ရာသီလာချိန် ဗိုက်နာခြင်း ဘယ်လိုအခြေအနေမျိုးက ပုံမှန်မဟုတ်နိုင်သလဲ?

ရာသီလာချိန် ဗိုက်နာခြင်း ဘယ်လိုအခြေအနေမျိုးက ပုံမှန်မဟုတ်နိုင်သလဲ?

     ရာသီလာချိန် ဗိုက်နာခြင်းသည် အမျိုးသမီးများစွာ ရင်းနှီးနေသော လက္ခဏာတစ်ခုဖြစ်သည်။ အချို့သူများတွင် အနည်းငယ်သာနာ၍ ခံနိုင်သော်လည်း အချို့တွင် အကိုက်အခဲပျောက်ဆေး သောက်ရသည်။ အချို့သူများက တစ်နေ့တစ်ဝက်ခန့် နားရန်လိုပြီး အချို့မှာ နာကျင်မှုအလွန်ပြင်းထန်သဖြင့် ကျောင်း သို့မဟုတ် အလုပ်မသွားနိုင်သည်။ ဤလက္ခဏာသည် အဖြစ်များသောကြောင့် ဆယ်ကျော်သက်အရွယ်ကတည်းက “အမျိုးသမီးတွေအတွက် ပုံမှန်ပါပဲ” “အိမ်ထောင်ကျရင် သို့မဟုတ် ကလေးမွေးပြီးရင် သက်သာသွားမယ်” သို့မဟုတ် “ခဏသည်းခံပါ၊ ရာသီပြီးရင် ပျောက်သွားမယ်” ဟု ပြောခံရတတ်သည်။

    သို့သော် ဆေးပညာအရ ရာသီလာချိန် နာကျင်မှုအားလုံး မတူညီပါ။ အချို့သည် primary dysmenorrhea ဖြစ်ပြီး တင်ပါးဆုံတွင်းရောဂါ တိတိကျကျ မတွေ့ရှိဘဲ သားအိမ်ကျုံ့ခြင်းနှင့် prostaglandins ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သည်။ များသောအားဖြင့် ရာသီစတင်ပြီးနောက် ဆယ်ကျော်သက်အရွယ်တွင် စတင်ဖြစ်တတ်ပြီး ရာသီမလာမီ သို့မဟုတ် ရာသီအစပိုင်းတွင် နာတတ်သည်။ အခြားအုပ်စုတစ်ခုမှာ secondary dysmenorrhea ဖြစ်ပြီး endometriosis, adenomyosis, uterine fibroids, endometrial polyps, pelvic adhesions သို့မဟုတ် pelvic infection ကဲ့သို့ ရောဂါတစ်ခုခုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သည်။

ဤဆောင်းပါးသည် မည်သည့်ရာသီနာကျင်မှုကို စောင့်ကြည့်နိုင်သလဲနှင့် မည်သည့်အခြေအနေတွင် အကြောင်းရင်းရှာဖွေရန် ဆရာဝန်နှင့် ပြသသင့်သလဲ ခွဲခြားနားလည်ရန် ကူညီပေးမည်ဖြစ်သည်။

ပုံမှန်တွေ့ရသော ရာသီနာကျင်မှုက ဘယ်လိုဖြစ်သလဲ?
   များသောအားဖြင့် ဝမ်းဗိုက်အောက်ပိုင်းတွင် ကျုံ့နာခြင်း၊ ကိုက်ခဲခြင်း သို့မဟုတ် အောင့်ခြင်းဖြစ်ပြီး ခါးအောက်ပိုင်း သို့မဟုတ် ပေါင်သို့ ပျံ့နှံ့နိုင်သည်။ ရာသီမလာမီ အနည်းငယ် သို့မဟုတ် ရာသီ၏ ပထမ 1–2 ရက်တွင် စတင်ပြီး သွေးဆင်းမှုလျော့လာသည်နှင့်အမျှ တဖြည်းဖြည်း သက်သာလာတတ်သည်။

အချို့တွင် ပျို့ခြင်း၊ ဝမ်းလျှောခြင်း၊ ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း သို့မဟုတ် မူးဝေခြင်းတို့လည်း တွဲဖြစ်နိုင်သည်။

American Family Physician ၏ review အရ dysmenorrhea သည် ဆယ်ကျော်သက်နှင့် မျိုးပွားနိုင်သောအရွယ် အမျိုးသမီးများ၏ 50–90% ခန့်တွင် တွေ့ရှိနိုင်ပြီး ကျောင်းပျက်ခြင်းနှင့် အလုပ်ပျက်ခြင်း၏ အရေးကြီးသောအကြောင်းရင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ Primary dysmenorrhea သည် များသောအားဖြင့် ဆယ်ကျော်သက်အရွယ်တွင် စတင်ကာ ရာသီစက်ဝန်းအလိုက် ပြန်ဖြစ်ပြီး NSAIDs သို့မဟုတ် သင့်လျော်သော hormone therapy ဖြင့် သက်သာနိုင်သည်။

ဘယ်လို ရာသီနာကျင်မှုက ပုံမှန်မဟုတ်နိုင်သလဲ?
သတိထားသင့်သည့်အချက်မှာ နာကျင်မှုပုံစံ “ယခင်ကနှင့် မတူတော့ခြင်း” သို့မဟုတ် “တဖြည်းဖြည်း ပိုပြင်းလာပြီး နေ့စဉ်ဘဝကို ထိခိုက်လာခြင်း” ဖြစ်သည်။ အောက်ပါလက္ခဏာများရှိပါက ဆရာဝန်နှင့် ပြသသင့်သည်။

1. လစဉ်ပို၍ နာလာခြင်း
ယခင်က အနည်းငယ်သာနာသော်လည်း နောက်ပိုင်းပိုနာလာခြင်း၊ ဆေးပိုသောက်ရခြင်း၊ အလုပ်ပျက်ရခြင်း သို့မဟုတ် နေ့စဉ်ဘဝ မလုပ်နိုင်လောက်အောင်နာပါက ပုံမှန်ရာသီနာကျင်မှု မဟုတ်နိုင်ပါ။

2. ရာသီမလာမီ ရက်အတော်ကြာကတည်းက နာခြင်း သို့မဟုတ် ရာသီပြီးနောက် ဆက်နာခြင်း
ပုံမှန်ရာသီနာကျင်မှုသည် ပထမ 1–2 ရက်တွင် ပိုထင်ရှားသည်။ သို့သော် ရာသီမလာမီ ရက်များစွာကတည်းက နာခြင်း သို့မဟုတ် ရာသီပြီးနောက် ဆက်လက်နာခြင်းသည် endometriosis သို့မဟုတ် adenomyosis ကဲ့သို့ pelvic disease များနှင့် ဆက်စပ်နိုင်သည်။

3. ရာသီမရှိချိန်တွင်လည်း နာခြင်း
ဝမ်းဗိုက်အောက်ပိုင်း သို့မဟုတ် တင်ပါးဆုံတွင်း နာကျင်မှုသည် တစ်လလုံး အကြိမ်ကြိမ်ဖြစ်ခြင်း၊ ဆီးသွားစဉ်၊ ဝမ်းသွားစဉ် သို့မဟုတ် လှုပ်ရှားမှုတချို့ပြုလုပ်စဉ် နာခြင်းရှိပါက ပုံမှန်ရာသီနာကျင်မှုဟု မယူဆသင့်ပါ။

4. လိင်ဆက်ဆံစဉ် နာကျင်ခြင်း
လိင်ဆက်ဆံစဉ် တင်ပါးဆုံအတွင်းနက်နက်နာခြင်း၊ ထပ်တလဲလဲဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် ပိုဆိုးလာခြင်းသည် endometriosis, pelvic adhesions သို့မဟုတ် အခြား gynecological conditions များနှင့် ဆက်စပ်နိုင်သည်။

5. ရာသီသွေးအလွန်များခြင်း သို့မဟုတ် ရာသီကြားသွေးဆင်းခြင်း
ရာသီနာကျင်မှုနှင့်အတူ သွေးအလွန်များခြင်း၊ သွေးခဲကြီးများပါခြင်း၊ ရာသီကြာခြင်း၊ ရာသီကြားသွေးဆင်းခြင်း သို့မဟုတ် လိင်ဆက်ဆံပြီးနောက် သွေးဆင်းခြင်းရှိပါက uterine fibroids, polyps, endometrial abnormalities သို့မဟုတ် hormonal disorders များကို စစ်ဆေးသင့်သည်။

6. ပုံမှန်မဟုတ်သော မိန်းမကိုယ်အရည်ဆင်းခြင်း၊ အဖျား သို့မဟုတ် infection လက္ခဏာများ
အနံ့မကောင်းသော သို့မဟုတ် အရောင်ပုံမှန်မဟုတ်သော အရည်ဆင်းခြင်း၊ အဖျားတက်ခြင်း၊ ဝမ်းဗိုက်အောက်ပိုင်းနာခြင်း၊ နှိပ်လျှင်နာခြင်း သို့မဟုတ် လိင်ဆက်ဆံစဉ်နာခြင်းသည် pelvic inflammatory disease နှင့် ဆက်စပ်နိုင်သည်။

7. အကိုက်အခဲပျောက်ဆေးသောက်ပြီး မသက်သာခြင်း
ဆေးကို မှန်ကန်စွာအသုံးပြုသော်လည်း မသက်သာပါက သို့မဟုတ် အနည်းငယ်သာသက်သာပါက အခြားအကြောင်းရင်းများကို စစ်ဆေးရန် ဆရာဝန်နှင့် ပြသသင့်သည်။ ACOG အရ primary dysmenorrhea ဟု သံသယရှိသော ဆယ်ကျော်သက်များသည် အစောပိုင်းကုသမှု 3–6 လအတွင်း မသက်သာပါက secondary causes၊ အထူးသဖြင့် endometriosis ကို စစ်ဆေးသင့်သည်။

ပုံမှန်မဟုတ်သော ရာသီနာကျင်မှု၏ အရေးကြီးသောအကြောင်းရင်းများ
1. Endometriosis
Endometriosis သည် ရာသီလာချိန် အလွန်နာကျင်ခြင်း၏ အရေးကြီးသောအကြောင်းရင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ သားအိမ်အတွင်းလွှာနှင့် ဆင်တူသော tissue သည် သားအိမ်အပြင်ဘက်၊ ဥပမာ သားဥအိမ်၊ တင်ပါးဆုံတွင်းအတွင်းလွှာ သို့မဟုတ် နီးစပ်ရာအင်္ဂါများတွင် ရှိလာခြင်းဖြစ်ပြီး ရောင်ရမ်းခြင်း၊ နာကျင်မှု၊ adhesions နှင့် အချို့တွင် မျိုးမပွားနိုင်ခြင်းတို့ ဖြစ်စေနိုင်သည်။ တွေ့ရနိုင်သော လက္ခဏာများမှာ:

• ရာသီလာချိန် အလွန်နာကျင်ခြင်း
• တင်ပါးဆုံတွင်းနာကျင်မှု ကြာရှည်ခြင်း
• လိင်ဆက်ဆံစဉ် နာကျင်ခြင်း
• ရာသီလာချိန် ဝမ်းသွားခြင်း သို့မဟုတ် ဆီးသွားခြင်းတွင် နာကျင်ခြင်း
• ရာသီပုံမှန်မဟုတ်ခြင်း
• မျိုးမပွားနိုင်ခြင်း

ESHRE 2022 guideline အရ endometriosis ၏ diagnosis နှင့် treatment ကို လက္ခဏာများ၊ medical history၊ physical examination၊ imaging နှင့် treatment response တို့ပေါ်မူတည်၍ ဆုံးဖြတ်နိုင်ပြီး သင့်လျော်သောကုသမှု မစတင်မီ လူနာတိုင်းတွင် diagnostic laparoscopy ပြုလုပ်ရန် မလိုအပ်ပါ။

2. Adenomyosis
Adenomyosis သည် endometrial-type tissue သားအိမ်ကြွက်သားအလွှာအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်နေသော အခြေအနေဖြစ်သည်။ အသက် 35–50 နှစ်အရွယ်တွင် မကြာခဏတွေ့ရသော်လည်း အခြားအသက်အရွယ်များတွင်လည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ရာသီလာချိန် အလွန်နာခြင်း၊ သွေးအလွန်များခြင်း၊ သားအိမ်ကြီးလာခြင်း သို့မဟုတ် တင်ပါးဆုံတွင်းနာကျင်မှု ကြာရှည်ခြင်းတို့ ဖြစ်နိုင်သည်။

3. Uterine Fibroids သို့မဟုတ် Myoma / Leiomyoma
Fibroids များသည် အထူးသဖြင့် uterine cavity အနီးတွင်ရှိခြင်း သို့မဟုတ် သားအိမ်ကျုံ့ပုံကို ထိခိုက်စေခြင်းဖြင့် ရာသီနာကျင်မှုကို ပိုဆိုးစေနိုင်သည်။ ရာသီသွေးများခြင်း၊ သွေးခဲများပါခြင်း၊ ဝမ်းဗိုက်အောက်ပိုင်းဖိအားခံစားရခြင်း၊ ဆီးမကြာခဏသွားခြင်း သို့မဟုတ် ဝမ်းဗိုက်တင်းခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။

4. Pelvic Inflammatory Disease
Pelvic inflammatory disease သည် ဝမ်းဗိုက်အောက်ပိုင်းနာခြင်း၊ လိင်ဆက်ဆံစဉ်နာခြင်း၊ ပုံမှန်မဟုတ်သော မိန်းမကိုယ်အရည်ဆင်းခြင်း၊ အဖျားတက်ခြင်း သို့မဟုတ် ပုံမှန်မဟုတ်သော သွေးဆင်းခြင်း ဖြစ်စေနိုင်သည်။ မကုသဘဲထားပါက pelvic adhesions၊ chronic pelvic pain သို့မဟုတ် infertility ဖြစ်နိုင်သည်။

5. Ovarian Cysts သို့မဟုတ် သားဥအိမ်ဆိုင်ရာရောဂါများ
Endometriosis နှင့်ဆက်စပ်သော endometrioma ကဲ့သို့ ovarian cyst များသည် ရာသီလာချိန်အလွန်နာခြင်း၊ chronic pelvic pain သို့မဟုတ် တစ်ဖက်တည်းနာခြင်း ဖြစ်စေနိုင်သည်။ Cyst rupture သို့မဟုတ် ovarian torsion ဖြစ်ပါက ရုတ်တရက်ပြင်းထန်သောနာကျင်မှုဖြစ်ပြီး အရေးပေါ်ဆေးကုသမှုလိုအပ်နိုင်သည်။
မစောင့်သင့်သော အရေးပေါ်လက္ခဏာများ
အောက်ပါလက္ခဏာများရှိပါက ဆေးရုံသို့ ချက်ချင်းသွားသင့်သည်။

• ဝမ်းဗိုက်အောက်ပိုင်း ရုတ်တရက်အလွန်နာခြင်း
• တစ်ဖက်တည်း အလွန်ပြင်းထန်စွာနာခြင်း
• မူးဝေခြင်း၊ မေ့လဲခြင်း၊ ရင်တုန်ခြင်း သို့မဟုတ် အလွန်ဖြူဖပ်ခြင်း
• အဖျားကြီးခြင်း၊ ချမ်းတုန်ခြင်း
• ပျို့အန်ခြင်း ပြင်းထန်ခြင်း
• ရာသီပျောက်ခြင်း သို့မဟုတ် ကိုယ်ဝန်ရှိနိုင်ခြင်းနှင့်အတူ ဗိုက်နာခြင်း သို့မဟုတ် သွေးဆင်းခြင်း
• မိန်းမကိုယ်မှ သွေးအလွန်အမင်းဆင်းခြင်း
• ဗိုက်နာခြင်းနှင့်အတူ ဗိုက်တင်းမာခြင်း၊ နှိပ်လျှင် အလွန်နာခြင်း သို့မဟုတ် အလွန်မကျန်းမာသကဲ့သို့ မြင်ရခြင်း

ဤလက္ခဏာများသည် ပုံမှန်ရာသီနာကျင်မှု မဟုတ်ဘဲ ectopic pregnancy၊ ruptured ovarian cyst၊ ovarian torsion၊ severe infection သို့မဟုတ် significant bleeding ကဲ့သို့ အရေးပေါ်အခြေအနေများ ဖြစ်နိုင်သည်။

ဆရာဝန်က ဘာတွေစစ်ဆေးမလဲ?
စစ်ဆေးမှုသည် အသက်၊ လက္ခဏာ၊ sexual history၊ နာကျင်မှုအဆင့်နှင့် တစ်ဦးချင်းအန္တရာယ်အပေါ် မူတည်သည်။

1. Medical History အသေးစိတ်မေးမြန်းခြင်း
နာကျင်မှုစတင်သည့်အသက်၊ ရာသီစက်ဝန်းနှင့် ဆက်စပ်ပုံ၊ နာကျင်သည့်ရက်အရေအတွက်၊ သောက်ဖူးသောဆေးနှင့် သက်သာမှုရှိ၊ မရှိ၊ ပုံမှန်မဟုတ်သောသွေးဆင်းခြင်း၊ discharge၊ လိင်ဆက်ဆံစဉ်နာခြင်း၊ ဝမ်းသွားစဉ်နာခြင်း သို့မဟုတ် မျိုးမပွားနိုင်ခြင်း ရှိ၊ မရှိ စသည်တို့ကို မေးနိုင်သည်။

2. Physical Examination နှင့် Pelvic Examination
သင့်လျော်သူများတွင် သားအိမ်အရွယ်အစား၊ pelvic mass၊ tenderness၊ infection သို့မဟုတ် cervical abnormality ရှိ၊ မရှိ စစ်ဆေးနိုင်သည်။ ဆယ်ကျော်သက် သို့မဟုတ် sexual intercourse မရှိဖူးသူများအတွက် သင့်လျော်သောနည်းလမ်းကို ရွေးချယ်မည်ဖြစ်သည်။

3. Pregnancy Test
မျိုးပွားနိုင်သောအသက်အရွယ်တွင် pelvic pain သို့မဟုတ် abnormal bleeding ရှိပါက ectopic pregnancy ကဲ့သို့ အရေးပေါ်အခြေအနေများကို ခွဲခြားရန် pregnancy test အရေးကြီးသည်။

4. Pelvic Ultrasound
Ultrasound ဖြင့် သားအိမ်၊ endometrium၊ uterine fibroids၊ ovarian cysts၊ endometrioma နှင့် အခြား pelvic abnormalities များကို စစ်ဆေးနိုင်ပြီး radiation မပါဝင်ပါ။

5. Selected Patients တွင် Sexually Transmitted Infection Tests
Abnormal discharge၊ intercourse pain၊ pelvic pain သို့မဟုတ် risk factors ရှိပါက chlamydia, gonorrhea သို့မဟုတ် အခြား infection များကို စစ်ဆေးနိုင်သည်။

6. MRI သို့မဟုတ် Specialized Tests
Deep endometriosis၊ adenomyosis၊ ultrasound တွင်မရှင်းသော pelvic mass သို့မဟုတ် complex treatment planning လိုအပ်ပါက MRI ကို စဉ်းစားနိုင်သည်။

7. Diagnostic နှင့် Therapeutic Laparoscopy
Endometriosis သံသယရှိပြီး လက္ခဏာပြင်းထန်ခြင်း သို့မဟုတ် ကုသပြီး မသက်သာခြင်းရှိပါက diagnosis နှင့် treatment ကို တစ်ပြိုင်တည်းလုပ်ရန် laparoscopic surgery စဉ်းစားနိုင်သည်။ သို့သော် treatment မစတင်မီ လူတိုင်းကို laparoscopy ပြုလုပ်ရန် မလိုအပ်ပါ။

ရာသီနာကျင်မှုကို ဘယ်လိုကုသသလဲ?
Primary dysmenorrhea ဖြစ်၊ မဖြစ်နှင့် underlying disease ရှိ၊ မရှိအပေါ် မူတည်သည်။

1. NSAIDs
Ibuprofen သို့မဟုတ် naproxen ကဲ့သို့ NSAIDs များသည် prostaglandins ကို လျှော့ချပေးသောကြောင့် primary dysmenorrhea တွင် အသုံးများသည်။ လက္ခဏာစတင်ချိန် သို့မဟုတ် ရာသီစက်ဝန်းမှန်သူများတွင် ရာသီမလာမီ စတင်အသုံးပြုပါက ပိုအကျိုးရှိနိုင်သည်။ သို့သော် အစာအိမ်ရောဂါ၊ ကျောက်ကပ်ရောဂါ၊ anticoagulant အသုံးပြုသူ သို့မဟုတ် အခြား contraindications ရှိသူများ သတိထားရမည်။

2. Hormonal Treatment
Combined hormonal contraceptives၊ progestin သို့မဟုတ် hormone-releasing intrauterine devices များသည် အချို့သူများတွင် ရာသီနာကျင်မှုနှင့် သွေးဆင်းမှုကို လျှော့ချပေးနိုင်သည်။ Endometriosis သံသယရှိသူများတွင်လည်း အသုံးဝင်နိုင်သည်။

3. အပူအသုံးပြုခြင်းနှင့် Self-Care
အပူပေးခြင်း၊ လေ့ကျင့်ခန်းပေါ့ပေါ့ပါးပါးလုပ်ခြင်း၊ လုံလောက်စွာနားခြင်း၊ stress လျှော့ချခြင်းနှင့် အိပ်ရေးဝခြင်းတို့က အချို့ primary dysmenorrhea များကို သက်သာစေနိုင်သည်။ သို့သော် ပြင်းထန်သောနာကျင်မှု သို့မဟုတ် warning signs ရှိပါက self-care ဖြင့်သာ မအစားထိုးသင့်ပါ။

4. အကြောင်းရင်းအလိုက် ကုသခြင်း
Endometriosis, adenomyosis, uterine fibroids, infection သို့မဟုတ် ovarian disease တွေ့ရှိပါက hormone therapy, antibiotics, procedure သို့မဟုတ် surgery ကဲ့သို့ အကြောင်းရင်းအလိုက် ကုသရမည်။

နာကျင်မှုကို ဘဝ၏ ပုံမှန်အစိတ်အပိုင်းဟု ခံနေရန် မလိုအပ်ပါ
အမျိုးသမီးများစွာသည် ရာသီနာကျင်မှုကို နှစ်များစွာခံနေရပြီး ပုံမှန်ဟု ယူဆထားကြသည်။ သို့သော် ကျောင်း သို့မဟုတ် အလုပ်ပျက်ရခြင်း၊ အိပ်ရာပေါ်တွင် ကွေးပြီးနေရခြင်း၊ ဆေးသောက်ပြီးမသက်သာခြင်း သို့မဟုတ် လစဉ်ရာသီကို ကြောက်လာခြင်းဖြစ်ပါက မလျစ်လျူရှုသင့်ပါ။ NICE 2024 သည် endometriosis ကို ပိုမိုမြန်ဆန်စွာ သိရှိနိုင်ရေးနှင့် diagnosis ရရှိရေးကို အလေးထားထားသည်။

မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ
1. ဘယ်လောက်နာရင် ပုံမှန်မဟုတ်ဘူးလို့ ပြောနိုင်သလဲ?
ကျောင်း သို့မဟုတ် အလုပ်ပျက်ရလောက်အောင်နာခြင်း၊ ဆေးသောက်ပြီးမသက်သာခြင်း၊ တဖြည်းဖြည်းပိုနာလာခြင်း၊ ရာသီမရှိချိန်တွင်လည်းနာခြင်း သို့မဟုတ် abnormal bleeding ရှိပါက ဆရာဝန်နှင့် ပြသသင့်သည်။

2. လတိုင်း ရာသီလာချိန်နာတာ ပုံမှန်လား?
ရာသီအစပိုင်းတွင် ပေါ့ပါးမှ အလယ်အလတ် နာကျင်မှုတွေ့ရနိုင်သည်။ သို့သော် အလွန်နာခြင်း သို့မဟုတ် နေ့စဉ်ဘဝကို ထိခိုက်ပါက secondary dysmenorrhea ရှိ၊ မရှိ စစ်ဆေးသင့်သည်။

3. Endometriosis ဆိုတာဘာလဲ?
Endometriosis သည် သားအိမ်အတွင်းလွှာနှင့်ဆင်တူသော tissue များ သားအိမ်အပြင်တွင်ရှိလာခြင်းဖြစ်ပြီး ရောင်ရမ်းခြင်း၊ ရာသီနာကျင်မှု ပြင်းထန်ခြင်း၊ chronic pelvic pain၊ intercourse pain သို့မဟုတ် infertility ဖြစ်နိုင်သည်။

4. လူတိုင်း Ultrasound လုပ်ဖို့လိုသလား?
မလိုအပ်ပါ။ သို့သော် နာကျင်မှုအလွန်ပြင်းထန်ခြင်း၊ ပုံစံမတူခြင်း၊ mass သံသယရှိခြင်း၊ abnormal bleeding သို့မဟုတ် initial treatment မသက်သာပါက ultrasound စဉ်းစားနိုင်သည်။

5. လစဉ် painkiller သောက်တာ အန္တရာယ်ရှိသလား?
NSAIDs ကို လူအများတွင် မှန်ကန်စွာ အသုံးပြုနိုင်သော်လည်း အစာအိမ်ရောဂါ၊ ကျောက်ကပ်ရောဂါ၊ anticoagulant သုံးသူ၊ drug allergy သို့မဟုတ် contraindication ရှိသူများ သတိထားရမည်။ ဆေးပိုလိုလာခြင်း သို့မဟုတ် မထိန်းနိုင်တော့ပါက ဆရာဝန်နှင့် ပြသသင့်သည်။

6. ရာသီနာကျင်မှုနဲ့ မျိုးမပွားနိုင်ခြင်း ဆက်စပ်သလား?
Endometriosis ကဲ့သို့ အကြောင်းရင်းအချို့သည် infertility နှင့် ဆက်စပ်နိုင်သည်။ ပြင်းထန်သောရာသီနာကျင်မှုနှင့်အတူ ကိုယ်ဝန်ရရန်ခက်ခဲပါက ဆရာဝန်နှင့် ပြသသင့်သည်။

7. ဘယ်အချိန်မှာ ဆေးရုံကို အရေးပေါ်သွားသင့်သလဲ?
ရုတ်တရက်အလွန်ပြင်းထန်သော pelvic pain၊ တစ်ဖက်တည်းအလွန်နာခြင်း၊ မူးဝေမေ့လဲခြင်း၊ အဖျားကြီးခြင်း၊ အန်ခြင်းပြင်းထန်ခြင်း၊ သွေးအလွန်များခြင်း သို့မဟုတ် ကိုယ်ဝန်ရှိနိုင်ခြင်းနှင့်အတူ ဗိုက်နာခြင်း သို့မဟုတ် သွေးဆင်းခြင်းရှိပါက အရေးပေါ်ဆေးကုသမှု ရယူသင့်သည်။

   ရာသီနာကျင်မှုသည် အဖြစ်များသော်လည်း အားလုံးကို ပုံမှန်ဟု မယူဆသင့်ပါ။ နာကျင်မှု ပိုပြင်းလာခြင်း၊ နေ့စဉ်ဘဝမလုပ်နိုင်ခြင်း၊ ရာသီမရှိချိန်တွင်လည်း နာခြင်း၊ abnormal bleeding၊ intercourse pain၊ abnormal vaginal discharge သို့မဟုတ် initial treatment ဖြင့် မသက်သာပါက ဆရာဝန်နှင့် ပြသသင့်သည်။

    သတိထားသင့်သည့် အကြောင်းရင်းများမှာ endometriosis, adenomyosis, uterine fibroids, ovarian cysts, pelvic infection နှင့် အခြား သီးခြားကုသမှုလိုအပ်သောအခြေအနေများဖြစ်သည်။ လစဉ်နာကျင်မှုကို ခံနေရမည့်အရာဟု မယူဆပါနှင့်။ မှန်ကန်သော diagnosis နှင့် သင့်လျော်သော treatment သည် အမျိုးသမီးများစွာကို နေ့စဉ်ဘဝ၊ အလုပ်၊ ပညာရေးနှင့် အနာဂတ်အစီအစဉ်များသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိစေနိုင်သည်။



အချက်အလက်မေးမြန်းရန်နှင့် ရက်ချိန်းယူရန်
Sapiens Hospital Move Better : Live Better
ဖုန်း 02-111-3703

ကိုးကားစာတမ်းများ
1. American College of Obstetricians and Gynecologists. Dysmenorrhea and Endometriosis in the Adolescent. ACOG Committee Opinion No. 760. Obstetrics & Gynecology. 2018;132(6):e249–e258.
2. Becker CM, Bokor A, Heikinheimo O, et al. ESHRE guideline: endometriosis. Human Reproduction Open. 2022;2022(2):hoac009.
3. European Society of Human Reproduction and Embryology. Endometriosis Guideline 2022.
4. National Institute for Health and Care Excellence. Endometriosis: diagnosis and management. NICE Guideline. Updated 2024.
5. McKenna KA, Fogleman CD. Dysmenorrhea. American Family Physician. 2021;104(2):164–170.
6. Itani R, Soubra L, Karout S, et al. Primary Dysmenorrhea: Pathophysiology, Diagnosis, and Treatment Updates. Korean Journal of Family Medicine. 2022.