Hantavirus: မှန်ကန်စွာ နားလည်ပြီး ကာကွယ်ပါ — မလိုအပ်ဘဲ ထိတ်လန့်စရာမလိုပါ
2026 ခုနှစ်တွင် M/V Hondius အပျော်စီးသင်္ဘောနှင့် ဆက်စပ်သော Hantavirus ကူးစက်မှုဖြစ်စဉ်ကို နိုင်ငံတကာမှ အာရုံစိုက်ခဲ့ကြပါသည်။ တွေ့ရှိခဲ့သည့်ပိုးမှာ တောင်အမေရိကတွင် တွေ့ရသော Andes virus (ANDV) ဖြစ်ပါသည်။ World Health Organization (WHO) ၏ အချက်အလက်အရ အဆိုပါဖြစ်စဉ်နှင့် ဆက်စပ်၍ စုစုပေါင်း လူနာ 13 ဦးနှင့် သေဆုံးသူ 3 ဦး ရှိခဲ့ပါသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ကူးစက်မှုကို ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး ထိတွေ့ခဲ့သူအားလုံးကို စောင့်ကြည့်ကာ ထပ်မံကူးစက်မှု မတွေ့ရှိသဖြင့် WHO က 2026 ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ကူးစက်မှုဖြစ်စဉ် ပြီးဆုံးကြောင်း ကြေညာခဲ့ပါသည်။
Hantavirus သည် ပြင်းထန်သောရောဂါ ဖြစ်စေနိုင်သော်လည်း အထွေထွေပြည်သူများအတွက် အန္တရာယ်မှာ နည်းပါးသည်ဟု သတ်မှတ်ထားပါသည်။ ကူးစက်ပုံနှင့် ကာကွယ်နည်းကို မှန်ကန်စွာ သိရှိထားခြင်းသည် အရေးကြီးပါသည်။ Sapiens Hospital မှ သိထားသင့်သော အချက်အလက်များကို အောက်ပါအတိုင်း စုစည်းထားပါသည်။
Hantavirus ဆိုတာဘာလဲ?
Hantaviruses သည် ကြွက်ကဲ့သို့ Rodents အချို့ကို သဘာဝပိုးသယ်ဆောင်သူအဖြစ် အသုံးပြုသော RNA Virus အုပ်စုတစ်ခုဖြစ်ပါသည်။
- ပိုးသယ်ဆောင်သော ကြွက်များတွင် ဖျားနာသည့်လက္ခဏာ မပြနိုင်သော်လည်း ဆီး၊ မစင်နှင့် တံတွေးမှတစ်ဆင့် ပိုးကို ထုတ်လွှတ်နိုင်ပါသည်။
- Hantavirus Infection အများစုတွင် Supportive Care သည် ကုသမှု၏ အဓိကအစိတ်အပိုင်းဖြစ်ပါသည်။ Vaccine နှင့် Specific Antiviral Treatment ရရှိနိုင်မှုသည် Virus အမျိုးအစားနှင့် နိုင်ငံအလိုက် ကွာခြားနိုင်ပြီး Andes virus အတွက် လက်ရှိတွင် Specific Antiviral Treatment သို့မဟုတ် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်အသုံးပြုနိုင်သော Vaccine မရှိသေးပါ။
Hantavirus Infection သည် Virus အမျိုးအစားနှင့် ဒေသအလိုက် မတူညီသော ရောဂါအခြေအနေများ ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်:
1. Hantavirus Pulmonary/Cardiopulmonary Syndrome (HPS/HCPS): အမေရိကတိုက်ရှိ Hantavirus များနှင့် အဓိကဆက်စပ်ပြီး ပြင်းထန်သောအခြေအနေတွင် အဆုတ်တွင်အရည်စုခြင်း၊ အသက်ရှူခက်ခဲခြင်း၊ သွေးပေါင်ကျခြင်း၊ Shock သို့မဟုတ် Respiratory Failure ဖြစ်နိုင်ပါသည်။
2. Hemorrhagic Fever with Renal Syndrome (HFRS): ဥရောပနှင့် အာရှရှိ Hantavirus များနှင့် အဓိကဆက်စပ်ပြီး ကျောက်ကပ်လုပ်ဆောင်မှုကို ထိခိုက်စေနိုင်ကာ ပြင်းထန်သောအခြေအနေတွင် သွေးထွက်ခြင်း၊ သွေးပေါင်ကျခြင်း သို့မဟုတ် Acute Kidney Injury ဖြစ်နိုင်ပါသည်။
Hantavirus ဘယ်လိုကူးစက်နိုင်သလဲ?
အဓိက ကူးစက်နိုင်သော နည်းလမ်းများမှာ:
- ရှူသွင်းခြင်း: ပိုးရှိသော ကြွက်၏ ဆီး၊ မစင်၊ တံတွေး သို့မဟုတ် အသိုက်ပြုလုပ်ရာပစ္စည်းများဖြင့် ပိုးညစ်ညမ်းနေသော အမှုန်များကို ရှူသွင်းခြင်းသည် အဓိကကူးစက်လမ်းကြောင်းဖြစ်ပါသည်။
- တိုက်ရိုက်ထိတွေ့ခြင်း: ပိုးညစ်ညမ်းပစ္စည်းများသည် အရေပြားဒဏ်ရာ သို့မဟုတ် မျက်စိ၊ နှာခေါင်းနှင့် ပါးစပ်တို့နှင့် ထိတွေ့ပါက ကူးစက်နိုင်ပါသည်။
- ပိုးညစ်ညမ်းသော အစားအစာ သို့မဟုတ် မျက်နှာပြင်များ: ကြွက်မှ ပိုးညစ်ညမ်းထားသော အစားအစာ၊ ပစ္စည်း သို့မဟုတ် မျက်နှာပြင်များမှတစ်ဆင့် ထိတွေ့နိုင်ပါသည်။
- လူမှလူသို့ ကူးစက်ခြင်း: အလွန်ရှားပါးပါသည်။ Andes virus သည် လက်ရှိသိရှိထားသမျှ Hantavirus များအနက် လူမှလူသို့ ကူးစက်နိုင်သည့် တစ်မျိုးတည်းသော Virus ဖြစ်ပြီး လက္ခဏာရှိသော လူနာနှင့် နီးကပ်စွာထိတွေ့မှုနှင့် ဆက်စပ်နိုင်ပါသည်။
သတိထားရမည့် လက္ခဏာများ: အစောပိုင်းတွင် တုပ်ကွေးနှင့် ဆင်တူနိုင်ပါသည်
လက္ခဏာများသည် Hantavirus အမျိုးအစားအလိုက် ကွာခြားနိုင်ပါသည်။ Andes virus အတွက် ထိတွေ့ပြီးနောက် 4–42 ရက်ခန့်အတွင်း လက္ခဏာများ စတင်နိုင်ပြီး ပြင်းထန်သောအခြေအနေတွင် လျင်မြန်စွာ ဆိုးရွားလာနိုင်ပါသည်။
1. အစောပိုင်းအဆင့်
ဖျားခြင်း၊ မောပန်းခြင်း၊ ကြွက်သားနာခြင်း၊ ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ မူးဝေခြင်း၊ ချမ်းတုန်ခြင်း၊ ပျို့ခြင်း၊ အန်ခြင်း၊ ဝမ်းလျှောခြင်း သို့မဟုတ် ဝမ်းဗိုက်နာခြင်းတို့ ဖြစ်နိုင်ပါသည်။
2. ပြင်းထန်သောလက္ခဏာများ — ဆေးရုံသို့ အမြန်ဆုံးသွားပါ
အထူးသဖြင့် အောက်ပါလက္ခဏာများ ဖြစ်ပေါ်လာပါက အရေးပေါ်ဆေးကုသမှု ခံယူသင့်ပါသည်:
- အသက်ရှူမဝခြင်း သို့မဟုတ် အသက်ရှူခက်ခဲခြင်း
- ဆီးပမာဏ သိသိသာသာ လျော့နည်းခြင်း
- ပုံမှန်မဟုတ်သော သွေးထွက်ခြင်း
- သွေးပေါင်ကျခြင်း၊ မူးဝေခြင်း၊ သတိလစ်ခြင်း သို့မဟုတ် Shock လက္ခဏာများ
အိမ်တွင် အန္တရာယ်လျှော့ချနိုင်သော နည်းလမ်း 5 ခု
ကြွက်များနှင့် ထိတွေ့မှုကို လျှော့ချခြင်းနှင့် ပိုးညစ်ညမ်းသောနေရာများကို မှန်ကန်စွာ သန့်ရှင်းခြင်းသည် အရေးကြီးပါသည်:
- ကြွက်များ အိမ်ထဲမဝင်စေရန် ကာကွယ်ပါ: အိမ်နံရံနှင့် အဆောက်အအုံရှိ အပေါက်များကို ပိတ်ပြီး အမှိုက်ကို ကောင်းစွာဖုံးအုပ်ထားပါ။
- အစားအစာကို လုံခြုံစွာသိမ်းဆည်းပါ: လုံခြုံစွာပိတ်နိုင်သော ဘူးများတွင် သိမ်းဆည်းပါ။
- ကြွက်မစင်ကို မလှည်းပါနှင့်၊ Vacuum မသုံးပါနှင့်: ပိုးညစ်ညမ်းသော အမှုန်များ လေထဲသို့ ပျံ့နှံ့နိုင်ပါသည်။ သန့်ရှင်းမီ သင့်လျော်သော Disinfectant ဖြင့် နေရာကို စိုစွတ်အောင် ပြုလုပ်ပါ။
- သန့်ရှင်းမီ ပိုးသတ်ပါ: ဆီး၊ မစင်နှင့် ပိုးညစ်ညမ်းသောနေရာများကို Disinfectant ဖြင့် ကောင်းစွာစိုစွတ်အောင်ဖျန်းပြီး Product Instructions အတိုင်းထားပြီးမှ သုတ်ယူပါ။
- သင့်လျော်သော အကာအကွယ်ပစ္စည်းများ ဝတ်ဆင်ပါ: Rubber သို့မဟုတ် Plastic Gloves ဝတ်ဆင်ပါ။ ကြွက်များစွာရှိသော နေရာများတွင် Respiratory Protection နှင့် အခြား PPE များ လိုအပ်နိုင်ပါသည်။
ဘယ်အချိန်မှာ ဆရာဝန်နှင့် ပြသသင့်သလဲ?
ကြွက် သို့မဟုတ် ကြွက်၏ ဆီး၊ မစင်၊ တံတွေးနှင့် ထိတွေ့ပြီးနောက် ဖျားခြင်း သို့မဟုတ် တုပ်ကွေးကဲ့သို့ လက္ခဏာများ ဖြစ်လာပါက ထိတွေ့မှုမှတ်တမ်းကို ဆရာဝန်အား အသိပေးပါ။ Andes virus အတွက် လက္ခဏာများသည် ထိတွေ့ပြီးနောက် 6 ပတ်ခန့်အထိ ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါသည်။ အသက်ရှူခက်ခဲခြင်း၊ ဆီးသိသိသာသာလျော့ခြင်း၊ သတိလစ်ခြင်း သို့မဟုတ် အခြေအနေ လျင်မြန်စွာဆိုးရွားလာပါက အရေးပေါ်ဆေးကုသမှု ခံယူသင့်ပါသည်။
ပိုမိုသိရှိလိုပါက:
Tel: 02-111-3703
Website: www.sapienspainhospital.com
Facebook: Sapiens Hospital โรงพยาบาลเซเปี้ยนซ์