ရင်သားနာခြင်း သို့မဟုတ် ရင်သားတွင် အဖုစမ်းမိခြင်း — ဘာတွေ စစ်ဆေးသင့်သလဲ?
ရင်သားနာခြင်း သို့မဟုတ် အဖုစမ်းမိပါက အလွန်အမင်းမစိုးရိမ်သင့်သော်လည်း လျစ်လျူမရှုသင့်ပါ။ ရင်သားနာခြင်း သို့မဟုတ် အဖုစမ်းမိခြင်းသည် အမျိုးသမီးများစွာကို “ရင်သားကင်ဆာဖြစ်နေမလား?” ဟု ချက်ချင်းစိုးရိမ်စေတတ်သော လက္ခဏာများဖြစ်သည်။ ရင်သားကင်ဆာသည် အမျိုးသမီးများတွင် အဖြစ်များသောရောဂါတစ်ခုဖြစ်ပြီး စောစီးစွာတွေ့ရှိခြင်းသည် ကုသမှုအပေါ် အရေးကြီးသော သက်ရောက်မှုရှိသောကြောင့် ဤစိုးရိမ်မှုကို နားလည်နိုင်ပါသည်။ သို့သော် ဆေးပညာအရ ရင်သားနာခြင်း သို့မဟုတ် ရင်သားအဖုရှိခြင်းတိုင်းသည် ကင်ဆာဟု မဆိုလိုပါ။ အများအပြားတွင် ဟော်မုန်းပြောင်းလဲမှု၊ ရင်သားအရည်အိတ်၊ ကင်ဆာမဟုတ်သောအဖု၊ ရင်သားရောင်ရမ်းခြင်း သို့မဟုတ် အသက်အရွယ်အလိုက် ရင်သားတစ်ရှူးပြောင်းလဲမှုတို့ကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်။
သို့သော် “အများစုက ကင်ဆာမဟုတ်ပါ” ဆိုသည်မှာ “စစ်ဆေးရန်မလိုပါ” ဟု မဆိုလိုပါ။ အချို့အဖုများကို စောင့်ကြည့်ရန်လိုအပ်ပြီး အချို့တွင် biopsy ပြုလုပ်ရန်လိုနိုင်သလို အချို့လက္ခဏာများတွင် ဆရာဝန်နှင့် အမြန်ပြသသင့်ပါသည်။
ဤဆောင်းပါးတွင် ဘယ်လိုရင်သားနာခြင်းက ပိုမိုသတိထားသင့်သလဲ၊ အဖုစမ်းမိပါက ဘာတွေစစ်ဆေးနိုင်သလဲ၊ အသက်အရွယ်က စစ်ဆေးမှုရွေးချယ်မှုကို ဘယ်လိုသက်ရောက်သလဲနှင့် ဘယ်အချိန်မှာ ကိုယ်တိုင်စောင့်ကြည့်မနေသင့်သလဲကို ရှင်းပြထားပါသည်။
ရင်သားနာခြင်းကို ဘာတွေက ဖြစ်စေနိုင်သလဲ?
ရင်သားနာခြင်း သို့မဟုတ် တင်းကျပ်နာကျင်ခြင်းသည် အထူးသဖြင့် ရာသီလာနေသည့်အရွယ် အမျိုးသမီးများတွင် အလွန်အဖြစ်များသည်။ များသောအားဖြင့် ရာသီစက်ဝန်းအတွင်း ဟော်မုန်းပြောင်းလဲမှုနှင့် ဆက်စပ်ပြီး ရာသီမလာမီ ရင်သားနာခြင်း သို့မဟုတ် တင်းကျပ်ခြင်း ဖြစ်ကာ ရာသီလာပြီးနောက် သက်သာလာနိုင်သည်။
အဖြစ်များသော အကြောင်းရင်းများ မှာ
- ရာသီစက်ဝန်းနှင့်ဆက်စပ်သော ဟော်မုန်းပြောင်းလဲမှု
- ရင်သားအရည်အိတ်များ
- ရင်သားတစ်ရှူးထူထပ်ခြင်း သို့မဟုတ် fibrocystic change
- ရင်သားရောင်ရမ်းခြင်း
- နို့တိုက်နေခြင်း သို့မဟုတ် နို့ပြွန်ပိတ်ခြင်း
- ထိခိုက်ဒဏ်ရာ သို့မဟုတ် ရင်ဘတ်နံရံကြွက်သားရောင်ခြင်း
- ဆေးဝါး သို့မဟုတ် ဟော်မုန်းအချို့
- စိတ်ဖိစီးမှု၊ အိပ်ရေးမဝခြင်း၊ caffeine သို့မဟုတ် အချို့လူများတွင် လက္ခဏာကို လှုံ့ဆော်နိုင်သော အပြုအမူများ
အဖုမစမ်းမိခြင်း၊ နို့သီးခေါင်းမူမမှန်မှုမရှိခြင်းနှင့် နေရာတစ်ခုတည်းတွင် ဆက်တိုက်နာခြင်းမရှိဘဲ ရင်သားနာခြင်းတစ်ခုတည်းသာရှိပါက ရင်သားကင်ဆာကို တိုက်ရိုက်ညွှန်ပြသော လက္ခဏာမဟုတ်လေ့ရှိပါ။ သို့သော် နေရာတစ်ခုတည်းတွင် ဆက်တိုက်နာခြင်း၊ တစ်ဖက်တည်းနာခြင်း သို့မဟုတ် အခြားလက္ခဏာများနှင့် တွဲဖက်ပါက ထပ်မံစစ်ဆေးသင့်သည်။
ဘယ်လိုရင်သားနာခြင်းက ပုံမှန်အားဖြင့် စိုးရိမ်စရာနည်းသလဲ? ဟော်မုန်း သို့မဟုတ် ကင်ဆာမဟုတ်သောအခြေအနေများနှင့် ဆက်စပ်သည့် ရင်သားနာခြင်းတွင် အောက်ပါလက္ခဏာများ တွေ့ရတတ်သည်။ ရင်သားနှစ်ဖက်လုံး သို့မဟုတ် ကျယ်ပြန့်သောနေရာတွင် နာခြင်း
- ရာသီမလာမီ ရင်သားတင်းကျပ်နာခြင်း
- ရာသီလာပြီးနောက် လက္ခဏာသက်သာခြင်း
- ရှင်းလင်းသောအဖု မစမ်းမိခြင်း
- နို့သီးခေါင်းမှ သွေး သို့မဟုတ် ပုံမှန်မဟုတ်သော အရည်မထွက်ခြင်း
- ရင်သားအရေပြားချိုင့်ဝင်ခြင်း၊ နီခြင်း၊ ထူလာခြင်း သို့မဟုတ် ပုံသဏ္ဍာန်ပြောင်းခြင်း မရှိခြင်း
- ရာသီစက်ဝန်းအလိုက် ဖြစ်လိုက်ပျောက်လိုက် ဖြစ်ခြင်း
ထိုအခြေအနေတွင် ဆရာဝန်က ရောဂါရာဇဝင်ကို မေးမြန်းပြီး ရင်သားစစ်ဆေးကာ ရင်သားကို ကောင်းစွာထောက်ပံ့ပေးသည့် bra ဝတ်ဆင်ခြင်း၊ တစ်ဦးချင်း လက္ခဏာလှုံ့ဆော်သည့်အရာများကို လျှော့ချခြင်း၊ သင့်လျော်သလို နာကျင်မှုသက်သာဆေးသုံးခြင်း သို့မဟုတ် အသက်အရွယ်နှင့် အန္တရာယ်အခြေအနေအရ ထပ်မံစစ်ဆေးခြင်းတို့ကို အကြံပြုနိုင်သည်။
ဘယ်လိုရင်သားနာခြင်းမှာ ဆရာဝန်နှင့် ပြသသင့်သလဲ? အောက်ပါလက္ခဏာများရှိပါက ဆရာဝန်နှင့် ပြသသင့်သည်။
- နေရာတစ်ခုတည်းတွင် ဆက်တိုက် ရင်သားနာခြင်း
- ရာသီစက်ဝန်းနှင့်မဆိုင်ဘဲ တစ်ဖက်တည်းနာခြင်း
- ရင်သားအဖု စမ်းမိခြင်း
- နို့သီးခေါင်း အသစ်စတင်ချိုင့်ဝင်ခြင်း၊ ဆွဲဝင်ခြင်း သို့မဟုတ် ပုံသဏ္ဍာန်ပြောင်းခြင်း
- အထူးသဖြင့် တစ်ဖက်တည်းမှ သွေး သို့မဟုတ် အရည်ကြည်ထွက်ခြင်း
- ရင်သားအရေပြား ချိုင့်ဝင်ခြင်း၊ တွန့်ခြင်း၊ နီခြင်း၊ ထူလာခြင်း သို့မဟုတ် လိမ္မော်ခွံကဲ့သို့ ဖြစ်ခြင်း
- ရင်သားဖောင်းခြင်း၊ နီခြင်း၊ ပူခြင်း၊ အလွန်နာခြင်း သို့မဟုတ် ဖျားခြင်း
- ချိုင်းတွင် အဖုစမ်းမိခြင်း
- မိသားစုတွင် ရင်သားကင်ဆာ သို့မဟုတ် သားဥအိမ်ကင်ဆာ ရာဇဝင်ရှိခြင်း
- အသက် 40 ကျော်ပြီး ယခင်က မဖြစ်ဖူးသော ရင်သားလက္ခဏာအသစ် ဖြစ်ပေါ်ခြင်း
ဤလက္ခဏာများရှိခြင်းသည် ကင်ဆာဖြစ်နေသည်ဟု မဆိုလိုသော်လည်း စနစ်တကျစစ်ဆေးရန်လိုပြီး ကိုယ်တိုင်ကုသခြင်း သို့မဟုတ် အချိန်ကြာကြာစောင့်ကြည့်ခြင်း မပြုသင့်ပါ။
ရင်သားအဖုက ဘာဖြစ်နိုင်သလဲ?
ရင်သားအဖုဖြစ်စေသော အကြောင်းရင်းများ အမျိုးမျိုးရှိသည်။ အချို့မှာ ကင်ဆာမဟုတ်ဘဲ အချို့ကို စောင့်ကြည့်ရန်လိုပြီး အချို့တွင် biopsy လုပ်ရန်လိုနိုင်သည်။
- ရင်သားအရည်အိတ် Breast cyst ကို အထူးသဖြင့် အသက် 30–50 ဝန်းကျင် အမျိုးသမီးများတွင် တွေ့ရတတ်သည်။ အဖုသည် များသောအားဖြင့် လုံးဝန်းပြီး ချောမွေ့ကာ ရာသီမလာမီ ပိုနာခြင်း သို့မဟုတ် တင်းကျပ်ခြင်းဖြစ်နိုင်သည်။ Ultrasound ဖြင့် အရည်အိတ်နှင့် solid mass ကို ခွဲခြားနိုင်သည်။
- Fibroadenoma အသက်ငယ်သော အမျိုးသမီးများတွင် အဖြစ်များသော ကင်ဆာမဟုတ်သည့် ရင်သားအဖုတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ အဖုသည် ပုံမှန်အားဖြင့် လုံးဝန်း၊ အနားသတ်ချောမွေ့၊ လှုပ်ရှားနိုင်ပြီး တဖြည်းဖြည်း ကြီးလာတတ်သည်။ အချို့အခြေအနေများတွင် စောင့်ကြည့်ခြင်း သို့မဟုတ် biopsy ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်နိုင်သည်။
- ရင်သားရောင်ရမ်းခြင်း သို့မဟုတ် ပိုးဝင်ခြင်း နို့တိုက်နေသော အမျိုးသမီးများ သို့မဟုတ် နို့ပြွန်ပိတ်နေသူများတွင် ဖြစ်နိုင်သည်။ ရင်သားနီခြင်း၊ ပူခြင်း၊ နာခြင်း၊ ဖျားခြင်းနှင့် အချို့တွင် ရင်သားအနာဖု ဖြစ်နိုင်သည်။
- ထိခိုက်မှုနောက်ပိုင်း အဆီတစ်ရှူးပြောင်းလဲမှု ရင်သားထိခိုက်မှု သို့မဟုတ် ခွဲစိတ်ပြီးနောက် fat necrosis ဖြစ်နိုင်ပြီး တင်းမာသောအဖု စမ်းမိနိုင်သဖြင့် အခြားရောဂါများနှင့် ခွဲခြားစစ်ဆေးရန်လိုသည်။
- ရင်သားကင်ဆာ ရင်သားကင်ဆာအဖုသည် တင်းမာခြင်း၊ အနားသတ်မညီခြင်း၊ တစ်ရှူးနှင့်ကပ်နေခြင်း၊ မနာခြင်းတို့ဖြင့် ပေါ်လာနိုင်သလို အရေပြား၊ နို့သီးခေါင်း သို့မဟုတ် ချိုင်းတို့တွင် ပြောင်းလဲမှုများလည်း တွဲဖက်နိုင်သည်။ သို့သော် အမြဲတမ်း ထင်ရှားသောလက္ခဏာမရှိနိုင်သောကြောင့် ရင်သားအဖုအသစ်ကို ဆရာဝန်က အကဲဖြတ်သင့်သည်။
အရေးကြီးသော ရင်သားစစ်ဆေးမှုများက ဘာတွေလဲ?
ရင်သားနာခြင်း သို့မဟုတ် ရင်သားအဖုကို အကဲဖြတ်ရာတွင် စမ်းသပ်ထိတွေ့စစ်ဆေးခြင်းတစ်ခုတည်းကို မအသုံးပြုပါ။ အသက်၊ လက္ခဏာ၊ အဖုနေရာ၊ ကိုယ်ပိုင်အန္တရာယ်အချက်များနှင့် physical examination ရလဒ်တို့ကို ပေါင်းစပ်အကဲဖြတ်သည်။ ရင်သားအဖုစစ်ဆေးရာတွင် ကျယ်ပြန့်စွာအသုံးပြုသည့် နည်းလမ်းမှာ “triple assessment” ဖြစ်ပြီး အောက်ပါအချက်များပါဝင်သည်။
- ရောဂါရာဇဝင်မေးမြန်းခြင်းနှင့် ဆရာဝန်မှ ရင်သားစစ်ဆေးခြင်း
- Ultrasound သို့မဟုတ် mammogram ကဲ့သို့ breast imaging
- စစ်ဆေးမှုရလဒ်အရ လိုအပ်ပါက biopsy သို့မဟုတ် cell sampling ပြုလုပ်ခြင်း
လူတိုင်းတွင် စစ်ဆေးမှု 3 မျိုးလုံး အမြဲလိုအပ်သည်မဟုတ်ပါ။ သို့သော် အဖုအမှန်တကယ်ရှိခြင်း သို့မဟုတ် သံသယဖြစ်စရာလက္ခဏာရှိပါက အရှင်းလင်းဆုံးအဖြေရရှိရန် ဆရာဝန်က သင့်လျော်သည့်စစ်ဆေးမှုများကို ရွေးချယ်မည်။
- ရောဂါရာဇဝင်မေးမြန်းခြင်းနှင့် ဆရာဝန်မှ ရင်သားစစ်ဆေးခြင်း ဆရာဝန်က အောက်ပါအချက်များကို မေးမြန်းနိုင်သည်။
- လက္ခဏာ ဘယ်အချိန်စတင်သလဲ
- တစ်ဖက်တည်းနာသလား သို့မဟုတ် နှစ်ဖက်လုံးနာသလား
- ရာသီစက်ဝန်းနှင့် ဆက်စပ်သလား
- အဖုစမ်းမိသည်မှာ ဘယ်လောက်ကြာပြီလဲ
- အဖုကြီးလာခြင်း သို့မဟုတ် ပြောင်းလဲခြင်းရှိသလား
- နို့သီးခေါင်းမှ အရည် သို့မဟုတ် သွေးထွက်သလား
- ယခင်က ရင်သားအဖု သို့မဟုတ် ရင်သားခွဲစိတ်မှု ရှိဖူးသလား
- မိသားစုတွင် ရင်သားကင်ဆာ သို့မဟုတ် သားဥအိမ်ကင်ဆာ ရာဇဝင်ရှိသလား
- ဟော်မုန်းဆေး၊ ကိုယ်ဝန်တားဆေး သို့မဟုတ် သွေးဆုံးဟော်မုန်းကုသမှု သုံးနေသလား
- ကိုယ်ဝန်ရှိသလား၊ နို့တိုက်နေသလား သို့မဟုတ် မကြာသေးမီက နို့တိုက်ခြင်းရပ်ထားသလား
ထို့နောက် ဆရာဝန်က ရင်သားနှစ်ဖက်လုံး၊ နို့သီးခေါင်းနှင့် အရေပြားကို စစ်ဆေးပြီး ချိုင်းကိုပါ စမ်းသပ်၍ အဖု သို့မဟုတ် lymph node ကြီးခြင်းရှိမရှိ စစ်ဆေးမည်။ Physical examination သည် အကဲဖြတ်ရာတွင် ကူညီသော်လည်း ရှင်းလင်းသောအဖု သို့မဟုတ် သံသယဖြစ်စရာ လက္ခဏာရှိပါက imaging ကို အစားမထိုးနိုင်ပါ။
2. Breast Ultrasound
ရင်သား ultrasound သည် ဓာတ်ရောင်ခြည်မပါဝင်သော စစ်ဆေးမှုဖြစ်ပြီး အသက်ငယ်သောအမျိုးသမီးများ၊ ရင်သားတစ်ရှူးထူထပ်သူများ သို့မဟုတ် နေရာတစ်ခုတည်းတွင် အဖုစမ်းမိသူများအတွက် အသုံးဝင်သည်။ အဖုသည် အရည်အိတ်လား၊ solid mass လား သို့မဟုတ် biopsy လိုအပ်နိုင်သည့် လက္ခဏာရှိသလားကို ခွဲခြားနိုင်သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် အသက် 30 နှစ်အောက် အမျိုးသမီးတွင် အဖုစမ်းမိပါက ultrasound ဖြင့် စတင်စစ်ဆေးလေ့ရှိသည်။
- နေရာတစ်ခုတည်းတွင် စမ်းမိသောအဖုကို အကဲဖြတ်ရန်
- အရည်အိတ်၊ အနာဖု သို့မဟုတ် solid mass ကို အကဲဖြတ်ရန်
- အသက်ကြီးသော အမျိုးသမီးများတွင် mammogram နှင့် တွဲသုံးရန်
- လိုအပ်ပါက biopsy needle ကို လမ်းညွှန်ရန်
Ultrasound သည် အလွန်အသုံးဝင်သော်လည်း အမျိုးသမီးအားလုံးတွင် mammogram ကို အစားထိုးနိုင်သော စစ်ဆေးမှုမဟုတ်ပါ၊ အထူးသဖြင့် mammogram ဖြင့် screening လုပ်ရန်သင့်တော်သော အသက်အရွယ်တွင် ဖြစ်သည်။
3. Mammogram
Mammogram သည် ရင်သားကို X-ray ဖြင့် ပုံရိပ်ဖော်စစ်ဆေးခြင်းဖြစ်သည်။ လက္ခဏာမရှိသူများတွင် breast cancer screening အတွက်လည်းကောင်း၊ အဖုစမ်းမိခြင်း၊ နေရာတစ်ခုတည်း ရင်သားနာခြင်း၊ နို့သီးခေါင်းမူမမှန်ခြင်း သို့မဟုတ် အရေပြားပြောင်းလဲခြင်းရှိသူများတွင် diagnostic evaluation အတွက်လည်းကောင်း အသုံးပြုသည်။ Mammogram သည် လက်ဖြင့်မစမ်းမိနိုင်သော microcalcifications သို့မဟုတ် ရင်သားတစ်ရှူးဖွဲ့စည်းပုံပြောင်းလဲမှုများကိုပါ တွေ့ရှိနိုင်သည်။
- အသက် 40 နှစ်နှင့်အထက် အမျိုးသမီးများသည် သင့်တော်သော mammogram screening အကြောင်း ဆရာဝန်နှင့် ဆွေးနွေးသင့်သည်
- အသက် 40 နှစ်နှင့်အထက် အမျိုးသမီးတွင် အဖုစမ်းမိပါက diagnostic mammogram နှင့် ultrasound ကို တွဲဖက်စဉ်းစားလေ့ရှိသည်
- အသက် 30–39 နှစ်တွင် လက္ခဏာနှင့် ကိုယ်ပိုင်အန္တရာယ်ပေါ်မူတည်၍ ultrasound၊ mammogram သို့မဟုတ် နှစ်မျိုးလုံးကို စဉ်းစားနိုင်သည်
- Diagnostic mammogram သည် သီးခြားလက္ခဏာ သို့မဟုတ် မူမမှန်မှုကို စစ်ဆေးရန်ပြုလုပ်ခြင်းဖြစ်သောကြောင့် screening mammogram နှင့် ကွာခြားသည်
Mammogram စစ်ဆေးစဉ် ရင်သားကို ဖိထားရသောကြောင့် ခဏတာတင်းကျပ်ခြင်း သို့မဟုတ် မသက်မသာဖြစ်နိုင်သော်လည်း သင့်တော်သောအသက်အရွယ်တွင် ရင်သားအကဲဖြတ်ရာ၌ အရေးကြီးသော စစ်ဆေးမှုဖြစ်သည်။
4. Breast MRI
Breast MRI သည် လူနာတိုင်းအတွက် ပထမဆုံးစစ်ဆေးမှုမဟုတ်သော်လည်း အောက်ပါအခြေအနေအချို့တွင် အသုံးဝင်နိုင်သည်။
- ရင်သားကင်ဆာအန္တရာယ်မြင့်မားသူများ
- BRCA1/BRCA2 ကဲ့သို့ အန္တရာယ်မြင့် မျိုးရိုးဗီဇရှိသူများ
- ရင်သားတစ်ရှူးထူထပ်ပြီး သီးခြားညွှန်ကြားချက်ရှိသူများ
- ကင်ဆာရောဂါအတည်ပြုပြီးသော လူနာအချို့တွင် ရောဂါပျံ့နှံ့အတိုင်းအတာကို အကဲဖြတ်ရန်
- အခြားစစ်ဆေးမှုရလဒ်များ မရှင်းလင်းဘဲ ဆရာဝန်က လိုအပ်သည်ဟု ယူဆသည့်အခါ
MRI သည် sensitivity မြင့်သော်လည်း ကင်ဆာမဟုတ်သော မူမမှန်မှုများကိုလည်း တွေ့နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာညွှန်ကြားချက်ရှိသည့်အခါ အသုံးပြုသင့်ပြီး mammogram သို့မဟုတ် ultrasound ကို အကြောင်းမရှိဘဲ အစားထိုးမသုံးသင့်ပါ။
5. Core Needle Biopsy
Imaging တွင် သံသယဖြစ်စရာလက္ခဏာတွေ့ရှိပါက သို့မဟုတ် အဖု၏သဘောသဘာဝကို အတည်မပြုနိုင်သေးပါက ဆရာဝန်က pathology စစ်ဆေးရန် biopsy အကြံပြုနိုင်သည်။ Biopsy သည် အဖုထဲရှိတစ်ရှူးအမျိုးအစား၊ ကင်ဆာမဟုတ်သည့်အဖုလား၊ စောင့်ကြည့်ရန်လိုသည့်အဖုလား သို့မဟုတ် ကင်ဆာလားကို ခွဲခြားရာတွင် အရေးကြီးသည်။
Biopsy လုပ်ခြင်းကြောင့် ကင်ဆာပျံ့မည်ဟု လူအများ စိုးရိမ်တတ်ကြသော်လည်း သင့်လျော်သော စံနည်းလမ်းဖြင့် ပြုလုပ်သည့် biopsy သည် ရောဂါသတ်မှတ်ရာတွင် ပုံမှန်အသုံးပြုသော စစ်ဆေးမှုတစ်ခုဖြစ်ပြီး ကုသမှုအစီအစဉ်ချမှတ်ရာတွင် အရေးကြီးသော အချက်အလက်များ ပေးစွမ်းသည်။
အသက်အရွယ်က စစ်ဆေးမှုရွေးချယ်မှုကို ဘယ်လိုသက်ရောက်သလဲ?
အသက်အရွယ်တိုင်းတွင် ရင်သားစစ်ဆေးမှုတူညီမည်မဟုတ်ပါ အကြောင်းမှာ ရင်သားတစ်ရှူးထူထပ်မှုနှင့် ရောဂါအန္တရာယ်တို့ မတူညီသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
- အသက် 30 နှစ်အောက်
အဖုစမ်းမိပါက ရင်သားတစ်ရှူးထူထပ်မှုများပြီး fibroadenoma သို့မဟုတ် cyst ကဲ့သို့ ကင်ဆာမဟုတ်သောအဖုများ ပိုတွေ့ရသောကြောင့် ultrasound ဖြင့် စတင်စစ်ဆေးလေ့ရှိသည်။ Ultrasound ရလဒ် သံသယဖြစ်ပါက biopsy သို့မဟုတ် ထပ်မံစစ်ဆေးမှု လိုအပ်နိုင်သည်။ - အသက် 30–39 နှစ်
လက္ခဏာ၊ အဖုတည်နေရာနှင့် အန္တရာယ်အခြေအနေပေါ်မူတည်၍ ultrasound၊ diagnostic mammogram သို့မဟုတ် နှစ်မျိုးလုံးကို အသုံးပြုနိုင်သည်။ ရှင်းလင်းသောအဖု သို့မဟုတ် မူမမှန်လက္ခဏာရှိပါက ဆရာဝန်က အချက်အလက်အများဆုံးပေးနိုင်သည့် စစ်ဆေးမှုကို ရွေးချယ်မည်။ - အသက် 40 နှစ်နှင့်အထက်
အဖုစမ်းမိပါက diagnostic mammogram နှင့် ultrasound ကို တွဲဖက်စဉ်းစားလေ့ရှိသည်။ Mammogram သည် ရင်သားတစ်ခုလုံးကို ပိုမိုကျယ်ပြန့်စွာ အကဲဖြတ်နိုင်ပြီး ultrasound တစ်ခုတည်းဖြင့် မမြင်နိုင်သည့် မူမမှန်မှုများကို ရှာဖွေနိုင်သည်။ အသက်ငယ်ငယ်တွင် ရင်သားကင်ဆာဖြစ်ဖူးသော မိသားစုရာဇဝင်၊ မိသားစုတွင် သားဥအိမ်ကင်ဆာရှိခြင်း၊ ရင်ဘတ်ပိုင်း radiation ခံယူဖူးခြင်း သို့မဟုတ် အန္တရာယ်မြင့် gene ရှိသူများတွင် ဆရာဝန်၏အစီအစဉ်အရ screening ကို စောစီးစွာစတင်ရန် သို့မဟုတ် MRI ထပ်မံအသုံးပြုရန် လိုနိုင်သည်။
ဘယ်လိုလက္ခဏာတွေရှိရင် ဆရာဝန်ကို အမြန်ပြသသင့်သလဲ? အောက်ပါအခြေအနေများရှိပါက ဆရာဝန်နှင့် အမြန်ပြသသင့်သည်။
- ရင်သား သို့မဟုတ် ချိုင်းတွင် အဖုအသစ်စမ်းမိခြင်း
- တင်းမာ၊ အနားမညီ သို့မဟုတ် မရွေ့နိုင်သောအဖု
- အဖုတဖြည်းဖြည်း ကြီးလာခြင်း
- ရင်သားအရေပြားချိုင့်ဝင်ခြင်း၊ တွန့်ခြင်း၊ ထူခြင်း၊ နီခြင်း သို့မဟုတ် လိမ္မော်ခွံကဲ့သို့ ဖြစ်ခြင်း
- နို့သီးခေါင်းအသစ်စတင်ချိုင့်ဝင်ခြင်း၊ ဆွဲဝင်ခြင်း သို့မဟုတ် ဦးတည်ရာပြောင်းခြင်း
- အထူးသဖြင့် တစ်ဖက်တည်းမှ သွေး သို့မဟုတ် အရည်ကြည်ထွက်ခြင်း
- ရင်သားအရွယ်အစား သို့မဟုတ် ပုံသဏ္ဍာန် သိသိသာသာပြောင်းလဲခြင်း
- နို့သီးခေါင်းတွင် မပျောက်သည့် အနာ သို့မဟုတ် အဖုအပိန့်ရှိခြင်း
- ရင်သားနီ၊ ပူ၊ အလွန်နာပြီး ဖျားခြင်း
- ရာသီစက်ဝန်းနှင့် မဆိုင်ဘဲ နေရာတစ်ခုတည်းတွင် ဆက်တိုက်နာခြင်း
- မိသားစုတွင် ရင်သားကင်ဆာ သို့မဟုတ် သားဥအိမ်ကင်ဆာ ရာဇဝင်ရှိခြင်း
ဤလက္ခဏာများကို လပေါင်းများစွာ စောင့်ကြည့်မနေသင့်သလို စစ်ဆေးခြင်းမရှိဘဲ နှိပ်နယ်ခြင်း၊ အပူကပ်ခြင်း သို့မဟုတ် ဆေးဝယ်သောက်ခြင်းကို မပြုသင့်ပါ။
နို့တိုက်နေချိန် ရင်သားနာခြင်းတွင် ဘာကိုသတိထားသင့်သလဲ?
နို့တိုက်နေသော အမျိုးသမီးများတွင် ရင်သားတင်းကျပ်ခြင်း၊ နို့ပြွန်ပိတ်ခြင်း သို့မဟုတ် mastitis ဖြစ်နိုင်သည်။ ရင်သားနီခြင်း၊ ပူခြင်း၊ နာခြင်း၊ ဖျားခြင်း သို့မဟုတ် တုပ်ကွေးကဲ့သို့ ခံစားရခြင်းတို့ ဖြစ်နိုင်သည်။ သင့်လျော်စွာ မကုသပါက ရင်သားအနာဖု ဖြစ်လာနိုင်သည်။ အောက်ပါအခြေအနေများရှိပါက ဆရာဝန်နှင့် ပြသသင့်သည်။
- အဖျားမြင့်ခြင်း
- ရင်သားနီပြီး အလွန်နာခြင်း
- မလျော့သည့် နာကျင်သောအဖု စမ်းမိခြင်း
- ပြည် သို့မဟုတ် အနာရှိခြင်း
- 24–48 နာရီအတွင်း လက္ခဏာမသက်သာခြင်း
- နာကျင်လွန်း၍ နို့မတိုက်နိုင်ခြင်း
ကုသမှုတွင် သင့်လျော်သည့် နို့ထုတ်ခြင်း၊ လိုအပ်ပါက ပဋိဇီဝဆေးအသုံးပြုခြင်းနှင့် ရင်သားအနာဖုသံသယရှိပါက ultrasound စစ်ဆေးခြင်းတို့ ပါဝင်နိုင်သည်။
အမျိုးသားတွင် ရင်သားနာခြင်း သို့မဟုတ် အဖုရှိပါက စစ်ဆေးရန်လိုသလား?
အမျိုးသားရင်သားကင်ဆာသည် အမျိုးသမီးများထက် များစွာနည်းသော်လည်း အမျိုးသားများတွင်လည်း ရင်သားအဖုဖြစ်နိုင်သည်။ ဟော်မုန်း၊ ဆေးဝါး၊ အသည်းရောဂါ သို့မဟုတ် အခြားအခြေအနေများကြောင့် ဖြစ်သည့် gynecomastia အပြင် ရှားပါးသော်လည်း အမျိုးသားရင်သားကင်ဆာလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ အောက်ပါလက္ခဏာများရှိပါက အမျိုးသားများလည်း ဆရာဝန်နှင့် ပြသသင့်သည်။
- နို့သီးခေါင်းအောက် သို့မဟုတ် ရင်သားဘေးတွင် တင်းမာသောအဖု
- အဖုကြီးလာခြင်း
- နို့သီးခေါင်းချိုင့်ဝင်ခြင်း သို့မဟုတ် သွေးထွက်ခြင်း
- ရင်သားအရေပြားမူမမှန်ခြင်း
- ချိုင်းတွင် အဖုစမ်းမိခြင်း
- တစ်ဖက်တည်း သိသိသာသာနာခြင်း သို့မဟုတ် ဖောင်းခြင်း
ရှက်ရွံ့၍ ကိုယ်တိုင်စောင့်ကြည့်မနေသင့်ပါ။ အခြေခံစစ်ဆေးမှုဖြင့် ကင်ဆာမဟုတ်သောအကြောင်းရင်းများနှင့် ကုသရန်လိုသောရောဂါများကို ခွဲခြားနိုင်သည်။
Breast cancer screening နှင့် လက္ခဏာရှိသောအခါ စစ်ဆေးခြင်း ဘာကွာသလဲ?
Screening ဆိုသည်မှာ လက္ခဏာမရှိသူများတွင် ရောဂါကို အစောပိုင်းကတည်းက ရှာဖွေရန် ပြုလုပ်သည့် စစ်ဆေးမှုဖြစ်ပြီး screening mammogram ကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ သို့သော် အဖုစမ်းမိခြင်း၊ နို့သီးခေါင်းမှ သွေးထွက်ခြင်း၊ အရေပြားချိုင့်ဝင်ခြင်း သို့မဟုတ် နေရာတစ်ခုတည်း ဆက်တိုက်နာခြင်းကဲ့သို့ လက္ခဏာရှိလာပါက စစ်ဆေးမှုသည် diagnostic workup ဖြစ်လာပြီး ပုံမှန် screening မဟုတ်ဘဲ လက္ခဏာ၏ အကြောင်းရင်းကို ရှာဖွေရန် ရည်ရွယ်သည်။
ထို့ကြောင့် လက္ခဏာရှိသူများသည် နှစ်စဉ်ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးချိန် သို့မဟုတ် ပုံမှန် screening ရက်အထိ မစောင့်သင့်ဘဲ ထိုလက္ခဏာအတွက် ဆရာဝန်နှင့် တိုက်ရိုက်ပြသသင့်သည်။
ရင်သားနာခြင်းရှိပါက ကိုယ်တိုင်ဘယ်လိုစောင့်ရှောက်နိုင်သလဲ? ရာသီစက်ဝန်းနှင့်ဆက်စပ်သော ရင်သားတင်းကျပ်နာခြင်းသာရှိပြီး အဖုမစမ်းမိ၊ အန္တရာယ်လက္ခဏာမရှိပါက အောက်ပါအတိုင်း စောင့်ရှောက်နိုင်သည်။
- ရင်သားကို ကောင်းစွာထောက်ပံ့သည့် bra ဝတ်ပြီး မလိုအပ်သောဖိအားကို ရှောင်ပါ
- ရာသီစက်ဝန်းနှင့် လက္ခဏာဆက်စပ်မှုကို မှတ်သားပါ
- Caffeine သည် လက္ခဏာလှုံ့ဆော်သည်ဟု သတိပြုမိပါက လျှော့ချပါ
- လုံလောက်စွာ အိပ်စက်အနားယူပါ
- ဆရာဝန် သို့မဟုတ် ဆေးဝါးကျွမ်းကျင်သူ၏ အကြံပြုချက်အတိုင်း နာကျင်မှုသက်သာဆေး အသုံးပြုပါ
- နာကျင်သည့်နေရာနှင့် အချိန်ကာလကို မှတ်တမ်းတင်ပါ
သို့သော် အဖုအသစ်ဖြစ်လာခြင်း၊ နေရာတစ်ခုတည်းတွင် ဆက်တိုက်နာခြင်း သို့မဟုတ် လက္ခဏာမသက်သာခြင်းရှိပါက ဆရာဝန်နှင့် ပြသသင့်သည်။
မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ
- ရင်သားနာခြင်းက ကင်ဆာဖြစ်တယ်လို့ ဆိုလိုသလား?
မဟုတ်ပါ။ ရင်သားနာခြင်းအများစုသည် ဟော်မုန်း၊ cyst၊ ရောင်ရမ်းခြင်း သို့မဟုတ် ကင်ဆာမဟုတ်သောအကြောင်းရင်းများနှင့် ဆက်စပ်သည်။ သို့သော် နေရာတစ်ခုတည်းတွင် ဆက်တိုက်နာခြင်း၊ တစ်ဖက်တည်းနာခြင်း၊ အဖုစမ်းမိခြင်း၊ နို့သီးခေါင်း သို့မဟုတ် အရေပြားမူမမှန်ခြင်းရှိပါက ဆရာဝန်နှင့် ပြသသင့်သည်။ - ရင်သားအဖုစမ်းမိပါက ဘာတွေစစ်ဆေးရမလဲ?
ယေဘုယျအားဖြင့် ဆရာဝန်မှ ရင်သားစစ်ဆေးခြင်းနှင့် အသက်၊ အဖုသဘောသဘာဝပေါ်မူတည်၍ ultrasound သို့မဟုတ် mammogram စစ်ဆေးခြင်းဖြင့် စတင်သည်။ သံသယဖြစ်ပါက biopsy လုပ်ရန်လိုနိုင်သည်။ - အသက်ငယ်ရင် mammogram လိုသလား?
အသက် 30 နှစ်အောက် အမျိုးသမီးတွင် အဖုရှိပါက ultrasound ဖြင့် စတင်စစ်ဆေးလေ့ရှိသည်။ ရလဒ်သံသယဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် အန္တရာယ်မြင့်ပါက mammogram သို့မဟုတ် အခြားစစ်ဆေးမှုများကို ထပ်မံစဉ်းစားနိုင်သည်။ - နာတဲ့အဖုဆိုရင် ကင်ဆာမဟုတ်တာများသလား?
နာကျင်သောအဖုများကို cyst၊ ရောင်ရမ်းခြင်းနှင့် ကင်ဆာမဟုတ်သောအခြေအနေများတွင် မကြာခဏတွေ့ရသော်လည်း ကင်ဆာကို လုံးဝဖယ်ရှား၍မရပါ။ အဖုအသစ်၊ ကြီးလာခြင်း သို့မဟုတ် မူမမှန်လက္ခဏာရှိပါက စစ်ဆေးသင့်သည်။ - နို့သီးခေါင်းမှ သွေးထွက်တာ အန္တရာယ်ရှိသလား?
အထူးသဖြင့် တစ်ဖက်တည်းမှ ဖြစ်ခြင်း၊ မညှစ်ဘဲ အလိုအလျောက်ထွက်ခြင်း သို့မဟုတ် ဆက်တိုက်ဖြစ်ပါက ဆရာဝန်နှင့် ပြသသင့်သည်။ နို့ပြွန်မူမမှန်မှု၊ intraductal papilloma သို့မဟုတ် ထပ်မံစစ်ဆေးရန်လိုသော အခြားရောဂါများကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်။ - Ultrasound နှင့် mammogram ဘာကွာသလဲ?
Ultrasound သည် အသံလှိုင်းအသုံးပြုပြီး ဓာတ်ရောင်ခြည်မရှိပါ။ အထူးသဖြင့် အသက်ငယ်သူ သို့မဟုတ် ရင်သားတစ်ရှူးထူထပ်သူများတွင် အဖုနှင့် cyst ကို အကဲဖြတ်ရန် အသုံးဝင်သည်။ Mammogram သည် ရင်သား X-ray ဖြစ်ပြီး microcalcifications ကဲ့သို့ မူမမှန်မှုများကို ရှာဖွေရာတွင် အသုံးဝင်သလို သင့်တော်သောအသက်အရွယ်တွင် breast cancer screening အတွက် အသုံးပြုသည်။ - Mammogram ပုံမှန်ဖြစ်ပေမယ့် အဖုစမ်းမိနေသေးရင် ဘာလုပ်သင့်သလဲ?
ဆရာဝန်ထံ ပြန်လည်ပြသသင့်သည်။ အဖုရှင်းလင်းစွာရှိနေပြီး imaging ရလဒ်နှင့် clinical finding မကိုက်ညီပါက ultrasound ထပ်မံပြုလုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် biopsy စဉ်းစားခြင်း လိုနိုင်သည်။
ရင်သားနာခြင်း သို့မဟုတ် အဖုစမ်းမိခြင်းသည် အဖြစ်များပြီး အများအားဖြင့် ကင်ဆာမဟုတ်ပါ။ သို့သော် ခံစားချက် သို့မဟုတ် ကိုယ်တိုင်စမ်းသပ်ခြင်းတစ်ခုတည်းအပေါ် မူတည်၍ အကြောင်းရင်းကို ခန့်မှန်းမသင့်ပါ။
ရာသီစက်ဝန်းနှင့် ဆက်စပ်ပြီး ရင်သားနှစ်ဖက်လုံးနာခြင်းနှင့် အခြားမူမမှန်လက္ခဏာမရှိပါက ကင်ဆာမဟုတ်သောအခြေအနေ ဖြစ်နိုင်သည်။ သို့သော် အဖုအသစ်၊ နေရာတစ်ခုတည်း ဆက်တိုက်နာခြင်း၊ နို့သီးခေါင်းမှ သွေးထွက်ခြင်း၊ အရေပြားချိုင့်ဝင်ခြင်း၊ ရင်သားပုံသဏ္ဍာန်ပြောင်းခြင်း သို့မဟုတ် ချိုင်းတွင် အဖုစမ်းမိပါက ဆရာဝန်နှင့် ပြသသင့်သည်။
အသုံးများသောစစ်ဆေးမှုများမှာ ဆရာဝန်မှ ရင်သားစစ်ဆေးခြင်း၊ ultrasound၊ mammogram၊ အချို့တွင် MRI နှင့် သံသယဖြစ်ပါက biopsy ပြုလုပ်ခြင်း တို့ဖြစ်သည်။
အရေးကြီးဆုံးမှာ အလွန်အမင်းမစိုးရိမ်သင့်သလို အချိန်ကြာကြာလည်း မစောင့်သင့်ပါ။ မူမမှန်မှုကို စောစီးစွာစစ်ဆေးခြင်းက အကြောင်းရင်းကို မြန်မြန်သိစေပြီး သင့်တော်သော ကုသမှုအစီအစဉ် ချမှတ်နိုင်စေသလို အရေးကြီးသောရောဂါဖြစ်ပါက အစောပိုင်းအဆင့်မှ ကုသနိုင်ရန် ကူညီပေးသည်။
အချက်အလက်မေးမြန်းရန်နှင့် ရက်ချိန်းယူရန်
Sapiens Hospital Move Better : Live Better
ဖုန်း 02-111-3703
ကိုးကားစာတမ်းများ
1. Klein KA, Kocher M, Lourenco AP, et al. ACR Appropriateness Criteria® Palpable Breast Masses. Journal of the American College of Radiology. 2023.
2. Holbrook AI, Moy L, Akin EA, et al. ACR Appropriateness Criteria® Breast Pain. Journal of the American College of Radiology. 2018.
3. U.S. Preventive Services Task Force. Screening for Breast Cancer: US Preventive Services Task Force Recommendation Statement. JAMA. 2024;331(22):1918–1930.
4. National Institute for Health and Care Excellence. Suspected cancer: recognition and referral. NICE Guideline NG12. Updated guidance.
5. National Comprehensive Cancer Network. NCCN Clinical Practice Guidelines in Oncology: Breast Cancer Screening and Diagnosis. Version updates.
6. Britton P. Breast imaging. BMJ. 2008;337:a1313.
7. Karim MO, Khan KA, Khan AJ, et al. Triple Assessment of Breast Lump: Should We Perform Core Biopsy for Every Patient? Cureus. 2020.
8. American College of Radiology. ACR BI-RADS® Atlas: Breast Imaging Reporting and Data System.