ဘယ်လိုဗိုက်နာခြင်းက အန္တရာယ်ရှိသလဲ? အကြောင်းရင်းများ၊ လက္ခဏာများနှင့် ဘယ်အချိန်မှာ ဆရာဝန်နှင့် ပြသသင့်သလဲ

ဘယ်လိုဗိုက်နာခြင်းက အန္တရာယ်ရှိသလဲ? အကြောင်းရင်းများ၊ လက္ခဏာများနှင့် ဘယ်အချိန်မှာ ဆရာဝန်နှင့် ပြသသင့်သလဲ

    ဗိုက်နာခြင်းသည် လူတိုင်းနီးပါး တစ်ချိန်ချိန်တွင် ကြုံတွေ့ဖူးသည့် လက္ခဏာတစ်ခုဖြစ်သည်။ တစ်ခါတစ်ရံ အစာမကြေခြင်း၊ ဗိုက်ဖောင်းခြင်း သို့မဟုတ် စားသုံးလိုက်သော အစားအစာတစ်မျိုးမျိုးကြောင့် ဖြစ်နိုင်ပြီး အချိန်တိုအတွင်း သူ့အလိုလို သက်သာသွားနိုင်သည်။

    သို့သော် တစ်ခါတစ်ရံ ဗိုက်နာခြင်းသည် အမြန်ဆုံး စစ်ဆေးကုသရန်လိုအပ်သော ရောဂါတစ်ခု၏ လက္ခဏာဖြစ်နိုင်သည်။ ဥပမာ အူအတက်ရောင်ခြင်း၊ သည်းခြေအိတ်ရောင်ခြင်း၊ ပန်ကရိယရောင်ခြင်း၊ အူပိတ်ခြင်း၊ ဆီးပြွန်ကျောက်တည်ခြင်း၊ ဝမ်းဗိုက်အတွင်း ပိုးဝင်ခြင်း သို့မဟုတ် အမျိုးသမီးများတွင် ဖြစ်နိုင်သော မီးယပ်ရောဂါအချို့ ဖြစ်သည်။

    ဗိုက်နာခြင်းကို ရှုပ်ထွေးစေသည့်အချက်မှာ “နာကျင်သည့်နေရာတစ်နေရာတည်း” တွင် ရောဂါအမျိုးမျိုးကြောင့် နာနိုင်သကဲ့သို့ “ရောဂါတစ်မျိုးတည်း” ကလည်း နေရာအမျိုးမျိုးတွင် နာကျင်စေနိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ အချို့လူနာများတွင် ရင်ညွန့်အောက်ပိုင်းနာခြင်းသည် အစာအိမ်အက်ဆစ်ပြန်တက်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်နိုင်သော်လည်း အခြားသူများတွင် သည်းခြေအိတ်၊ ပန်ကရိယ သို့မဟုတ် နှလုံးနှင့်ပတ်သက်သော ရောဂါများကြောင့်လည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ညာဘက်အောက်ပိုင်းဗိုက်နာခြင်းသည် အူရောင်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်နိုင်သလို အူအတက်ရောင်ခြင်း သို့မဟုတ် အမျိုးသမီးများတွင် သားဥအိမ်နှင့် သားဥပြွန်ဆိုင်ရာ ပြဿနာများကြောင့်လည်း ဖြစ်နိုင်သည်။

    ထို့ကြောင့် ဗိုက်နာတိုင်း “အစာအိမ်ရောဂါဖြစ်မယ်” ဟု ခန့်မှန်းပြီး မိမိဘာသာ ဆေးဝယ်သောက်ခြင်းမပြုသင့်ပါ။ နာကျင်သည့်နေရာ၊ နာကျင်မှုပုံစံ၊ တွဲဖက်လက္ခဏာများ၊ ပြင်းထန်မှုနှင့် ဖြစ်ပွားသည့်အချိန်ကာလကို စောင့်ကြည့်ရန်လိုအပ်သည်။ အချို့ဗိုက်နာခြင်းများကို စောင့်ကြည့်နိုင်သော်လည်း အချို့မှာ မစောင့်သင့်ပါ။

ဗိုက်နာခြင်းကို ဘာတွေက ဖြစ်စေနိုင်သလဲ?
      ဗိုက်နာခြင်းသည် အစာအိမ်နှင့် အူလမ်းကြောင်းကြောင့်သာ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ ခန္ဓာကိုယ်စနစ်အမျိုးမျိုးမှ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ ဆရာဝန်များသည် အစာခြေလမ်းကြောင်း၊ ဆီးလမ်းကြောင်း၊ အသည်း၊ သည်းခြေအိတ်၊ ပန်ကရိယ၊ မျိုးပွားအင်္ဂါများ၊ ဝမ်းဗိုက်နံရံကြွက်သားများနှင့် ဝမ်းဗိုက်ပြင်ပရှိ ရောဂါအချို့ကိုပါ ထည့်သွင်းစဉ်းစားကြသည်။ American Family Physician အရ လူကြီးများတွင် ရုတ်တရက်ဗိုက်နာခြင်း၏ အကြောင်းရင်းများမှာ အမျိုးမျိုးရှိပြီး gastroenteritis၊ အကြောင်းရင်းတိတိကျကျ မသတ်မှတ်နိုင်သေးသော ဗိုက်နာခြင်း၊ သည်းခြေကျောက်၊ ဆီးလမ်းကြောင်းကျောက်၊ diverticulitis နှင့် အူအတက်ရောင်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။

အဖြစ်များသော အကြောင်းရင်းများမှာ

• အစာအိမ်အက်ဆစ်ပြန်တက်ခြင်း၊ အစာအိမ်ရောင်ခြင်း သို့မဟုတ် အစာအိမ်အနာ
• အစာအဆိပ်သင့်ခြင်း သို့မဟုတ် အူလမ်းကြောင်းရောင်ခြင်း
• ဝမ်းချုပ်ခြင်း၊ ဗိုက်ဖောင်းခြင်း သို့မဟုတ် အူအတွင်းလေများခြင်း
• သည်းခြေကျောက် သို့မဟုတ် သည်းခြေအိတ်ရောင်ခြင်း
• ပန်ကရိယရောင်ခြင်း
• အူအတက်ရောင်ခြင်း
• ဆီးပြွန်ကျောက်တည်ခြင်း သို့မဟုတ် ဆီးအိမ်ရောင်ခြင်း
• အူပိတ်ခြင်း
• နာတာရှည် အူရောင်ရောဂါ
• မီးယပ်ရောဂါများဖြစ်သည့် သားဥအိမ်အရည်အိတ်ပေါက်ခြင်း၊ သားဥအိမ်လိမ်ခြင်း၊ တင်ပါးဆုံတွင်းရောင်ရမ်းခြင်း သို့မဟုတ် သားအိမ်ပြင်ပကိုယ်ဝန်
• ဝမ်းဗိုက်နံရံကြွက်သားမှ ဖြစ်ပေါ်သော နာကျင်မှု
• ရင်ညွန့်အောက်ပိုင်းနာခြင်း သို့မဟုတ် ဗိုက်တင်းခြင်းကဲ့သို့ လက္ခဏာပြနိုင်သော နှလုံးရောဂါအချို့

    ထို့ကြောင့် ဗိုက်နာခြင်းကို နာကျင်သည့်နေရာတစ်ခုတည်းအပေါ် မူတည်၍ မဆုံးဖြတ်ဘဲ အခြေအနေတစ်ခုလုံးကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားရန် လိုအပ်သည်။

ဗိုက်နာသည့်နေရာက ဘာကိုပြောပြနိုင်သလဲ?
နာကျင်သည့်နေရာသည် ဆရာဝန်အား ဖြစ်နိုင်သောရောဂါများကို ခန့်မှန်းရာတွင် အထောက်အကူပြုသော်လည်း နောက်ဆုံးရောဂါသတ်မှတ်ချက် မဟုတ်ပါ။

1. ရင်ညွန့်အောက်ပိုင်းနာခြင်း
အစာအိမ်အက်ဆစ်ပြန်တက်ခြင်း၊ အစာအိမ်ရောင်ခြင်း၊ အစာအိမ်အနာ၊ သည်းခြေကျောက်၊ ပန်ကရိယရောင်ခြင်း သို့မဟုတ် အချို့တွင် နှလုံးရောဂါကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်။ ရင်ဘတ်တင်းခြင်း၊ ချွေးထွက်ခြင်း၊ အသက်ရှူမဝခြင်း သို့မဟုတ် နာကျင်မှုက လက်မောင်း၊ လည်ပင်း၊ မေးရိုး သို့မဟုတ် နောက်ကျောသို့ ပျံ့နှံ့ပါက အထူးသတိထားရန်လိုသည်။ အဆီများသောအစားအစာစားပြီးနောက် နာခြင်း၊ ပျို့ခြင်းနှင့် နောက်ကျော သို့မဟုတ် ညာဘက်ပခုံးရိုးသို့ နာကျင်မှုပျံ့ခြင်းရှိပါက သည်းခြေအိတ်ရောဂါကို စဉ်းစားရန်လိုနိုင်သည်။ ပြင်းထန်စွာနာပြီး နောက်ကျောသို့ပျံ့ကာ အန်ခြင်းများပါက ပန်ကရိယရောင်ခြင်းကို သတိထားရမည်။ ရင်ဘတ်အလယ်တွင် ပူလောင်ခြင်း၊ ချဉ်ရည်ပြန်တက်ခြင်းနှင့် လှဲအိပ်ချိန်တွင် ပိုဆိုးခြင်းသည် အစာအိမ်အက်ဆစ်ပြန်တက်ခြင်းနှင့် ကိုက်ညီနိုင်သည်။

2. ညာဘက်နံရိုးအောက်ပိုင်းနာခြင်း
အသည်း၊ သည်းခြေအိတ်၊ သည်းခြေပြွန် သို့မဟုတ် နံရိုးအနီးရှိ ကြွက်သားများနှင့် သက်ဆိုင်နိုင်သည်။ ဖျားခြင်း၊ ပျို့ခြင်း၊ အသားဝါခြင်း၊ မျက်လုံးဝါခြင်း သို့မဟုတ် ဆီးအရောင်မည်းခြင်းရှိပါက သည်းခြေပြွန်ပိတ်ခြင်း သို့မဟုတ် သည်းခြေလမ်းကြောင်းပိုးဝင်ခြင်း ဖြစ်နိုင်သဖြင့် အမြန်ဆေးရုံသွားသင့်သည်။

3. ညာဘက်အောက်ပိုင်းဗိုက်နာခြင်း
ဤနေရာနာခြင်းတွင် အူအတက်ရောင်ခြင်းကို အရေးကြီးသော အကြောင်းရင်းတစ်ခုအဖြစ် ခွဲခြားစစ်ဆေးရသည်။ အထူးသဖြင့် နာကျင်မှုက ချက်ပတ်လည်မှ စတင်ပြီး နောက်ပိုင်း ညာဘက်အောက်ပိုင်းသို့ ရွေ့လာခြင်း၊ ဖျားခြင်း၊ အစာစားချင်စိတ်လျော့ခြင်း၊ ပျို့ခြင်း သို့မဟုတ် လမ်းလျှောက်ခြင်း၊ ချောင်းဆိုးခြင်း၊ လှုပ်ရှားခြင်းတွင် ပိုနာခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ သို့သော် အူရောင်ခြင်း၊ ဆီးပြွန်ကျောက်၊ ညာဘက် diverticulitis သို့မဟုတ် အမျိုးသမီးများတွင် မီးယပ်ရောဂါများကြောင့်လည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ACR အရ လူကြီးများ၏ ညာဘက်အောက်ပိုင်းဗိုက်နာခြင်းတွင် အူအတက်ရောင်ခြင်းအပြင် ညာဘက် diverticulitis၊ ဆီးပြွန်ကျောက်နှင့် ပိုးဝင်အူရောင်ခြင်းတို့ကိုလည်း ထည့်သွင်းစဉ်းစားရသည်။

4. ဘယ်ဘက်အောက်ပိုင်းဗိုက်နာခြင်း
ဝမ်းချုပ်ခြင်း၊ အူရောင်ခြင်း၊ diverticulitis၊ ဆီးလမ်းကြောင်းရောဂါ သို့မဟုတ် အမျိုးသမီးများတွင် မီးယပ်ရောဂါများကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်။ ဖျားခြင်း၊ ဝမ်းသွားပုံပြောင်းလဲခြင်း၊ နာကျင်မှုပိုဆိုးလာခြင်း သို့မဟုတ် ဝမ်းတွင်သွေးပါခြင်းရှိပါက ဆရာဝန်နှင့် ပြသသင့်သည်။

5. ဝမ်းဗိုက်အောက်ပိုင်းနာခြင်း
အူ၊ ဆီးအိမ်၊ သားအိမ်၊ သားဥအိမ်၊ ဆီးကျိတ် သို့မဟုတ် တင်ပါးဆုံကြွက်သားများနှင့် ဆက်စပ်နိုင်သည်။ အမျိုးသမီးများတွင် ရာသီပျက်ခြင်း၊ ပုံမှန်မဟုတ်သော သွေးဆင်းခြင်း၊ ပုံမှန်မဟုတ်သော မိန်းမကိုယ်အရည်ဆင်းခြင်း သို့မဟုတ် တစ်ဖက်တည်း အလွန်နာခြင်းနှင့် တွဲဖက်ပါက မီးယပ်ဆိုင်ရာ အကြောင်းရင်းများကို စစ်ဆေးသင့်သည်။

6. ဝမ်းဗိုက်တစ်ခုလုံးနာခြင်း
အစာအဆိပ်သင့်ခြင်း၊ အူရောင်ခြင်း၊ အူအတွင်းလေများခြင်း သို့မဟုတ် ဝမ်းချုပ်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်။ သို့သော် အလွန်ပြင်းထန်စွာနာခြင်း၊ ဗိုက်တောင့်တင်းခြင်း၊ ဖျားခြင်း၊ အန်ခြင်းများခြင်း သို့မဟုတ် မူးဝေခြင်းရှိပါက ဝမ်းဗိုက်အတွင်း အရေးပေါ်အခြေအနေ ဖြစ်နိုင်သဖြင့် ဆေးရုံသို့ အမြန်သွားသင့်သည်။
ရုတ်တရက်ဗိုက်နာခြင်းနှင့် နာတာရှည်ဗိုက်နာခြင်း ဘာကွာခြားသလဲ?

“ရုတ်တရက်ဗိုက်နာခြင်း” ဆိုသည်မှာ အချိန်တိုအတွင်း အသစ်ဖြစ်ပေါ်လာသော နာကျင်မှုကို ဆိုလိုပြီး အူအတက်ရောင်ခြင်း၊ သည်းခြေအိတ်ရောင်ခြင်း၊ အူပိတ်ခြင်း သို့မဟုတ် ဝမ်းဗိုက်အတွင်း ပိုးဝင်ခြင်းကဲ့သို့ အရေးပေါ်ကုသရန်လိုအပ်သော ရောဂါများကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်။ Merck Manual အရ ရုတ်တရက်နှင့် ပြင်းထန်သော ဗိုက်နာခြင်းသည် ဝမ်းဗိုက်အတွင်းရောဂါတစ်ခုကို ညွှန်ပြနိုင်ပြီး တစ်ခါတစ်ရံ ခွဲစိတ်ရန်လိုအပ်သော ရောဂါ၏ တစ်ခုတည်းသော လက္ခဏာဖြစ်နိုင်သည်။

“နာတာရှည် သို့မဟုတ် ဖြစ်လိုက်ပျောက်လိုက် ဗိုက်နာခြင်း” သည် အစာအိမ်အက်ဆစ်ပြန်တက်ခြင်း၊ အစာအိမ်ရောဂါ၊ irritable bowel syndrome၊ နာတာရှည်ဝမ်းချုပ်ခြင်း၊ သည်းခြေကျောက်၊ မီးယပ်ရောဂါ သို့မဟုတ် နာတာရှည်အူရောင်ရောဂါတို့နှင့် ဆက်စပ်နိုင်သည်။ အစားအစာ၊ ဝမ်းသွားခြင်း၊ ရာသီစက်ဝန်း၊ စိတ်ဖိစီးမှု၊ ကိုယ်အလေးချိန်ကျခြင်း သို့မဟုတ် ပုံမှန်မဟုတ်သော သွေးထွက်ခြင်းတို့နှင့် ဆက်စပ်မှုရှိမရှိကို စစ်ဆေးရသည်။ နာတာရှည်ဗိုက်နာခြင်းသည် အန္တရာယ်မရှိဟု အမြဲမဆိုနိုင်ပါ။ ကိုယ်အလေးချိန်ကျခြင်း၊ သွေးအားနည်းခြင်း၊ ဝမ်းမည်းခြင်း၊ ဝမ်းတွင်သွေးပါခြင်း၊ မျိုချရခက်ခြင်း၊ ဆက်တိုက်အန်ခြင်း သို့မဟုတ် ညအိပ်နေစဉ် နာကျင်မှုကြောင့် နိုးလာခြင်းရှိပါက ထပ်မံစစ်ဆေးသင့်သည်။
ဘယ်လိုဗိုက်နာခြင်းမှာ ဆေးရုံကို အမြန်သွားသင့်သလဲ?

အောက်ပါလက္ခဏာများရှိပါက ဆေးရုံသို့ ချက်ချင်းသွားသင့်သည်

• အလွန်ပြင်းထန်စွာနာခြင်း သို့မဟုတ် တဖြည်းဖြည်းပိုနာလာခြင်း
• နာလွန်း၍ လမ်းမလျှောက်နိုင်ခြင်း၊ ကိုယ်ကွေးနေရခြင်း သို့မဟုတ် လှုပ်ရှားလျှင် အလွန်နာခြင်း
• ဗိုက်တောင့်တင်းခြင်း၊ ဖိလျှင်အလွန်နာခြင်း သို့မဟုတ် လက်လွှတ်လိုက်ချိန်တွင် ပြင်းထန်စွာနာခြင်း
• အဖျားမြင့်ခြင်း၊ ချမ်းတုန်ခြင်း
• အန်ခြင်းများပြီး ရေမသောက်နိုင်ခြင်း
• သွေးအန်ခြင်း၊ ဝမ်းမည်းခြင်း သို့မဟုတ် ဝမ်းတွင်သွေးအများအပြားပါခြင်း
• အသားဝါခြင်း၊ မျက်လုံးဝါခြင်း၊ ဆီးအရောင်မည်းခြင်း
• မူးဝေခြင်း၊ သတိလစ်ခြင်း၊ ရင်တုန်ခြင်း သို့မဟုတ် ချွေးအလွန်ထွက်ခြင်း
• အသက်ရှူမဝခြင်း သို့မဟုတ် ရင်ဘတ်တင်းခြင်း
• ဗိုက်အလွန်ဖောင်းပြီး လေမလည်၊ ဝမ်းမသွားနိုင်ခြင်း
• မတော်တဆထိခိုက်မှုနောက်ပိုင်း ဗိုက်နာခြင်း
• အသက်ကြီးသူများ၊ ဆီးချိုရှိသူများ၊ ကိုယ်ခံအားနည်းသူများ သို့မဟုတ် သွေးကျဲဆေးသောက်နေသူများတွင် ဗိုက်နာခြင်း
• မျိုးပွားနိုင်သည့်အရွယ် အမျိုးသမီးတွင် ဝမ်းဗိုက်အောက်ပိုင်းနာခြင်းနှင့် ရာသီပျက်ခြင်း သို့မဟုတ် ပုံမှန်မဟုတ်သော သွေးဆင်းခြင်း

    NICE သည် ရုတ်တရက်ဗိုက်နာသောလူနာများတွင် မကြာသေးမီက ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်း သို့မဟုတ် ခွဲစိတ်ထားခြင်း၊ incarcerated hernia၊ peritonitis လက္ခဏာများ သို့မဟုတ် ပြင်းထန်သောရောဂါကို ညွှန်ပြသည့် လက္ခဏာများကို red flags အဖြစ် သတ်မှတ်ထားပြီး အရေးပေါ်စစ်ဆေးရန်လိုအပ်သည်။ မိမိဘာသာ ဆေးသောက်နေခြင်းကြောင့် ဆရာဝန်ထံသွားရောက်စစ်ဆေးမှု မနှောင့်နှေးသင့်ပါ။
ဗိုက်နာသောအခါ လူအများသည် အကိုက်အခဲပျောက်ဆေး၊ အက်ဆစ်လျော့ဆေး၊ ပဋိဇီဝဆေး သို့မဟုတ် ဝမ်းပိတ်ဆေးကို မိမိဘာသာ သောက်လေ့ရှိကြသည်။ သို့သော် အကြောင်းရင်းမသိဘဲ ဆေးသောက်ခြင်းသည် မသင့်လျော်သောအကျိုးဆက်များ ဖြစ်စေနိုင်သလို မှန်ကန်သော ရောဂါရှာဖွေမှုနှင့် ကုသမှုကို နှောင့်နှေးစေနိုင်သည်။ ဥပမာ:

• အကိုက်အခဲပျောက်ဆေးအချို့သည် အစာအိမ်ကို ထိခိုက်စေနိုင်ပြီး အစာခြေလမ်းကြောင်းသွေးထွက်နိုင်ခြေကို တိုးစေနိုင်သည်
• ပြင်းထန်သောပိုးဝင်ခြင်း၊ အဖျားမြင့်ခြင်း သို့မဟုတ် သွေးပါဝမ်းလျှောခြင်းရှိသည့် အခြေအနေအချို့တွင် ဝမ်းပိတ်ဆေး မသင့်လျော်နိုင်ပါ
• မိမိဘာသာ ပဋိဇီဝဆေးသောက်ခြင်းသည် အကြောင်းရင်းနှင့် မကိုက်ညီနိုင်ဘဲ ဆေးယဉ်ပါးမှုကို တိုးစေပြီး သင့်တော်သောကုသမှုကို နှောင့်နှေးစေနိုင်သည်
• အူပိတ်ခြင်း သို့မဟုတ် ရုတ်တရက်ဝမ်းဗိုက်ရောဂါအချို့ကို သံသယရှိပါက ဝမ်းနုတ်ဆေး မသင့်လျော်နိုင်သလို အန္တရာယ်ရှိနိုင်သည်
• အထူးသဖြင့် ပြင်းထန်သောဗိုက်နာခြင်း၏ အကြောင်းရင်း မသိသေးပါက အလွန်ပူသော အပူကပ်ခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်သင့်သည်

     ဗိုက်နာခြင်း မပြင်းထန်၊ အန္တရာယ်လက္ခဏာမရှိဘဲ အစားအစာ သို့မဟုတ် ဗိုက်ဖောင်းခြင်းနှင့် ဆက်စပ်နေပါက အချိန်တိုအတွင်း အခြေခံစောင့်ရှောက်မှု ပြုလုပ်နိုင်သည်။
သို့သော် မသက်သာခြင်း၊ ပိုဆိုးလာခြင်း သို့မဟုတ် သတိပေးလက္ခဏာများ ပေါ်လာပါက ဆရာဝန်နှင့် ပြသသင့်သည်။

ဗိုက်နာသောအခါ ဆရာဝန်က ဘာတွေစစ်ဆေးမလဲ?
စစ်ဆေးမှုများသည် လူနာ၏ လက္ခဏာများနှင့် အန္တရာယ်အခြေအနေပေါ် မူတည်ပြီး လူတိုင်းတူညီသော စစ်ဆေးမှုများ မလိုအပ်ပါ။

1. ရောဂါရာဇဝင် အသေးစိတ်မေးမြန်းခြင်း
နာကျင်မှု ဘယ်အချိန်စတင်သည်၊ ဘယ်နေရာနာသည်၊ ညှစ်နာခြင်း၊ ပူလောင်ခြင်း၊ တင်းကျပ်ခြင်း သို့မဟုတ် တစစ်စစ်နာခြင်းလား၊ ဘယ်နေရာသို့ ပျံ့နှံ့သလဲ၊ အစားအစာ၊ ဝမ်းသွားခြင်း၊ ဆီးသွားခြင်း သို့မဟုတ် ရာသီစက်ဝန်းနှင့် ဆက်စပ်သလား၊ ဖျားခြင်း၊ ပျို့ခြင်း၊ အန်ခြင်း၊ ဝမ်းလျှောခြင်း၊ ဝမ်းချုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် ပုံမှန်မဟုတ်သော သွေးထွက်ခြင်းရှိမရှိ မေးမြန်းမည်။

2. ကိုယ်ခန္ဓာစစ်ဆေးခြင်း
ဝမ်းဗိုက်စစ်ဆေးခြင်းဖြင့် ဖိလျှင်နာသည့်နေရာ၊ ဗိုက်တောင့်တင်းခြင်း၊ peritoneal irritation၊ ဝမ်းဗိုက်အတွင်းအကျိတ်၊ အူကျွံခြင်းနှင့် အခြားလက္ခဏာများကို စစ်ဆေးနိုင်သည်။ Merck Manual အရ အဖျားနှင့် နှလုံးခုန်နှုန်းကဲ့သို့ vital signs များအပြင် အသားဝါခြင်း၊ အရေပြားအဖု၊ ဖောရောင်ခြင်းနှင့် ဝမ်းဗိုက်တွင် tenderness, guarding, rigidity သို့မဟုတ် rebound ရှိမရှိ စစ်ဆေးသင့်သည်။

3. သွေးစစ်ခြင်း
လက္ခဏာအပေါ်မူတည်၍ သွေးဖြူဥအရေအတွက်၊ ရောင်ရမ်းမှုညွှန်းကိန်းများ၊ အသည်းနှင့် ကျောက်ကပ်လုပ်ဆောင်မှု၊ electrolyte၊ သွေးချို၊ ပန်ကရိယအင်ဇိုင်း သို့မဟုတ် ပိုးဝင်မှုဆိုင်ရာ စစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်နိုင်သည်။
4. ဆီးစစ်ခြင်း
ဆီးလမ်းကြောင်းပိုးဝင်ခြင်း၊ ဆီးပြွန်ကျောက် သို့မဟုတ် ဆီးတွင်သွေးပါခြင်းကို အကဲဖြတ်ရန် အထောက်အကူပြုသည်။ မျိုးပွားနိုင်သည့်အရွယ် အမျိုးသမီးများတွင် ကိုယ်ဝန်စစ်ဆေးမှုလည်း ပြုလုပ်နိုင်သည်။

5. ဝမ်းဗိုက် Ultrasound
သည်းခြေအိတ်၊ အသည်း၊ သည်းခြေပြွန်၊ ကျောက်ကပ်၊ ဆီးလမ်းကြောင်းနှင့် မီးယပ်အင်္ဂါအချို့ကို အကဲဖြတ်ရာတွင် အသုံးဝင်သည်။ ဓာတ်ရောင်ခြည်မရှိသဖြင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်အမျိုးသမီးများနှင့် ရွေးချယ်ထားသော လူနာအုပ်စုများတွင် မကြာခဏအသုံးပြုသည်။

6. ဝမ်းဗိုက် CT scan
ရုတ်တရက်ဗိုက်နာပြီး ရောဂါမရှင်းလင်းသေးသောအခါ၊ အူအတက်ရောင်ခြင်း၊ diverticulitis၊ အူပိတ်ခြင်း၊ ဝမ်းဗိုက်အတွင်း နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ သို့မဟုတ် အင်္ဂါများစွာကို အသေးစိတ်ကြည့်ရန်လိုသော ရောဂါများကို သံသယရှိသည့်အခါ CT scan သည် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍရှိသည်။ ACR အရ နာကျင်သည့်နေရာတစ်ခုတည်းမှ အကြောင်းရင်းကို မသိနိုင်သောကြောင့် အကြောင်းရင်းမသတ်မှတ်နိုင်သေးသည့် ဗိုက်နာသောလူကြီးများတွင် medical imaging သည် အရေးပါသည်။

7. အခြားအထူးစစ်ဆေးမှုများ
အချို့လူနာများတွင် အစာအိမ်မှန်ပြောင်းကြည့်ခြင်း၊ အူမကြီးမှန်ပြောင်းကြည့်ခြင်း၊ တင်ပါးဆုံစစ်ဆေးခြင်း၊ နှလုံးစစ်ဆေးခြင်း သို့မဟုတ် သံသယရှိသော အကြောင်းရင်းအလိုက် အထူးကုဆရာဝန်ထံ လွှဲပြောင်းခြင်း လိုအပ်နိုင်သည်။
အမျိုးသမီးများ၏ ဗိုက်နာခြင်းတွင် မီးယပ်ရောဂါများကိုလည်း စဉ်းစားရမည်
အမျိုးသမီးများတွင် ဝမ်းဗိုက်အောက်ပိုင်း သို့မဟုတ် တစ်ဖက်တည်းနာခြင်းသည် အစာအိမ်နှင့် အူမှသာ ဖြစ်ပေါ်သည်မဟုတ်ဘဲ သားအိမ်၊ သားဥအိမ်၊ သားဥပြွန် သို့မဟုတ် ကိုယ်ဝန်နှင့် ဆက်စပ်နိုင်သည်။ သတိထားရမည့် အကြောင်းရင်းများမှာ:

• သားဥအိမ်အရည်အိတ်ပေါက်ခြင်း
• သားဥအိမ်လိမ်ခြင်း
• တင်ပါးဆုံတွင်းရောင်ရမ်းခြင်း
• Endometriosis
• ပုံမှန်မဟုတ်ဘဲ ပြင်းထန်သော ရာသီလာစဉ်နာကျင်မှု
• သားအိမ်အကျိတ်အချို့
• သားအိမ်ပြင်ပကိုယ်ဝန်

    ဝမ်းဗိုက်အောက်ပိုင်းနာခြင်းနှင့်အတူ ရာသီပျက်ခြင်း၊ ပုံမှန်မဟုတ်သော သွေးဆင်းခြင်း၊ မူးဝေခြင်း၊ တစ်ဖက်တည်း အလွန်ပြင်းထန်စွာနာခြင်း သို့မဟုတ် ကိုယ်ဝန်ရှိနိုင်သည်ဟု သံသယရှိပါက ဆရာဝန်နှင့် အမြန်ပြသသင့်သည်။
အသက်ကြီးသူများတွင် ဗိုက်နာခြင်းကို ပိုမိုသတိထားရမည်
အသက်ကြီးသူအချို့တွင် အဖျားမမြင့်ခြင်း၊ နာကျင်မှုမပြင်းခြင်း သို့မဟုတ် နာကျင်သည့်နေရာ မရှင်းလင်းခြင်းကဲ့သို့ လက္ခဏာများ မထင်ရှားနိုင်သော်လည်း အူပိတ်ခြင်း၊ အူသွေးမလုံလောက်ခြင်း၊ diverticulitis၊ သည်းခြေအိတ်ရောင်ခြင်း သို့မဟုတ် ဝမ်းဗိုက်အတွင်း အဓိကသွေးကြောဆိုင်ရာ ပြဿနာများကဲ့သို့ ပြင်းထန်သောရောဂါများ ရှိနိုင်သည်။

    ထို့ကြောင့် အသက်ကြီးသူတွင် အသစ်ဖြစ်ပေါ်သော ဗိုက်နာခြင်းရှိပြီး အထူးသဖြင့် သတိလျော့ခြင်း၊ အစာစားချင်စိတ်မရှိခြင်း၊ အန်ခြင်း၊ ဗိုက်ဖောင်းခြင်း၊ ဖျားခြင်း၊ မူးဝေခြင်း သို့မဟုတ် သွေးပေါင်ကျခြင်းတို့နှင့် တွဲဖက်ပါက အချိန်ကြာကြာ စောင့်မနေသင့်ပါ။
ဘယ်လိုဗိုက်နာခြင်းကို အိမ်မှာ အစပိုင်း စောင့်ရှောက်နိုင်သလဲ?
နာကျင်မှုမပြင်းထန်၊ အဖျားမရှိ၊ အန်ခြင်းမများ၊ ဝမ်းမည်းခြင်း သို့မဟုတ် သွေးပါဝမ်းမရှိ၊ နေရာတစ်ခုတွင် အလွန်နာခြင်းမရှိဘဲ စားသောက်နိုင်သေးပါက အချိန်တိုအတွင်း အောက်ပါအတိုင်း စောင့်ရှောက်နိုင်သည်:

• ပျော့ပျောင်းပြီး အစာကြေလွယ်သော အစားအစာများစားပါ
• ရေ လုံလောက်စွာသောက်ပါ
• အဆီများသော၊ စပ်သောအစားအစာများ၊ အရက်၊ ကော်ဖီ သို့မဟုတ် လက္ခဏာကို လှုံ့ဆော်သည့်အစားအစာများကို ရှောင်ပါ
• အနားယူပါ
• နာကျင်သည့်နေရာနှင့် ပြင်းထန်မှုကို စောင့်ကြည့်ပါ
• ဝမ်းလျှောပါက သင့်တော်သည့် oral rehydration solution ကို တဖြည်းဖြည်းသောက်ပါ
• 24–48 နာရီအတွင်း မသက်သာပါက သို့မဟုတ် သတိပေးလက္ခဏာများ ဖြစ်လာပါက ဆရာဝန်နှင့် ပြသပါ

    သို့သော် နာကျင်မှုတဖြည်းဖြည်း ပိုပြင်းလာခြင်း သို့မဟုတ် red flags များ စတင်ပေါ်လာပါက အလွန်နာသည်အထိ မစောင့်ဘဲ ဆေးရုံသို့ ချက်ချင်းသွားသင့်သည်။

မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ

1. ဘယ်လိုဗိုက်နာခြင်းက အန္တရာယ်ရှိသလဲ?
အန္တရာယ်ရှိနိုင်သော ဗိုက်နာခြင်းတွင် နာကျင်မှုတဖြည်းဖြည်းပိုပြင်းလာခြင်း၊ ဗိုက်တောင့်တင်းခြင်း၊ အဖျားမြင့်ခြင်း၊ အန်ခြင်းများခြင်း၊ ဝမ်းမည်းခြင်း၊ သွေးပါဝမ်းသွားခြင်း၊ အသားဝါခြင်း၊ မျက်လုံးဝါခြင်း၊ မူးဝေခြင်း၊ သတိလစ်ခြင်း၊ အသက်ရှူမဝခြင်း သို့မဟုတ် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရပြီးနောက် နာခြင်းကဲ့သို့ လက္ခဏာများ တွဲဖက်တတ်သည်။ ဤလက္ခဏာများရှိပါက ဆေးရုံသို့ အမြန်သွားသင့်သည်။

2. ညာဘက်အောက်ပိုင်းဗိုက်နာတိုင်း အူအတက်ရောင်ခြင်းလား?
မဟုတ်ပါ။ သို့သော် အူအတက်ရောင်ခြင်းသည် ခွဲခြားစစ်ဆေးရမည့် အရေးကြီးသောရောဂါဖြစ်သည်။ နာကျင်မှုပိုဆိုးလာခြင်း၊ ဖျားခြင်း၊ အစာစားချင်စိတ်လျော့ခြင်း၊ ပျို့ခြင်း သို့မဟုတ် လမ်းလျှောက်ခြင်း၊ ချောင်းဆိုးခြင်း၊ လှုပ်ရှားခြင်းတွင် နာခြင်းရှိပါက ဆရာဝန်၏ သုံးသပ်ချက်အရ သွေးစစ်ခြင်း၊ ultrasound သို့မဟုတ် CT scan လိုအပ်နိုင်သည်။

3. ရင်ညွန့်အောက်ပိုင်းနာတိုင်း အစာအိမ်ရောဂါလား?
မဟုတ်ပါ။ အစာအိမ်အက်ဆစ်ပြန်တက်ခြင်း၊ အစာအိမ်အနာ၊ သည်းခြေကျောက်၊ ပန်ကရိယရောင်ခြင်း သို့မဟုတ် နှလုံးရောဂါအချို့ကြောင့်လည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ရင်ဘတ်တင်းခြင်း၊ ချွေးထွက်ခြင်း၊ အသက်ရှူမဝခြင်း သို့မဟုတ် နာကျင်မှုက လက်မောင်း၊ လည်ပင်း၊ မေးရိုး သို့မဟုတ် နောက်ကျောသို့ ပျံ့ပါက အမြန်ဆရာဝန်နှင့် ပြသသင့်သည်။

4. ဗိုက်နာပြီး ဝမ်းလျှောပါက ဝမ်းပိတ်ဆေးသောက်သင့်သလား?
အခြေအနေတိုင်းတွင် မိမိဘာသာ ဝမ်းပိတ်ဆေးမသောက်သင့်ပါ။ အထူးသဖြင့် အဖျားမြင့်ခြင်း၊ သွေးပါဝမ်းသွားခြင်း၊ ပြင်းထန်သောဗိုက်နာခြင်း သို့မဟုတ် ပြင်းထန်သောပိုးဝင်ခြင်းကို သံသယရှိပါက ဆရာဝန်နှင့် ပြသသင့်သည်။ အစပိုင်းတွင် oral rehydration solution သောက်ပြီး ရေဓာတ်ခန်းခြောက်မှုကို ကာကွယ်ရန် အရေးကြီးသည်။

5. နာတာရှည်ဗိုက်နာတိုင်း မှန်ပြောင်းစစ်ဆေးရန် လိုအပ်သလား?
လူတိုင်းမလိုအပ်ပါ။ အသက်၊ လက္ခဏာ၊ နာကျင်သည့်နေရာ၊ ကိုယ်အလေးချိန်ကျခြင်း၊ သွေးအားနည်းခြင်း၊ ဝမ်းမည်းခြင်း၊ သွေးပါဝမ်း၊ ဆက်တိုက်အန်ခြင်းနှင့် မိသားစုရောဂါရာဇဝင်တို့ကို ဆရာဝန်က ထည့်သွင်းစဉ်းစားမည်။ သတိပေးလက္ခဏာများရှိပါက မှန်ပြောင်းစစ်ဆေးခြင်း သို့မဟုတ် အခြားစစ်ဆေးမှုများ လိုအပ်နိုင်သည်။

6. ဗိုက်နာသူတိုင်း CT scan ရိုက်ရန် လိုအပ်သလား?
မလိုအပ်ပါ။ စစ်ဆေးမှုရွေးချယ်ခြင်းသည် လက္ခဏာနှင့် သံသယရှိသောရောဂါပေါ် မူတည်သည်။ အချို့လူနာများတွင် သွေးစစ်ခြင်းနှင့် ultrasound ဖြင့် လုံလောက်နိုင်သော်လည်း အခြေအနေမရှင်းလင်းခြင်း သို့မဟုတ် ဝမ်းဗိုက်အတွင်း အင်္ဂါများကို အသေးစိတ်ကြည့်ရန်လိုသော ရောဂါကို သံသယရှိပါက CT scan လိုအပ်နိုင်သည်။

7. ဗိုက်နာရင် ကိုယ်တိုင်ဆေးဝယ်သောက်လို့ရသလား?
လက္ခဏာအနည်းငယ်သာရှိပြီး အန္တရာယ်လက္ခဏာမရှိပါက အချိန်တိုအတွင်း အခြေခံစောင့်ရှောက်မှု ပြုလုပ်နိုင်သည်။ သို့သော် အကြောင်းရင်းမသိဘဲ ပဋိဇီဝဆေး၊ ဝမ်းနုတ်ဆေး၊ ဝမ်းပိတ်ဆေး သို့မဟုတ် ပြင်းထန်သောအကိုက်အခဲပျောက်ဆေးများကို မိမိဘာသာ မသောက်သင့်ပါ။ မသက်သာပါက သို့မဟုတ် ပိုဆိုးလာပါက ဆရာဝန်နှင့် ပြသသင့်သည်။

   ဗိုက်နာခြင်းသည် အဖြစ်များသော်လည်း အမြဲတမ်း သာမန်ပြဿနာဟု မယူဆသင့်ပါ။ အကြောင်းရင်းများသည် ဗိုက်ဖောင်းခြင်း၊ အစာမကြေခြင်း သို့မဟုတ် အစာအိမ်အက်ဆစ်ပြန်တက်ခြင်းကဲ့သို့ မပြင်းထန်သောအခြေအနေများမှ အူအတက်ရောင်ခြင်း၊ သည်းခြေအိတ်ရောင်ခြင်း၊ ပန်ကရိယရောင်ခြင်း၊ အူပိတ်ခြင်း သို့မဟုတ် မီးယပ်ရောဂါအချို့ကဲ့သို့ အမြန်ကုသရန်လိုအပ်သော အခြေအနေများအထိ ဖြစ်နိုင်သည်။

    နာကျင်သည့်နေရာ၊ နာကျင်မှုပုံစံ၊ တွဲဖက်လက္ခဏာများနှင့် ဖြစ်ပွားသည့်ကာလကို စောင့်ကြည့်ခြင်းသည် အန္တရာယ်ကို အကဲဖြတ်ရာတွင် အထောက်အကူပြုသော်လည်း ဆရာဝန်၏ စစ်ဆေးမှုကို အစားမထိုးနိုင်ပါ။ အထူးသဖြင့် ဖျားခြင်း၊ အန်ခြင်းများခြင်း၊ ဗိုက်တောင့်တင်းခြင်း၊ ဝမ်းမည်းခြင်း၊ သွေးပါဝမ်းသွားခြင်း၊ အသားဝါခြင်း၊ မူးဝေခြင်း သို့မဟုတ် နာကျင်မှုတဖြည်းဖြည်းပိုဆိုးလာခြင်းရှိပါက သတိထားရမည်။ ဗိုက်နာခြင်းအချို့သည် သူ့အလိုလို သက်သာနိုင်သော်လည်း အချို့သည် ခန္ဓာကိုယ်က အမြန်စစ်ဆေးရန် သတိပေးနေသည့် လက္ခဏာဖြစ်နိုင်သည်။ သင့်တော်သောအချိန်တွင် ဆရာဝန်နှင့် အမြန်ပြသခြင်းသည် ရောဂါကို စောစီးစွာရှာဖွေကုသနိုင်စေပြီး နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ၏ အန္တရာယ်ကို လျှော့ချပေးနိုင်သည်။

အချက်အလက်မေးမြန်းရန်နှင့် ရက်ချိန်းယူရန်
Sapiens Hospital Move Better : Live Better
ဖုန်း 02-111-3703

ကိုးကားစာတမ်းများ
1. Yew KS, George MK, Allred HB. Acute Abdominal Pain in Adults: Evaluation and Diagnosis. American Family Physician. 2023;107(6):585–596. 
2. National Institute for Health and Care Excellence. Abdominal pain – acute: Red flags. NICE Clinical Knowledge Summary. 
3. Scheirey CD, Fowler KJ, Therrien JA, et al. ACR Appropriateness Criteria® Acute Nonlocalized Abdominal Pain. Journal of the American College of Radiology. 2018.
4. Kambadakone AR, et al. ACR Appropriateness Criteria® Right Lower Quadrant Pain. Journal of the American College of Radiology. 2022. 
5. Merck Manual Professional Edition. Acute Abdominal Pain.
6. Merck Manual Professional Edition. Chronic Abdominal Pain and Recurrent Abdominal Pain.