊ နာကျင်ခြင်း၊ ဖိအားခံစားရခြင်း သို့မဟုတ် မအီမသာဖြစ်ခြင်းတို့ ဖြစ်နိုင်ပါသည်။
GERD နှင့် ဆက်နွယ်သော ရင်ဘတ်လက္ခဏာများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်နိုင်ပါသည်:
- ရင်ဘတ်အလယ်ပိုင်း ပူလောင်ခြင်း သို့မဟုတ် ဝမ်းဗိုက်အပေါ်ပိုင်း မအီမသာဖြစ်ခြင်း
- အက်ဆစ်ပြန်တက်ခြင်း သို့မဟုတ် ပါးစပ်ထဲ ချဉ်/ခါးသောအရသာ ဖြစ်ခြင်း
- အစာများများစားပြီးနောက် ဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် ပိုဆိုးလာခြင်း
- လှဲလျောင်းခြင်း သို့မဟုတ် ကိုယ်ကိုရှေ့သို့ ကိုင်းသောအခါ ပိုဆိုးလာခြင်း
- မတ်မတ်ထိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် သင့်လျော်သော အက်ဆစ်လျှော့ဆေးအသုံးပြုပြီးနောက် သက်သာလာနိုင်ခြင်း
- ညအိပ်ပြီးနောက် လက္ခဏာဖြစ်လာနိုင်ခြင်း
သို့သော် GERD ကြောင့်ဖြစ်သော ရင်ဘတ်နာခြင်းသည် နှလုံးကြောင့်ဖြစ်သော ရင်ဘတ်နာခြင်းနှင့် ဆင်တူနိုင်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ရင်ဘတ်ဖိအား၊ တင်းကျပ်မှု သို့မဟုတ် နက်ရှိုင်းစွာနာကျင်မှုကို GERD ဟု မိမိဘာသာ မသတ်မှတ်သင့်ပါ။
နှလုံးရောဂါက ရင်ဘတ်နာခြင်းကို မည်သို့ဖြစ်စေနိုင်သလဲ?
အရေးကြီးသော နှလုံးဆိုင်ရာအကြောင်းရင်းများတွင် coronary artery disease သို့မဟုတ် acute coronary syndrome ကြောင့် နှလုံးကြွက်သားသို့ သွေးလုံလောက်စွာ မရောက်ရှိခြင်း ပါဝင်ပါသည်။
နှလုံးဆိုင်ရာအကြောင်းရင်းကို သံသယဖြစ်စေနိုင်သော လက္ခဏာများမှာ:
- ရင်ဘတ်အလယ်တွင် ဖိခြင်း၊ ညှစ်ခြင်း၊ လေးလံခြင်း သို့မဟုတ် တင်းကျပ်ခြင်း
- နာကျင်မှု သို့မဟုတ် မအီမသာဖြစ်မှုသည် လက်မောင်း၊ ပခုံး၊ လည်ပင်း၊ မေးရိုး၊ ကျော သို့မဟုတ် ဝမ်းဗိုက်အပေါ်ပိုင်းသို့ ပျံ့နှံ့ခြင်း
- လမ်းမြန်မြန်လျှောက်ခြင်း၊ လှေကားတက်ခြင်း၊ လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ခြင်းကဲ့သို့ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုအတွင်း ဖြစ်ပေါ်ခြင်း သို့မဟုတ် ပိုဆိုးလာခြင်း
- အနားယူသောအခါ သက်သာလာနိုင်ခြင်း
- အသက်ရှူမဝခြင်း၊ ချွေးထွက်ခြင်း၊ မူးဝေခြင်း၊ ပျို့ခြင်း၊ အားနည်းခြင်း သို့မဟုတ် အခြားစိုးရိမ်ဖွယ် လက္ခဏာများ တွဲဖက်ဖြစ်ခြင်း
- အသက်အရွယ်တိုးလာခြင်း၊ ဆီးချို၊ သွေးတိုး၊ သွေးတွင်းအဆီမြင့်ခြင်း၊ ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း၊ ကိုယ်အလေးချိန်များခြင်း၊ ကျောက်ကပ်ရောဂါ သို့မဟုတ် မိသားစုတွင် အသက်ငယ်စဉ် နှလုံးသွေးကြောရောဂါဖြစ်ဖူးခြင်းကဲ့သို့ အန္တရာယ်အချက်များရှိခြင်း
နှလုံးရောဂါသည် အမြဲတမ်း ပုံမှန်သတ်မှတ်ထားသည့် လက္ခဏာများဖြင့်သာ ပေါ်လာခြင်းမဟုတ်ပါ။ အချို့လူများတွင် အသက်ရှူမဝခြင်း၊ ဝမ်းဗိုက်အပေါ်ပိုင်း မအီမသာဖြစ်ခြင်း၊ ပျို့ခြင်း၊ ချွေးထွက်ခြင်း သို့မဟုတ် ပုံမှန်မဟုတ်သော ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုတို့သာ ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ရင်ဘတ်လက္ခဏာများ မရှင်းလင်းပါက၊ အထူးသဖြင့် နှလုံးသွေးကြောဆိုင်ရာ အန္တရာယ်အချက်များရှိသူများတွင် ဆရာဝန်၏ အကဲဖြတ်မှုကို ခံယူသင့်ပါသည်။
GERD နှင့် နှလုံးဆိုင်ရာ ရင်ဘတ်နာခြင်းကို ဘယ်လိုခွဲခြားမလဲ?
လက္ခဏာများ တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ထပ်တူဖြစ်နိုင်သော်လည်း အချို့အချက်များက အစောပိုင်းခွဲခြားရာတွင် ကူညီနိုင်ပါသည်။
1. အစားအစာနှင့် ဆက်စပ်မှု
GERD သည် အစာစားပြီးနောက်၊ အထူးသဖြင့် အစာများများစားပြီးနောက် ဖြစ်နိုင်ပြီး စားပြီးမကြာမီ လှဲလျောင်းပါက ပိုဆိုးနိုင်ပါသည်။
နှလုံးကြွက်သားသို့ သွေးမလုံလောက်မှုကြောင့် ဖြစ်သော ရင်ဘတ်လက္ခဏာများသည် ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုနှင့် ပိုမိုဆက်စပ်နိုင်သော်လည်း လူနာတိုင်းတွင် ဤပုံစံအတိုင်း မဖြစ်နိုင်ပါ။
2. လက္ခဏာ၏ သဘောသဘာဝ
GERD တွင် ရင်ပူခြင်း၊ အက်ဆစ်ပြန်တက်ခြင်း၊ ပါးစပ်ထဲ ချဉ်/ခါးခြင်း သို့မဟုတ် ဝမ်းဗိုက်အပေါ်ပိုင်း မအီမသာဖြစ်ခြင်းတို့ အဖြစ်များပါသည်။
နှလုံးကြွက်သားသို့ သွေးမလုံလောက်မှုတွင် ရင်ဘတ်ဖိခြင်း၊ ညှစ်ခြင်း၊ လေးလံခြင်း သို့မဟုတ် တင်းကျပ်ခြင်း ဖြစ်နိုင်ပြီး အခြားနေရာများသို့ ပျံ့နှံ့နိုင်ပါသည်။
3. ကိုယ်အနေအထားနှင့် ဆက်စပ်မှု
GERD သည် အထူးသဖြင့် အစာစားပြီးနောက် လှဲလျောင်းခြင်း သို့မဟုတ် ကိုင်းခြင်းဖြင့် ပိုဆိုးနိုင်ပါသည်။
နှလုံးကြောင့်ဖြစ်သော ischemic symptoms များသည် အများအားဖြင့် ကိုယ်အနေအထားထက် ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုနှင့် ပိုဆက်စပ်နိုင်သော်လည်း လက္ခဏာများ ကွဲပြားနိုင်ပါသည်။
4. တွဲဖက်လက္ခဏာများ
GERD တွင် အက်ဆစ်ပြန်တက်ခြင်း၊ လည်ချောင်းမအီမသာဖြစ်ခြင်း၊ ချောင်းဆိုးခြင်း၊ အသံဝင်ခြင်း သို့မဟုတ် မျိုရခက်ခြင်းတို့ ပါဝင်နိုင်ပါသည်။
နှလုံးဆိုင်ရာ ရင်ဘတ်လက္ခဏာများတွင် အသက်ရှူမဝခြင်း၊ ချွေးထွက်ခြင်း၊ မူးဝေခြင်း၊ ပျို့ခြင်း၊ မေ့လဲခြင်း သို့မဟုတ် အားနည်းခြင်းတို့ တွဲဖက်နိုင်ပါသည်။
5. ဆေးဝါးအပေါ် တုံ့ပြန်မှု
GERD လက္ခဏာများသည် antacid သို့မဟုတ် အက်ဆစ်လျှော့ဆေးများဖြင့် သက်သာနိုင်ပါသည်။ သို့သော် antacid သောက်ပြီး သက်သာလာခြင်းသည် နှလုံးရောဂါမရှိကြောင်း အတည်ပြုနိုင်သည့် နည်းလမ်းမဟုတ်ပါ။ နှလုံးဆိုင်ရာအကြောင်းရင်းကို သံသယရှိပါက ECG၊ cardiac troponin နှင့် လိုအပ်သလို အခြားစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်နိုင်ပါသည်။
အန္တရာယ်သတိပေးလက္ခဏာများ — ဘယ်အချိန်မှာ အရေးပေါ်ဆေးကုသမှု ခံယူသင့်သလဲ?
အောက်ပါလက္ခဏာများရှိပါက GERD သာဖြစ်သည်ဟု မိမိဘာသာ မဆုံးဖြတ်သင့်ပါ:
- ပြင်းထန်သော၊ ဆက်တိုက်ဖြစ်သော သို့မဟုတ် ပိုဆိုးလာသော ရင်ဘတ်နာခြင်း၊ ဖိခြင်း သို့မဟုတ် လေးလံခြင်း
- လက်မောင်း၊ ပခုံး၊ လည်ပင်း၊ မေးရိုး၊ ကျော သို့မဟုတ် ဝမ်းဗိုက်အပေါ်ပိုင်းသို့ ပျံ့နှံ့သော ရင်ဘတ်မအီမသာဖြစ်မှု
- အသက်ရှူမဝခြင်း၊ ချွေးအလွန်ထွက်ခြင်း၊ မူးဝေခြင်း၊ မေ့လဲခြင်း သို့မဟုတ် အလွန်အားနည်းခြင်း
- သိသာသော ရင်ဘတ်လက္ခဏာနှင့်အတူ ပျို့ခြင်း သို့မဟုတ် အန်ခြင်း
- ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားနေစဉ် ဖြစ်ပေါ်ခြင်း သို့မဟုတ် လှုပ်ရှားတိုင်း ထပ်ခါတလဲလဲ ဖြစ်ခြင်း
- အသစ်ဖြစ်ပေါ်လာသော သို့မဟုတ် အကြောင်းရင်းမရှင်းလင်းသော ရင်ဘတ်နာခြင်း၊ အထူးသဖြင့် ပြင်းထန်ခြင်း သို့မဟုတ် ဆက်တိုက်ဖြစ်ခြင်း
- ဆီးချို၊ သွေးတိုး၊ သွေးတွင်းအဆီမြင့်ခြင်း၊ ကျောက်ကပ်ရောဂါ သို့မဟုတ် ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းကဲ့သို့ နှလုံးသွေးကြောအန္တရာယ်အချက်များနှင့်အတူ ရင်ဘတ်နာခြင်း
- မိသားစုတွင် အသက်ငယ်စဉ် နှလုံးသွေးကြောရောဂါဖြစ်ဖူးခြင်း
ဤလက္ခဏာများသည် အရေးပေါ် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအကဲဖြတ်မှု လိုအပ်နိုင်ပါသည်။ အကယ်၍ acute cardiac condition ဖြစ်ပါက အချိန်မီ ရောဂါရှာဖွေခြင်းနှင့် ကုသခြင်းသည် ပြင်းထန်သော နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ၏ အန္တရာယ်ကို လျှော့ချရန် အရေးကြီးပါသည်။
GERD ဖြစ်နိုင်တယ်လို့ ထင်ရင် ဘာလုပ်သင့်သလဲ?
အစာစားပြီးနောက် ရင်ပူခြင်း၊ အက်ဆစ်ပြန်တက်ခြင်း၊ ပါးစပ်ထဲ ချဉ်/ခါးခြင်း၊ လှဲလျောင်းသောအခါ ပိုဆိုးခြင်းတို့ရှိပြီး အရေးပေါ်သတိပေးလက္ခဏာ မရှိပါက ဆရာဝန်က လူနေမှုပုံစံပြောင်းလဲခြင်းနှင့် သင့်တော်သော ဆေးဝါးအသုံးပြုခြင်းကို အကြံပြုနိုင်ပါသည်။
အစောပိုင်းစောင့်ရှောက်မှုတွင်:
- အစာစားပြီးချက်ချင်း မလှဲဘဲ နောက်ဆုံးအစာစားချိန်နှင့် အိပ်ချိန်ကြား 2–3 နာရီခန့် ခြားထားခြင်း
- အထူးသဖြင့် ညအိပ်ချိန်နီးတွင် အစာများများစားခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်း
- မိမိ၏လက္ခဏာကို တကယ်လှုံ့ဆော်သော အစားအစာ သို့မဟုတ် အဖျော်ယမကာများကို စောင့်ကြည့်၍ လျှော့ချခြင်း
- ကိုယ်အလေးချိန်များခြင်း သို့မဟုတ် အဝလွန်ခြင်းက လက္ခဏာနှင့် ဆက်စပ်ပါက ကိုယ်အလေးချိန်လျှော့ချရန် စဉ်းစားခြင်း
- ညဘက်လက္ခဏာများရှိသူများတွင် အိပ်ရာ၏ ဦးခေါင်းဘက်ကို မြှင့်ထားခြင်း
- ဝမ်းဗိုက်ကို အလွန်တင်းကျပ်စေသော အဝတ်အစား သို့မဟုတ် ခါးပတ်များကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်း
- ဆေးလိပ်ဖြတ်ခြင်း
- ဆရာဝန်၏ အကြံပြုချက်အတိုင်း ဆေးအသုံးပြုပြီး အကဲဖြတ်မှုမရှိဘဲ မိမိဘာသာ ရေရှည်ဆေးသောက်ခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်း
အရေးကြီးသည်မှာ လက္ခဏာများ မသက်သာခြင်း၊ မကြာခဏပြန်ဖြစ်ခြင်း၊ လက္ခဏာပုံစံပြောင်းလဲခြင်း သို့မဟုတ် အခြားစိုးရိမ်ဖွယ်လက္ခဏာများ ပေါ်လာပါက ဆရာဝန်နှင့် ပြသသင့်ပါသည်။
GERD ကို ဆရာဝန်က ဘယ်လိုစစ်ဆေးသလဲ?
ရောဂါရှာဖွေမှုသည် အသေးစိတ်ဆေးဘက်ဆိုင်ရာရာဇဝင် မေးမြန်းခြင်းမှ စတင်လေ့ရှိပါသည်။ အစာစားပြီးနောက် ဖြစ်ခြင်း၊ လှဲလျောင်းချိန်ဖြစ်ခြင်း၊ အက်ဆစ်ပြန်တက်ခြင်း၊ မျိုရခက်ခြင်း၊ မျိုသည့်အခါနာခြင်း၊ အစာအိမ်နှင့်အူလမ်းကြောင်းမှ သွေးထွက်ခြင်း၊ အကြောင်းမရှိဘဲ ကိုယ်အလေးချိန်ကျခြင်း သို့မဟုတ် ဆက်တိုက်အန်ခြင်းတို့ကို စစ်ဆေးမေးမြန်းနိုင်ပါသည်။
ပုံမှန် GERD လက္ခဏာများရှိပြီး alarm features မရှိသူများတွင် လူနေမှုပုံစံပြောင်းလဲခြင်းနှင့် သင့်တော်သောဆေးဝါးကို စမ်းသပ်ကုသခြင်း စတင်နိုင်ပါသည်။
အချို့လူနာများတွင် ထပ်မံစစ်ဆေးမှုများ လိုအပ်နိုင်ပါသည်:
- Electrocardiogram (ECG): ရင်ဘတ်နာခြင်း၊ ရင်ဘတ်တင်းကျပ်ခြင်း သို့မဟုတ် နှလုံးဆိုင်ရာအကြောင်းရင်းကို သံသယရှိစေသော လက္ခဏာများရှိပါက အရေးကြီးသော စစ်ဆေးမှုဖြစ်ပါသည်။
- နှလုံးဆိုင်ရာ သွေးစစ်ဆေးမှု: acute myocardial injury သို့မဟုတ် acute coronary syndrome ကို သံသယရှိပါက cardiac troponin စစ်ဆေးနိုင်ပါသည်။
- Upper gastrointestinal endoscopy: မျိုရခက်ခြင်း၊ မျိုနာခြင်း၊ အစာအိမ်နှင့်အူလမ်းကြောင်းမှ သွေးထွက်ခြင်း၊ အကြောင်းမရှိဘဲ ကိုယ်အလေးချိန်ကျခြင်း၊ သွေးအားနည်းခြင်း၊ ဆက်တိုက်အန်ခြင်း သို့မဟုတ် သင့်တော်သောကုသမှုဖြင့် မသက်သာခြင်းတို့ရှိပါက စဉ်းစားနိုင်ပါသည်။
- Esophageal reflux monitoring: ရောဂါသတ်မှတ်ချက် မရှင်းလင်းပါက သို့မဟုတ် သင့်တော်သောကုသမှုခံယူပြီးနောက် လက္ခဏာဆက်ရှိနေပါက pH monitoring သို့မဟုတ် impedance-pH monitoring ကို စဉ်းစားနိုင်ပါသည်။
- Esophageal manometry: အစာမျိုပြွန်လှုပ်ရှားမှုဆိုင်ရာ ပြဿနာကို သံသယရှိပါက သို့မဟုတ် ထပ်မံအကဲဖြတ်ရန်လိုသော လူနာအချို့တွင် အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။
နှလုံးကြောင့်မဟုတ်သော ရင်ဘတ်နာခြင်းတွင် အခြားအကြောင်းရင်းများလည်း ရှိနိုင်ပါသည်
GERD သည် noncardiac chest pain ၏ အဖြစ်များသော အကြောင်းရင်းတစ်ခုဖြစ်သော်လည်း တစ်ခုတည်းသောအကြောင်းရင်း မဟုတ်ပါ။ အခြားအကြောင်းရင်းများတွင်:
- ရင်ဘတ်နံရံရှိ ကြွက်သား သို့မဟုတ် အရိုးအဆစ်ပြဿနာများ၊ အဆုတ် သို့မဟုတ် pleura ဆိုင်ရာရောဂါများ
- အစာမျိုပြွန်လှုပ်ရှားမှု မမှန်ခြင်း သို့မဟုတ် esophageal spasm
- Peptic ulcer disease သို့မဟုတ် အခြားအစာအိမ်အူလမ်းကြောင်းရောဂါများ
- စိတ်ဖိစီးမှု၊ စိုးရိမ်ပူပန်မှု သို့မဟုတ် panic attack
- အစောပိုင်း shingles
- လက္ခဏာနှင့် တစ်ဦးချင်းအန္တရာယ်အချက်များအလိုက် စစ်ဆေးရန်လိုသော အခြားအခြေအနေများ
ထို့ကြောင့် ရင်ဘတ်နာခြင်းကို လက္ခဏာတစ်ခုတည်းအပေါ် မူတည်၍ မိမိဘာသာ ရောဂါသတ်မှတ်ခြင်း မပြုသင့်ပါ။
မကြာခဏမေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ
1. GERD က ရင်ဘတ်နာစေနိုင်ပါသလား?
နိုင်ပါသည်။ သို့သော် ပြင်းထန်သော၊ အသစ်ဖြစ်သော သို့မဟုတ် အကြောင်းရင်းမရှင်းသော ရင်ဘတ်နာခြင်း၊ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားချိန် ဖြစ်ခြင်း၊ အသက်ရှူမဝခြင်း၊ ချွေးထွက်ခြင်း သို့မဟုတ် မူးဝေခြင်းတို့ရှိပါက အရေးပေါ် နှလုံးဆိုင်ရာအကြောင်းရင်းများကို ဖယ်ရှားရန် အမြန်အကဲဖြတ်သင့်ပါသည်။
2. GERD ရင်ပူခြင်းနှင့် နှလုံးဆိုင်ရာ ရင်ဘတ်နာခြင်း ဘာကွာသလဲ?
GERD သည် အစာစားခြင်း၊ လှဲလျောင်းခြင်းနှင့် ဆက်စပ်နိုင်ပြီး အက်ဆစ်ပြန်တက်ခြင်း ပါဝင်နိုင်ပါသည်။ နှလုံးဆိုင်ရာ ischemic discomfort သည် ဖိခြင်း၊ ညှစ်ခြင်း သို့မဟုတ် လေးလံခြင်းကဲ့သို့ ဖြစ်နိုင်ပြီး ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုနှင့် ဆက်စပ်နိုင်ပါသည်။ သို့သော် လက္ခဏာများ ထပ်တူဖြစ်နိုင်သောကြောင့် မိမိဘာသာ အတည်ပြု၍ မရပါ။
3. Antacid သောက်ပြီး သက်သာရင် နှလုံးရောဂါမဟုတ်ဘူးလား?
မဟုတ်ပါ။ Antacid ဖြင့် သက်သာလာခြင်းသည် နှလုံးဆိုင်ရာအကြောင်းရင်းကို မဖယ်ရှားနိုင်ပါ။
4. GERD ရှိသူတိုင်း endoscopy လုပ်ဖို့လိုပါသလား?
မလိုအပ်ပါ။ ပုံမှန် GERD လက္ခဏာများရှိပြီး alarm features မရှိပါက ဆရာဝန်၏ သုံးသပ်ချက်အရ လူနေမှုပုံစံပြောင်းလဲခြင်းနှင့် ဆေးဝါးကုသမှုဖြင့် စတင်နိုင်ပါသည်။
5. GERD နာတာရှည်ဖြစ်နိုင်ပါသလား?
ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ အချို့လူနာများတွင် GERD သည် ဆက်တိုက်ဖြစ်နိုင်သလို မကြာခဏ ပြန်ဖြစ်နိုင်ပါသည်။
6. ဘယ်အချိန်မှာ ဆေးရုံကို အမြန်သွားသင့်သလဲ?
ပြင်းထန်သော၊ ဆက်တိုက်ဖြစ်သော သို့မဟုတ် အကြောင်းရင်းမရှင်းသော ရင်ဘတ်နာခြင်း၊ အသက်ရှူမဝခြင်း၊ ချွေးထွက်ခြင်း၊ မူးဝေခြင်း၊ မေ့လဲခြင်း၊ အလွန်အားနည်းခြင်း သို့မဟုတ် နာကျင်မှု အခြားနေရာများသို့ ပျံ့နှံ့ခြင်းတို့ရှိပါက အမြန်ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အကဲဖြတ်မှု ခံယူသင့်ပါသည်။
GERD သည် အဖြစ်များပြီး ရင်ဘတ်နာခြင်း သို့မဟုတ် ရင်ပူခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။ သို့သော် နှလုံးရောဂါအချို့၏ လက္ခဏာများသည် GERD နှင့် ဆင်တူနိုင်သောကြောင့် ရင်ဘတ်နာခြင်းကို သတိထားရန် လိုအပ်ပါသည်။
လုံခြုံသော အခြေခံမူမှာ “ရင်ဘတ်နာခြင်းသည် အသစ်ဖြစ်ခြင်း၊ ပြင်းထန်ခြင်း၊ ဆက်တိုက်ဖြစ်ခြင်း၊ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားချိန် ဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် အသက်ရှူမဝခြင်း၊ ချွေးထွက်ခြင်း၊ မူးဝေခြင်း၊ မေ့လဲခြင်းတို့နှင့် တွဲဖက်ပါက အန္တရာယ်ရှိနိုင်သော နှလုံးဆိုင်ရာအကြောင်းရင်းကို ဖယ်ရှားရန် အမြန်ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အကဲဖြတ်မှုခံယူသင့်သည်” ဖြစ်ပါသည်။
GERD ကို မှန်ကန်စွာ ရောဂါသတ်မှတ်ပြီးနောက် လူနေမှုပုံစံပြောင်းလဲခြင်း၊ လိုအပ်သလို ဆေးဝါးကုသခြင်းနှင့် follow-up ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် လက္ခဏာများကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပါသည်။
အချက်အလက်မေးမြန်းရန်နှင့် ရက်ချိန်းယူရန်
Sapiens Hospital “Move Better : Live Better”
ဖုန်း 02 1113703
1. Katz PO, Dunbar KB, Schnoll-Sussman FH, Greer KB, Yadlapati R, Spechler SJ. ACG Clinical Guideline for the Diagnosis and Management of Gastroesophageal Reflux Disease. American Journal of Gastroenterology. 2022;117(1):27–56.
2. Gulati M, Levy PD, Mukherjee D, et al. 2021 AHA/ACC/ASE/CHEST/SAEM/SCCT/SCMR Guideline for the Evaluation and Diagnosis of Chest Pain. Circulation. 2021;144:e368–e454.
3. Li T, Holleman J, Fass R. Diagnosis and Management of Noncardiac Chest Pain. Gastroenterology & Hepatology. 2024.
4. Fass R, Achem SR. Noncardiac Chest Pain: Epidemiology, Natural Course and Pathogenesis. Journal of Neurogastroenterology and Motility. 2011;17(2):110–123.
5. Fass R. Diagnosis and Management of Functional Chest Pain in the Rome IV Era. Journal of Neurogastroenterology and Motility. 2019;25(4):487–498.