HPV ကာကွယ်ဆေးကို ဘာကြောင့် လျစ်လျူမရှုသင့်တာလဲ
HPV ဟုဆိုလျှင် လူအများစုက သားအိမ်ခေါင်းကင်ဆာကို ဦးစွာစဉ်းစားတတ်ကြသည်။ ယင်းသည် မှန်ကန်သော်လည်း အပြည့်အစုံမဟုတ်ပါ။ Human Papillomavirus သို့မဟုတ် HPV သည် သားအိမ်ခေါင်းကင်ဆာအပြင် စအိုကင်ဆာ၊ မိန်းမကိုယ်ကင်ဆာ၊ မိန်းမကိုယ်အပြင်ပိုင်းကင်ဆာ၊ လိင်တံကင်ဆာနှင့် ပါးစပ်နှင့်လည်ချောင်းပိုင်း oropharyngeal cancer တို့နှင့်လည်း ဆက်စပ်နိုင်သည်။ HPV အမျိုးအစားအချို့သည် genital warts ကို ဖြစ်စေနိုင်ပြီး ကင်ဆာမဟုတ်သော်လည်း ဘဝအရည်အသွေးနှင့် စိတ်ပူပန်မှုကို ထိခိုက်စေကာ ဆက်လက်ကုသရန် လိုအပ်နိုင်သည်။
CDC အရ HPV vaccine သည် HPV ကြောင့်ဖြစ်သော ကင်ဆာများ၏ 90% ကျော်ကို ကာကွယ်နိုင်ပြီး အထူးသဖြင့် HPV နှင့် မထိတွေ့မီ၊ လိင်ဆက်ဆံမှုမှတစ်ဆင့် HPV ကူးစက်နိုင်ခြေ မစတင်မီ သင့်လျော်သောအသက်အရွယ်တွင် ကာကွယ်ဆေးထိုးထားပါက အကျိုးကျေးဇူးအများဆုံးရနိုင်သည်။
အရေးကြီးဆုံးအချက်မှာ HPV ကာကွယ်ဆေးသည် “ကာကွယ်ရန်” ဖြစ်ပြီး “ကုသရန်” မဟုတ်ပါ။ HPV ကူးစက်ထားပြီးဖြစ်ပါက ကာကွယ်ဆေးသည် ရှိပြီးသားဗိုင်းရပ်စ်ကို ဖယ်ရှားခြင်း သို့မဟုတ် ဖြစ်ပေါ်ပြီးသား ပုံမှန်မဟုတ်သောဆဲလ်များကို ကုသခြင်း မပြုနိုင်ပါ။ သို့သော် ကာကွယ်ဆေးတွင် ပါဝင်ပြီး ယခင်က မကူးစက်ဖူးသေးသော HPV အမျိုးအစားများကို ကာကွယ်နိုင်သေးသည်။ WHO အရ HPV ကာကွယ်ဆေးကို ရှိပြီးသား HPV infection သို့မဟုတ် HPV-related disease ကို ကုသရန်မဟုတ်ဘဲ အနာဂတ်တွင် ဖြစ်လာနိုင်သော HPV-related disease နှင့် cancer များကို ကာကွယ်ရန် အသုံးပြုသည်။
HPV ဆိုတာဘာလဲ၊ ကင်ဆာနဲ့ ဘာကြောင့်ဆက်စပ်သလဲ?
HPV သည် အလွန်အဖြစ်များသော ဗိုင်းရပ်စ်တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး အမျိုးအစားများစွာရှိသည်။ အချို့သည် genital warts နှင့်ဆက်စပ်သော low-risk types ဖြစ်ပြီး အချို့မှာ high-risk types ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် HPV 16 နှင့် HPV 18 သည် သားအိမ်ခေါင်းကင်ဆာနှင့် HPV-related cancers များစွာနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။
HPV infection အများစုကို ခန္ဓာကိုယ်၏ ကိုယ်ခံအားစနစ်က သဘာဝအတိုင်း ဖယ်ရှားနိုင်ပြီး ပြင်းထန်သောရောဂါမဖြစ်စေပါ။ သို့သော် high-risk HPV သည် အချိန်ကြာမြင့်စွာ ဆက်လက်တည်ရှိပါက ပြဿနာဖြစ်နိုင်သည်။ Persistent infection ကြောင့် သားအိမ်ခေါင်း သို့မဟုတ် အခြားတစ်ရှူးများရှိ ဆဲလ်များ တဖြည်းဖြည်းပြောင်းလဲပြီး precancerous lesions ဖြစ်လာနိုင်ကာ မစစ်ဆေး၊ မစောင့်ကြည့်၊ မကုသပါက နောက်ပိုင်းတွင် ကင်ဆာဖြစ်လာနိုင်သည်။
HPV ကာကွယ်ဆေးက ဘာတွေကို ကာကွယ်ပေးနိုင်သလဲ?
HPV ကာကွယ်ဆေးသည် ကင်ဆာနှင့် genital warts ဖြစ်စေသော အရေးကြီး HPV အမျိုးအစားများကို ကာကွယ်ပေးနိုင်သည်။ 9-valent HPV vaccine သည် HPV 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 နှင့် 58 တို့ကို ကာကွယ်ပေးသည်။ HPV 16 နှင့် 18 သည် ကင်ဆာနှင့် အဓိကဆက်စပ်ပြီး HPV 6 နှင့် 11 သည် genital warts နှင့် အဓိကဆက်စပ်သည်။
HPV ကာကွယ်ဆေးသည် အမျိုးသမီးများအတွက်သာ မဟုတ်ပါ။ အမျိုးသားများတွင်လည်း genital warts၊ စအိုကင်ဆာ၊ လိင်တံကင်ဆာနှင့် ပါးစပ်လည်ချောင်းကင်ဆာများကို ကာကွယ်ရာတွင် အကျိုးရှိသည်။ မိန်းကလေးနှင့် ယောက်ျားလေး နှစ်မျိုးလုံးကို ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးခြင်းက လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းအတွင်း HPV ပျံ့နှံ့မှုကိုလည်း လျှော့ချနိုင်သည်။
HPV ကာကွယ်ဆေးကို ဘယ်အချိန်မှာ ထိုးတာအကောင်းဆုံးလဲ?
HPV ကာကွယ်ဆေးကို ပထမဆုံး HPV နှင့် ထိတွေ့နိုင်ခြေမရှိမီ ထိုးခြင်းသည် အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်။ ယင်းအချိန်တွင် ခန္ဓာကိုယ်က ကာကွယ်ဆေးပါ HPV အမျိုးအစားများနှင့် မထိတွေ့ဖူးသေးသောကြောင့် ကာကွယ်ဆေး၏ ထိရောက်မှုအကောင်းဆုံးရနိုင်သည်။
CDC သည် အသက် 11–12 နှစ်အရွယ်ကလေးများကို HPV ကာကွယ်ဆေး ပုံမှန်ထိုးရန် အကြံပြုထားပြီး အသက် 9 နှစ်မှ စတင်ထိုးနိုင်သည်။ ဤအသက်အရွယ်တွင် ကိုယ်ခံအားတုံ့ပြန်မှုကောင်းမွန်ပြီး အသက်ကြီးမှ စတင်ထိုးသူများထက် ဆေးထိုးအကြိမ်ရေ နည်းနိုင်သည်။
ACOG ကလည်း အစောပိုင်းဆယ်ကျော်သက်အရွယ်တွင် HPV နှင့် မထိတွေ့မီ ကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်းက အထိရောက်ဆုံးဖြစ်ကြောင်းနှင့် ကာကွယ်ဆေးထိုးရန် သတ်မှတ်ချက်ပြည့်မီသူများကို ဆရာဝန်များက ရှင်းလင်းစွာ အကြံပြုသင့်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။
ဘယ်နှစ်ကြိမ် ထိုးရမလဲ?
ထိုးရမည့်အကြိမ်ရေသည် ကာကွယ်ဆေးစတင်ထိုးသည့်အသက်နှင့် ကိုယ်ခံအားအခြေအနေအပေါ် မူတည်သည်။
အသက် 15 နှစ်မတိုင်မီ စတင်ထိုးပါက ယေဘုယျအားဖြင့် 2 ကြိမ် ထိုးပြီး ဒုတိယအကြိမ်ကို ပထမအကြိမ်ပြီးနောက် 6–12 လခန့်တွင် ထိုးလေ့ရှိသည်။ အကြိမ်နှစ်ခုကြားကာလ အလွန်တိုပါက သတ်မှတ်ချက်အရ ထပ်မံထိုးရန် လိုအပ်နိုင်သည်။
အသက် 15 နှစ်နှင့်အထက်တွင် စတင်ထိုးသူ သို့မဟုတ် ကိုယ်ခံအားအားနည်းသူများအတွက် ယေဘုယျအားဖြင့် 3 ကြိမ်ထိုးပြီး လ 0၊ လ 1–2 နှင့် လ 6 တွင် ထိုးသည်။ CDC သည် အသက် 15–26 နှစ်အတွင်း စတင်ထိုးသူများနှင့် immunocompromised individuals များအတွက် 3-dose series ကို အကြံပြုထားသည်။
အချို့နိုင်ငံများနှင့် WHO လမ်းညွှန်ချက်အချို့တွင် သတ်မှတ်အသက်အုပ်စုနှင့် public health context အလိုက် 1-dose သို့မဟုတ် 2-dose schedule များရှိနိုင်သည်။ အမှန်တကယ်အသုံးပြုမည့် schedule ကို နိုင်ငံ၏လမ်းညွှန်ချက်၊ အသုံးပြုသည့် vaccine product နှင့် ဆရာဝန်၏အကြံပြုချက်အတိုင်း ဆုံးဖြတ်သင့်သည်။
အမျိုးသမီးတိုင်း HPV vaccine ထိုးသင့်သလား?
သတ်မှတ်အသက်အရွယ်အတွင်းရှိ အမျိုးသမီးများကို HPV vaccination အကြောင်း သေချာစွာ အကြံပြုသင့်သည်။ High-risk HPV သည် သားအိမ်ခေါင်းကင်ဆာ၏ အရေးကြီးသောအကြောင်းရင်းဖြစ်ပြီး vaccination နှင့် သင့်လျော်သော cervical cancer screening တို့ကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြုခြင်းဖြင့် ကာကွယ်နိုင်မှု မြင့်မားသည်။
မိန်းကလေးများနှင့် ဆယ်ကျော်သက်အမျိုးသမီးများသည် အကြံပြုထားသောအရွယ်တွင် ကာကွယ်ဆေးထိုးသင့်သည်။ အသက် 26 နှစ်အထိ မထိုးဖူးသူ သို့မဟုတ် မပြည့်စုံသေးသူများသည် CDC နှင့် ACIP ၏ catch-up vaccination လမ်းညွှန်ချက်အတိုင်း ဆက်လက်ထိုးသင့်သည်။
အသက် 27–45 နှစ်အရွယ် အမျိုးသမီးများအတွက် လူတိုင်းကို routine vaccination မပြုလုပ်ဘဲ ဆရာဝန်နှင့် တစ်ဦးချင်း ဆွေးနွေးဆုံးဖြတ်နိုင်သည်။ အထူးသဖြင့် ယခင်က ကာကွယ်ဆေးမထိုးဖူးသူ၊ အနာဂတ်တွင် လိင်ဖော်အသစ်ရှိနိုင်သူ သို့မဟုတ် HPV type အသစ်နှင့် ထိတွေ့နိုင်ခြေရှိသူများတွင် အကျိုးရှိနိုင်သည်။ ACIP သည် အသက် 27–45 နှစ်အတွက် shared clinical decision-making ကို အကြံပြုထားသည်။
အမျိုးသားတွေ HPV vaccine ထိုးသင့်သလား?
သတ်မှတ်အသက်အရွယ်အတွင်းရှိပါက ထိုးသင့်သည်။ HPV သည် အမျိုးသမီးများတွင်သာ ဖြစ်သောရောဂါမဟုတ်ပါ။ အမျိုးသားများလည်း HPV ကူးစက်ခံရနိုင်၊ အခြားသူများသို့ ကူးစက်နိုင်ပြီး genital warts၊ စအိုကင်ဆာ၊ လိင်တံကင်ဆာနှင့် ပါးစပ်လည်ချောင်းကင်ဆာတို့ ဖြစ်နိုင်သည်။
ထို့ကြောင့် ယောက်ျားလေးများနှင့် ဆယ်ကျော်သက်အမျိုးသားများကို ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးခြင်းသည် မိမိကိုယ်တိုင်အတွက်သာမက လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းအတွင်း HPV ကူးစက်မှုလျှော့ချရာတွင်လည်း အကျိုးရှိသည်။ CDC သည် လိင်မရွေး ကလေးများအား အသက် 11–12 နှစ်တွင် HPV vaccination ပြုလုပ်ရန်နှင့် အသက် 9 နှစ်မှ စတင်နိုင်ကြောင်း အကြံပြုထားသည်။
လိင်ဆက်ဆံဖူးပြီးရင် HPV ကာကွယ်ဆေး ထိုးလို့ရသေးလား?
ထိုးနိုင်ပါသည်။ သတ်မှတ်အသက်အရွယ်အတွင်းရှိသေးပါက သို့မဟုတ် ဆရာဝန်က အကျိုးရှိနိုင်ကြောင်း သတ်မှတ်ပါက ကာကွယ်ဆေးထိုးနိုင်သည်။
လိင်ဆက်ဆံဖူးခြင်းသည် ကာကွယ်ဆေးတွင်ပါဝင်သော HPV အမျိုးအစားအားလုံးနှင့် ထိတွေ့ပြီးပြီဟု မဆိုလိုပါ။ ထို့ကြောင့် ယခင်က မကူးစက်ဖူးသေးသော HPV types များကို ကာကွယ်နိုင်သေးသော်လည်း ပထမဆုံး HPV exposure မတိုင်မီ ထိုးခြင်းက အကျိုးအများဆုံးဖြစ်သည်။
ယေဘုယျအားဖြင့် ကာကွယ်ဆေးမထိုးမီ HPV test ပြုလုပ်ရန် မလိုအပ်ပါ။ HPV test သည် စစ်ဆေးသည့်အချိန်နှင့် နေရာတွင်ရှိသော infection ကိုသာ ဖော်ပြနိုင်ပြီး ကာကွယ်ဆေးပါ HPV types အားလုံးနှင့် ယခင်က ထိတွေ့ဖူးခြင်းရှိ၊ မရှိကို မဖော်ပြနိုင်ပါ။ အရွယ်ရောက်သူများတွင် vaccination ဆုံးဖြတ်ရာ၌ အသက်၊ vaccination history၊ အနာဂတ် exposure risk နှင့် ဆရာဝန်နှင့်ဆွေးနွေးမှုကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားသင့်သည်။
အသက် 26 နှစ်ကျော်ရင် HPV vaccine ထိုးလို့ရသလား?
အသက် 27–45 နှစ်အတွင်း ဆရာဝန်နှင့် ဆွေးနွေးစဉ်းစားနိုင်သော်လည်း လူတိုင်းထိုးရန် လိုအပ်သည်ဟု မဆိုလိုပါ။
ဤအသက်အုပ်စုရှိ လူအများသည် HPV နှင့် ထိတွေ့ဖူးပြီးဖြစ်နိုင်သကဲ့သို့ ရေရှည်တစ်ဦးတည်းသော လိင်ဖော်နှင့် ဆက်ဆံရေးရှိသူများတွင် HPV type အသစ်ရရှိနိုင်ခြေ နည်းနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် အကျိုးကျေးဇူးသည် တစ်ဦးချင်းအလိုက် ကွာခြားနိုင်ပြီး ACIP သည် အသက် 27–45 နှစ်အတွက် routine vaccination ထက် shared clinical decision-making ကို အသုံးပြုသည်။
အသက် 45 နှစ်ကျော်သူများတွင် HPV vaccine သည် ယေဘုယျ standard recommendation များတွင် မပါဝင်ဘဲ ငယ်ရွယ်သောအသက်အုပ်စုများကဲ့သို့ ကျယ်ပြန့်သော indication မရှိပါ။ နိုင်ငံအတွင်း အသုံးပြုနိုင်သော vaccine ၏ ခွင့်ပြုချက်နှင့်အညီ ဆရာဝန်နှင့် တစ်ဦးချင်း ဆွေးနွေးသင့်သည်။
ကိုယ်ဝန်ဆောင်နေစဉ် HPV vaccine ထိုးလို့ရသလား?
ယေဘုယျအားဖြင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်နေစဉ် HPV vaccine ထိုးရန် မအကြံပြုပါ။ Series စတင်ထိုးပြီးနောက် ကိုယ်ဝန်ရှိကြောင်း သိရှိပါက ကျန် doses များကို ကိုယ်ဝန်ပြီးနောက်အထိ ရွှေ့ဆိုင်းလေ့ရှိပြီး series ကို အစမှပြန်စရန် မလိုအပ်ပါ။ မသိဘဲ vaccine ထိုးမိပါက မထိတ်လန့်ဘဲ မိမိကိုယ်ဝန်စောင့်ရှောက်သည့် ဆရာဝန်ကို အသိပေးသင့်သည်။
ACOG အရ HPV vaccine ကို ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ် မအကြံပြုသော်လည်း မတော်တဆထိုးမိခြင်းကြောင့် မိခင် သို့မဟုတ် သန္ဓေသားအတွက် အရေးကြီးသော အန္တရာယ်အချက်ပြမှု မတွေ့ရှိထားပါ။ HPV vaccine သည် live-virus vaccine မဟုတ်သောကြောင့် HPV infection မဖြစ်စေနိုင်ပါ။
နို့တိုက်နေစဉ် ထိုးလို့ရသလား?
နို့တိုက်ခြင်းသည် HPV vaccination အတွက် အဓိက contraindication မဟုတ်ပါ။ သို့သော် မကြာသေးမီက မီးဖွားထားသူ၊ အခြေခံရောဂါရှိသူ သို့မဟုတ် အခြားကုသမှုခံယူနေသူများတွင် ဆရာဝန်နှင့် ဆွေးနွေးနိုင်သည်။
HPV vaccine ထိုးပြီးရင် Pap smear သို့မဟုတ် HPV test လုပ်ဖို့ လိုသေးလား?
လိုအပ်ပါသည်။ HPV vaccine သည် အန္တရာယ်ကို သိသိသာသာလျှော့ချပေးသော်လည်း HPV အမျိုးအစားအားလုံးကို မကာကွယ်နိုင်ပါ။ ထို့ကြောင့် cervical cancer screening ပြုလုပ်ရန် သတ်မှတ်အသက်အရွယ်ရောက်သော အမျိုးသမီးများသည် Pap smear သို့မဟုတ် HPV test ကို သင့်လျော်သော လမ်းညွှန်ချက်အတိုင်း ဆက်လက်ပြုလုပ်သင့်သည်။
သားအိမ်ခေါင်းကင်ဆာ ကာကွယ်ရေးတွင် vaccination သို့မဟုတ် screening တစ်ခုတည်းကို ရွေးချယ်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ နှစ်ခုလုံးကို သင့်လျော်စွာ အသုံးပြုခြင်းက အရေးကြီးသည်။ Vaccine သည် infection ဖြစ်နိုင်ခြေကို အစကတည်းက လျှော့ချပေးပြီး Pap smear နှင့် HPV test တို့က vaccination ပြီးနောက်တွင်လည်း ဖြစ်နိုင်သေးသော cervical abnormalities သို့မဟုတ် high-risk HPV ကို ရှာဖွေရန် ကူညီပေးသည်။
HPV vaccine က လုံခြုံသလား?
HPV vaccine ကို နိုင်ငံများစွာတွင် နှစ်ပေါင်းများစွာ အသုံးပြုခဲ့ပြီး safety data များစွာရှိသည်။ အဖြစ်များသော ဘေးထွက်လက္ခဏာများမှာ ဆေးထိုးနေရာနာခြင်း၊ ရောင်ခြင်း သို့မဟုတ် နီခြင်း၊ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း၊ ခေါင်းကိုက်ခြင်း သို့မဟုတ် အဖျားအနည်းငယ်တက်ခြင်းတို့ဖြစ်ပြီး အများအားဖြင့် မပြင်းထန်ပါ။ အချို့သူများတွင် မူးဝေခြင်း သို့မဟုတ် မေ့လဲခြင်းဖြစ်နိုင်သဖြင့် ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးနောက် ခဏထိုင်၍ စောင့်ကြည့်လေ့ရှိသည်။
HPV vaccine တွင် live HPV virus သို့မဟုတ် viral DNA မပါဝင်သောကြောင့် HPV infection သို့မဟုတ် HPV-related cancer ကို မဖြစ်စေနိုင်ပါ။
ဘယ်သူတွေက ကာကွယ်ဆေးမထိုးမီ ဆရာဝန်နဲ့ တိုင်ပင်သင့်သလဲ?
ကာကွယ်ဆေး သို့မဟုတ် vaccine component တစ်ခုခုကို ပြင်းထန်စွာ allergy ဖြစ်ဖူးသူ၊ ကိုယ်ခံအားအားနည်းသူ၊ ကိုယ်ဝန်ဆောင်သူ သို့မဟုတ် immunosuppressive medication သုံးနေရသော အခြေခံရောဂါရှိသူများသည် မထိုးမီ ဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်သင့်သည်။
HPV infection ဖြစ်ဖူးသူ သို့မဟုတ် Pap smear result ပုံမှန်မဟုတ်ဖူးသူများလည်း ဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်သင့်သည်။ Vaccination သည် cervical abnormality follow-up နှင့် သီးခြားဖြစ်ပြီး colposcopy၊ biopsy သို့မဟုတ် ယခင်က ဆရာဝန်ညွှန်ကြားထားသော lesion follow-up ကို အစားမထိုးနိုင်ပါ။
ကာကွယ်ဆေးမပြည့်စုံဘဲ နောက်ကျသွားရင် အစကပြန်ထိုးရမလား?
ယေဘုယျအားဖြင့် မလိုအပ်ပါ။ HPV vaccination series မပြည့်စုံပါက သို့မဟုတ် scheduled dose နောက်ကျပါက series တစ်ခုလုံးကို အစမှပြန်စရန် မလိုအပ်ဘဲ ကျန် dose များကို ဆရာဝန်၏အကြံပြုချက်အတိုင်း ဆက်လက်ထိုးနိုင်သည်။
HPV vaccine နဲ့ cervical cancer screening ဘာကွာသလဲ?
HPV vaccine သည် အနာဂတ်တွင် ဖြစ်လာနိုင်သော HPV infection အသစ်များကို ကာကွယ်ရန်ဖြစ်ပြီး Pap smear နှင့် HPV test သည် လက်ရှိသားအိမ်ခေါင်းတွင်ရှိသော အန္တရာယ် သို့မဟုတ် ပုံမှန်မဟုတ်မှုများကို ရှာဖွေရန် screening tests များဖြစ်သည်။
Pap smear သည် သားအိမ်ခေါင်းဆဲလ်များ ပုံမှန်မဟုတ်မှုရှိ၊ မရှိ စစ်ဆေးသည်။ HPV test သည် သားအိမ်ခေါင်းကင်ဆာနှင့် ဆက်စပ်သော high-risk HPV ကို စစ်ဆေးသည်။ HPV vaccine သည် အနာဂတ်တွင် vaccine-covered HPV types နှင့် ထိတွေ့ပါက ကိုယ်ခံအားစနစ်က ကာကွယ်နိုင်ရန် လေ့ကျင့်ပေးသည်။
ထို့ကြောင့် vaccination နှင့် screening တို့သည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု အစားမထိုးနိုင်ဘဲ အသက်နှင့် တစ်ဦးချင်းအန္တရာယ်အလိုက် ပေါင်းစပ်အသုံးပြုသင့်သော သားအိမ်ခေါင်းကင်ဆာကာကွယ်ရေး၏ အရေးကြီးသော အစိတ်အပိုင်းနှစ်ခုဖြစ်သည်။
မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ
- HPV vaccine ကို ဘယ်အသက်မှာ ထိုးသင့်သလဲ?
CDC အရ အသက် 11–12 နှစ်တွင် ပုံမှန်ထိုးရန် အကြံပြုထားပြီး အသက် 9 နှစ်မှ စတင်နိုင်သည်။ မထိုးဖူးသူများအတွက် အသက် 26 နှစ်အထိ catch-up vaccination ပြုလုပ်နိုင်ပြီး အသက် 27–45 နှစ်တွင် ဆရာဝန်နှင့် တစ်ဦးချင်း ဆွေးနွေးဆုံးဖြတ်သင့်သည်။ - အမျိုးသားတွေ HPV vaccine ထိုးဖို့လိုသလား?
သတ်မှတ်အသက်အရွယ်အတွင်းရှိပါက ထိုးသင့်သည်။ HPV သည် အမျိုးသားများတွင် genital warts၊ စအိုကင်ဆာ၊ လိင်တံကင်ဆာနှင့် ပါးစပ်လည်ချောင်းကင်ဆာတို့ကို ဖြစ်စေနိုင်ပြီး vaccination သည် HPV ကူးစက်ပျံ့နှံ့မှုကိုလည်း လျှော့ချနိုင်သည်။ - လိင်ဆက်ဆံဖူးပြီးရင် HPV vaccine ထိုးတာ အကျိုးရှိသေးလား?
အကျိုးရှိနိုင်သေးသည်။ Vaccine တွင်ပါဝင်သော HPV types အားလုံးနှင့် ယခင်က မထိတွေ့ဖူးနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ သို့သော် ပထမဆုံး HPV exposure မတိုင်မီ ထိုးခြင်းက အကျိုးအများဆုံးဖြစ်သည်။ - ကာကွယ်ဆေးမထိုးမီ HPV test လုပ်ဖို့လိုသလား?
ယေဘုယျအားဖြင့် မလိုအပ်ပါ။ Vaccine သည် ရှိပြီးသား infection ကို မကုသသော်လည်း ယခင်က မကူးစက်ဖူးသေးသော vaccine-covered HPV types များကို ကာကွယ်နိုင်သည်။ - HPV vaccine ထိုးပြီးရင် Pap smear လုပ်ဖို့ လိုသေးလား?
လိုအပ်ပါသည်။ Vaccine သည် HPV types အားလုံးကို မကာကွယ်နိုင်သဖြင့် အသက်နှင့် screening recommendations အတိုင်း Pap smear သို့မဟုတ် HPV test ဆက်လက်ပြုလုပ်သင့်သည်။ - HPV vaccine က genital warts သို့မဟုတ် ရှိပြီးသား HPV infection ကို ကုသနိုင်သလား?
မကုသနိုင်ပါ။ Vaccine သည် infection အသစ်နှင့် အနာဂတ် HPV-related disease ကို ကာကွယ်ရန်ဖြစ်ပြီး ရှိပြီးသား genital warts၊ HPV infection သို့မဟုတ် abnormal cervical cells ကို မကုသနိုင်ပါ။ - ကိုယ်ဝန်ဆောင်နေစဉ် HPV vaccine ထိုးလို့ရသလား?
ယေဘုယျအားဖြင့် မအကြံပြုပါ။ Series စတင်ထားပြီးနောက် ကိုယ်ဝန်ရှိကြောင်း သိရှိပါက ကျန် doses များကို ကိုယ်ဝန်ပြီးနောက်အထိ ရွှေ့ဆိုင်းပြီး ဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်သင့်သည်။ Series တစ်ခုလုံးကို အစမှပြန်စရန် ယေဘုယျအားဖြင့် မလိုအပ်ပါ။
HPV vaccine သည် သားအိမ်ခေါင်းကင်ဆာနှင့် အခြား HPV-related diseases များကို ကာကွယ်ရန် အရေးကြီးသော နည်းလမ်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ပထမဆုံး HPV exposure မတိုင်မီ ထိုးခြင်းက အကျိုးအများဆုံးဖြစ်သည်။ CDC သည် အသက် 11–12 နှစ်တွင် vaccination ပြုလုပ်ရန်နှင့် အသက် 9 နှစ်မှ စတင်နိုင်ကြောင်း အကြံပြုထားသည်။ မပြည့်စုံသေးသူများအတွက် အသက် 26 နှစ်အထိ catch-up vaccination ပြုလုပ်သင့်ပြီး အသက် 27–45 နှစ်တွင် shared clinical decision-making ဖြင့် စဉ်းစားနိုင်သည်။
HPV vaccine သည် အမျိုးသမီးများအတွက်သာ မဟုတ်ပါ။ သတ်မှတ်အသက်အရွယ်အတွင်းရှိ အမျိုးသားများလည်း HPV-related diseases များကို ကာကွယ်ရန် vaccination ပြုလုပ်သင့်သည်။
အရေးကြီးသည်မှာ HPV vaccine သည် infection အသစ်ကို ကာကွယ်ပေးသော်လည်း ရှိပြီးသား HPV infection ကို မကုသနိုင်သလို cervical cancer screening ကိုလည်း အစားမထိုးနိုင်ပါ။ Screening ပြုလုပ်ရန် သတ်မှတ်ချက်ပြည့်မီသော အမျိုးသမီးများသည် Pap smear သို့မဟုတ် HPV test ကို ဆက်လက်ပြုလုပ်သင့်သည်။
သင့်လျော်သောအသက်အရွယ်တွင် ကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်း၊ ပုံမှန် cervical cancer screening ပြုလုပ်ခြင်းနှင့် ပုံမှန်မဟုတ်သောရလဒ်များကို ဆက်လက်စောင့်ကြည့်ခြင်းတို့သည် HPV-related disease အန္တရာယ်ကို လျှော့ချရန် အရေးကြီးသော နည်းလမ်းများဖြစ်သည်။
အချက်အလက်မေးမြန်းရန်နှင့် ရက်ချိန်းယူရန်
Sapiens Hospital | Move Better : Live Better
ဖုန်း 02-111-3703
ကိုးကားစာတမ်းများ
Centers for Disease Control and Prevention. HPV Vaccination Recommendations. Updated 2024.
Meites E, Szilagyi PG, Chesson HW, et al. Human Papillomavirus Vaccination for Adults: Updated Recommendations of the Advisory Committee on Immunization Practices. MMWR Morbidity and Mortality Weekly Report. 2019.
World Health Organization. Human papillomavirus vaccines: WHO position paper. 2022.
American College of Obstetricians and Gynecologists. Human Papillomavirus Vaccination. ACOG Committee Opinion. 2020.
World Health Organization. Human papillomavirus and cancer. Updated 2024.
Centers for Disease Control and Prevention. Cancers Caused by HPV. Updated 2025.